II CR 353/67

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 1967 r. sprawy z powództwa Daniela K. przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowemu Liceum Sztuk Plastycznych w Ł. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 16 czerwca 1967 r. sygn. akt II C 10/67 rewizję oddala. Uzasadnienie faktycznePowód twierdził w pozwie, że jako autor scenariusza bajki filmowej "W prastarym lesie" zawarł umowę ze Stołecznymi Zakładami Metalowymi, na mocy której za pierwsze wydanie tej bajki w ilości 5 500 sztuk miał otrzymać wynagrodzenie w kwocie 1 500 zł, za drugie zaś wydanie kwotę 1 200 zł. Jednakże tego drugiego wynagrodzenia nie otrzymał, gdyż Państwowe Liceum Sztuk.Plastycznych, a ściślej czynne przy tym Liceum Zakłady Graficzno­Filmowe naruszyły jego prawo autorskie, uniemożliwiając mu otrzymanie negatywu bajki. Na tej podstawie powód żąda w pozwie zasądzenie od Skarbu Państwa - Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych w Ł. kwoty 1 200 zł. Następnie rozszerzył powództwo, żądając dodatkowo zasądzenia kwoty 2 304 zł jako odszkodowania za pozbawienie go możności wydania wymienionej bajki w formie książkowej. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 1967 r. Sąd Wojewódzki w Ł. powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że skoro powód swoje prawa autorskie sprzedał Stołecznym Zakładom Metalowym, to tylko od nich może żądać wynagrodzenia, a nie od osoby trzeciej. Wyrok powyższy zaskarżył powód. Wobec niejasności stanu faktycznego, z którego powód wywodzi swoje roszczenie, złożył on w Sądzie Najwyższym - na żądanie Przewodniczącego rozprawy - następujące wyjaśnienie: Powód był zatrudniony w Zakładach Graficzno­Filmowych przy pozwanym Liceum na stanowisku nauczyciela i głównego księgowego. Tam też wyprodukował próbny negatyw swojej bajki i na tej podstawie zawarł umowę ze Stołecznymi Zakładami Metalowymi. Właściwy negatyw dla wykonania pierwszego nakładu bajki w ilości 5 500 egzemplarzy Zakłady Metalowe zamówiły w specjalistycznej Spółdzielni w Warszawie i dzięki temu wyprodukowały tę ilość filmów. Negatyw ten pozostał w wymienionej Spółdzielni. Dalsza partia filmów została wyprodukowana przy pomocy nowego negatywu, jaki Zakłady Metalowe nabyły od Zakładów Graficzno­Filmowych przy pozwanym Liceum. Był to przy tym negatyw, jaki został wyprodukowany razem z negatywem próbnym, przy czym ten ostatni był zaciemniony, a ten drugi dobry. Fakt wyprodukowania wówczas drugiego dobrego negatywu zataił podstępnie przed powodem nieżyjący już obecnie pracownik Zakładów Graficzno­Filmowych nazwiskiem M., a następnie w tajemnicy przed powodem spowodował sprzedaż tego negatywu Zakładom Metalowym. Odszkodowania w kwocie 2 304 zł powód żąda na tej podstawie, że M. przez skierowanie na jego niekorzyść machinacji w firmie wydawniczej doprowadził do tego, że firma ta nie przyjęła wymienionej wyżej bajki w wersji rozszerzonej do druku. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący zarzuca, że Sąd Wojewódzki bez związku ze sprawą twierdzi, iż roszczeń z umowy z 1955 r. powód może dochodzić od Zakładów Metalowych, a nie od pozwanego Liceum. Sąd Wojewódzki nie uchwycił więc - zdaniem skarżącego - istoty jego żądania, które wywodzi on nie z umowy, lecz z faktu naruszenia przez osobę nie związaną z nim stosunkiem umownym jego praw autorskich. Zarzut ten polega na niezrozumieniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Jak to trafnie wskazał Sąd Wojewódzki, powód swoje prawo autorskie do wymienionej wyżej bajki przeniósł na Zakłady Metalowe w Warszawie. Umowa taka, mająca taką samą treść, jak unormowana w prawie autorskim umowa wydawnicza, wywarła więc skutek rzeczowy, tzn. że w jej następstwie majątkowe prawa autorskie do opracowanej przez powoda bajki filmowej przeszły na te Zakłady (art. 34Prawa autorskiego). Gdyby więc prawa te zostały nawet naruszone, to z tego tytułu roszczenia względem tego, kto by się czynu tego dopuścił, przysługiwałoby nabywcy praw autorskich, a nie powodowi. Dla powoda więc nie mogło powstać żadne roszczenie względem strony pozwanej z racji zarzucanych czynów. Niezależnie od tego wyjaśnić należy, że żadne naruszenie praw autorskich w opisanym przez powoda stanie faktycznym nie nastąpiło. Zgodnie z umową Zakłady Metalowe miały prawo i obowiązek wydania obojętnej nią bajki filmowej. W tym celu miały oczywiście prawo wykonać we własnych warsztatach lub zamówić w innym przedsiębiorstwie niezbędny negatyw. Tak też uczyniły, zamawiając negatyw do pierwszego wydania w jednej z warszawskich spółdzielni, do drugiego zaś w zakładach należącego do pozwanego Liceum. Wykonując taki negatyw lub też - jak twierdzi powód - sprzedając negatyw uprzednio w tychże warsztatach przygotowany, pozwane Liceum nie naruszyło praw autorskich ani powoda, ani Zakładów Metalowych, tak jak nie naruszyła także tych praw spółdzielnia, która sporządziła negatyw do pierwszego wydania. Oczywiście, jeżeli Zakłady Metalowe wydały drugie wydanie bajki, to obowiązane są z tego tytułu zapłacić powodowi w umówionej kwocie 1 200 zł. Powód zarzuca w rewizji, że jeżeli takie było stanowisko Sądu I instancji, to Sąd ten powinien był dopozwać te Zakłady na podstawie art. 195 § 2 kpc. Zarzut ten jest jednakże nieuzasadniony już choćby z tej przyczyny, że powód kategorycznie sprzeciwił się takiemu dopozwaniu (k. 49). Bezpodstawne jest również żądanie zasądzenia od strony pozwanej odszkodowania za rzekome uniemożliwienie powodowi wydania bajki w formie książkowej. Abstrahując nawet od zagadnienia, czy powód miał, w świetle umowy zawartej z Zakładami Metalowymi (w której jest mowa o przelaniu przez powoda na te Zakłady także prawa wydania bajki w formie książkowej), prawo wydania swej bajki w postaci książkowej, stwierdzić należy, że strona pozwana nie może odpowiadać za ewentualne niedopuszczalne machinacje swego pracownika, jakich on się dopuścił - jak powód wyjaśnił - ze względu na niechęć żywioną do niego. Z tych zasad należało z mocy art. 387 kpc orzec jak w sentencji.