I CR 844/62

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 15 października 1963 r. sprawy z powództwa Zofii M. przeciwko Stowarzyszeniu Autorów, Kompozytorów i Wydawców "Zaiks" o 3 000 zł na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 28 września 1961 r. sygn. akt II C 178/61 uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia wniosków stron o zwrot kosztów postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo, w którym Zofia M. domagała się zasądzenia od Związku Autorów, Kompozytorów i Wydawców "Zaiks" w Warszawie kwoty 3 000 zł tytułem odszkodowania za naruszenie praw autorskich pozostałych po jej mężu, podając następujące podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia. Zmarły w 1942 r. mąż powódki, Grzegorz M., był kompozytorem oraz autorem libretta operetki "Pośrednik małżeński", granej w Polsce przed wybuchem ostatniej wojny. Pismem z dnia 1 lutego 1947 r. "Zaiks" zwrócił się do powódki z zawiadomieniem, że dla skutecznej ochrony praw Grzegorza M. niezbędny jest mu wykaz utworów kompozytora, a ponadto z prośbą o nadesłanie libretta i tekstu operetki "Pośrednik małżeński" do agencji teatralnej i filmowej "Zaiksu" - "Agtif" - w celu powielenia i dostarczenia niektórym zespołom odczuwającym brak polskiego repertuaru operetkowego. Powódka zastosowała się do powyższej propozycji. We wrześniu 1959 r. powódka dowiedziała się z prasy, że Teatr Współczesny wystawia utwór sceniczny pt. "Pośredniczka Matrymonialna". W związku z tym powódka twierdziła, iż dopuszczono się plagiatu, gdyż wystawiona przez Teatr Współczesny sztuka stanowi niedopuszczalną przeróbkę utworu jej męża. "Zaiks" odpowiada zaś dlatego, że zawarł umowę z teatrem o wystawienie tej sztuki. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego powództwo nie jest uzasadnione. Przede wszystkim zachodzi brak legitymacji biernej po stronie "Zaiksu", skoro bowiem powódka złożyła tekst operetki w agencji teatralnej i filmowej "Agtif", to tylko w stosunku do niej powinna skierować swoje pretensje. Obecnie jednak jest to niemożliwe, gdyż "Agtif", będący spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, został zlikwidowany i wykreślony z rejestru w dniu 26 stycznia 1956 r. Poza tym powódka nie udowodniła popełnienia plagiatu, a przeciwnie - jak wynika z umowy zawartej między "Zaiksem" a Dyrekcją Teatru Współczesnego, wystawiona przez niego sztuka "Pośredniczka Matrymonialna" jest utworem amerykańskiego autora Thorntona Wildera. W skardze rewizyjnej opartej na podstawach wymienionych w art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 kpc powódka domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuca błędność poglądu co do braku legitymacji biernej po stronie "Zaiksu", skoro na jego wezwanie złożyła tekst utworu w jego agendzie. Podnosi ponadto niewyjaśnienie istoty sporu, gdyż Sąd nie przeprowadził żadnych dowodów w celu sprawdzenia stwierdzeń pozwu. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd Sądu Wojewódzkiego o braku legitymacji biernej po stronie "Zaiksu" - jak to trafnie podnosi rewizja - pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym, a w szczególności z treścią pisma z dn. 1 lutego 1947 r. L.dz. 1184/47 - K.K./WJR/k.3/, z którego ponad wszelką wątpliwość wynika, iż to właśnie "Zaiks" przyjął na siebie ochronę praw autorskich Grzegorza M., a ponadto zalecił przekazanie tekstu utworu "Agtifowi", nazywając go swoją agendą. Wobec niezaprzeczenia treści powołanego pisma, uzasadniony jest wniosek, iż "Agtif" stanowił agencję strony pozwanej i dlatego ta ostatnia nie może się uchylić od odpowiedzialności za jego działalność. Zresztą legitymację strony pozwanej uzasadnia złożone przez nią oświadczenie o przyjęciu ochrony praw autorskich męża powódki oraz sam fakt zawarcia przez "Zaiks" umowy co do wystawienia wymienionej operetki. Trafny jest również zarzut niewyjaśnienia istoty sprawy. Sugestia Sądu, że powódka nie zna treści sztuki męża oraz utworu granego w Teatrze Współczesnym, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Z załączonego do akt afisza wynika, iż powódka grała w sztuce męża, a więc nie mogła nie znać jej treści. Fakt zaginięcia manuskryptu sztuki nie może stanowić przeszkody do odtworzenia jej treści przy pomocy innych dostępnych dowodów. Ponadto rozważenia wymagała kwestia, czy z uwagi na zaginięcie utworu, będącego w posiadaniu i pod ochroną pozwanej, nie zachodziła ewentualność zastosowania art. 260 kpc Treść sztuki granej w Teatrze Współczesnym i treść jej przekładu można było ustalić po zażądaniu dowodów od Dyrekcji Teatru. Dołączenie do akt oryginałów tych dokumentów pozwoliłoby ponadto wyjaśnić, czy tłumaczenie odpowiada treści oryginału. Duża rozbieżność mogłaby wskazywać na korzystanie przez tłumacza z pracy M., a w konsekwencji uzasadniałaby odpowiedzialność "Zaiksu" jako kontrahenta umowy zawartej z Teatrem Współczesnym o wystawienie sztuki. Fragment uzasadnienia, mający podeprzeć decyzję o oddaleniu powództwa brakiem zainteresowania się sprawą ze strony powódki, pozostaje w sprzeczności z założeniami naszego procesu. Aczkolwiek zgodnie z art. 4 popc na powodzie ciąży obowiązek udowodnienia faktów prawotwórczych, to jednak powództwo może być tylko wtedy oddalone, gdy zachodzi obiektywny brak dowodów. Sąd Wojewódzki przeoczył, że powódka, osoba starsza i niezamożna, prowadziła proces mieszkając w Krakowie. Nieporadność i trudna sytuacja powódki nie powinny być poczytane na jej niekorzyść. Należało udzielić jej terminu dla wskazania dowodów oraz skorzystać z uprawnień wynikających z art. 236 kpc tam, gdzie powódka miała trudności w gromadzeniu dowodów. Z powyższych względów zaskarżony wyrok ulega uchyleniu.