I CR 54/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl. Sędziowie: H. Dąbrowski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Feliksa T. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Imprez Estradowych w W. o 58.545 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 28 września 1961 r.,1)zaskarżony wyrok w tym tylko zmienił, że zasądzoną nim kwotę 46.545 zł obniżył do sumy 31.545 zł (trzydzieści jeden tysięcy pięćset czterdzieści pięć złotych);2)w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził na rzecz Feliksa T. 16.545 zł tytułem odszkodowania w związku z wypadkiem samochodowym i 30.000 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz przyznał powodowi rentę wyrównawczą po 1.000 zł miesięcznie - podając następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia:W dniu 4.03.1960 r. na powoda powracającego z pracy i oczekującego na przystanku tramwajowym najechał samochód ciężarowy, stanowiący własność Państwowego Przedsiębiorstwa Imprez Estradowych w W. prowadzony przez kierowcę Henryka O. W wyniku wypadku powód doznał strzaskania kości obu nóg i od dnia 1.03.1960 r. do dnia 18.06.1960 r. przebywał na leczeniu w szpitalu, a następnie przez okres 51/2 miesiąca leczył się w domu. Przed wypadkiem powód był zatrudniony w Zakładach Telewizyjnych w W. w charakterze brakarza i zarabiał miesięcznie 2.200 zł. Z dniem 1.12.1960 r. powód na skutek całkowitej niezdolności do pracy został zwolniony z pracy i do obecnej chwili pozostaje bez zajęcia. Z ubezpieczenia społecznego pobiera on rentę zaliczkową od dnia 6.12.1961 r. w wysokości 1.028 zł miesięcznie.Przyczyną wypadku była utrata przytomności przez kierowcę, spowodowana atakiem epileptycznym.W związku z wypadkiem powód poniósł następujące straty:a)7.300 zł z tytułu różnicy pomiędzy pobieranym uposażeniem a otrzymywanym zasiłkiem chorobowym,b)1.750 zł za zniszczoną garderobę,c)7.515 zł z tytułu dożywiania, zakupu lekarstw zagranicznych, wynagrodzenia pielęgniarki i kosztów przejazdu na zabiegi lecznicze.W świetle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, że pozwane Przedsiębiorstwo, jako właściciel samochodu, odpowiada za wyrządzoną szkodę na podstawie art. 153 § 1 w związku z art. 152 § 1 k.z. - na zasadzie ryzyka.Ponieważ przed wypadkiem powód zarabiał 2.200 zł, a obecnie pobiera 1.028 zł renty, renta wyrównawcza powinna wynosić 1.000 zł miesięcznie.Zasądzenie 16.545 zł z tytułu efektywnych strat związanych z wypadkiem oparł Sąd Wojewódzki na dowodach z przesłuchania świadków i stron przy zastosowaniu art. 330 k.p.c.Ze względu na doznane kalectwo zadośćuczynienie za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną w kwocie 30.000 zł uznał Sąd Wojewódzki za niewygórowane.W skardze rewizyjnej pozwane Przedsiębiorstwo domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzuca naruszenie art. 152 § 1 k.z. podnosząc, że wbrew stanowisku zajętemu w zaskarżonym wyroku wypadek nastąpił na skutek zdarzenia losowego, które zwalnia właściciela samochodu od odpowiedzialności, gdyż pozwane Przedsiębiorstwo nie wiedziało o chorobie kierowcy.Przyznanie renty uważa skarżący za przedwczesne, a to wobec braku definitywnego orzeczenia w sprawie renty ze strony ZUS-u.Wreszcie kwota 30.000 zł tytułom zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną jest - zdaniem skarżącego - zbyt wysoka, tym bardziej że powód otrzymał odszkodowanie z PZU.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można podzielić poglądu skarżącego, że wypadek nastąpił na skutek siły wyższej, uzasadniającej uwolnienie właściciela pojazdu mechanicznego. Prawo polskie przyjmuje siłę wyższą w rozumieniu teorii obiektywnej, a więc jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz i nie dające się przewidzieć. Jeżeli więc zdarzenie powodujące szkodę pochodzi z wewnątrz przedsiębiorstwa, nie może ono być uznane za siłę wyższą, choćby nie dało się go przewidzieć ani uniknąć. Gdyby więc nawet podzielić twierdzenie skarżącego, że kierowca w dniu wypadku po raz pierwszy w życiu dostał ataku epilepsji, a dotychczasowy jego stan zdrowia i wyniki badań lekarskich nie wskazywały na tego rodzaju chorobę, okoliczność ta nie mogłaby uzasadniać uchylenia się strony pozwanej od odpowiedzialności za powstałą szkodę.Atak epilepsji, któremu uległ kierowca w czasie prowadzenia pojazdu mechanicznego, jako pochodzący z wewnątrz przedsiębiorstwa, nie może być uznany za siłę wyższą w rozumieniu art. 152 § 1 k.z. w związku z art. 153 § 1 k.z., uzasadniającą uwolnienie właściciela samochodu od odpowiedzialności za powstałą szkodę - nawet wówczas, gdy dotychczasowy stan zdrowia i wyniki badań lekarskich nie pozwalały przewidywać możliwości wystąpienia tego rodzaju choroby.Wobec złożenia na rozprawie rewizyjnej dowodu z dokumentu (art. 18 § 1 i 2 ustawy z 20.07.1950 r. - Dz. U. Nr 38, poz. 349) stwierdzającego przyznanie powodowi stałej renty w kwocie 1.208 zł miesięcznie, utracił aktualność zarzut rewizyjny wskazujący na przedwczesność orzekania w tym zakresie. Skoro więc zarobki powoda przed wypadkiem wynosiły 2.200 zł, a Sąd Wojewódzki przyznał mu rentę wyrównawczą w kwocie 1.000 zł, uchybienie Sądu pierwszej instancji uległo konwalidacji.Trafnie natomiast kwestionuje rewizja wysokość przyznanego zadośćuczynienia za cierpienie fizyczne i krzywdę moralną. Aczkolwiek w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego 1 CO 27/60 z dnia 27.03.1961 r., kwota otrzymana z PZU na podstawie umowy ubezpieczeniowej nie ulega potrąceniu z odszkodowania za skutki nieszczęśliwego wypadku, to jednak fakt ten w konkretnym wypadku musi być uwzględniony przy ustaleniu wysokości zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.Zasądzenie z tego tytułu kwoty 30.000 zł w sytuacji, gdy powód otrzymał z PZU kwotę 24.000 zł, pozostawałoby w sprzeczności z zasadą przyznawania w umiarkowanej wysokości odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną.W okolicznościach sprawy Sąd Najwyższy uznał za uzasadnione zasądzenie 15.000 zł z tego tytułu.Z powyższych względów, z mocy art. 383 i art. 386 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.Orzeczenie o kosztach procesu opiera się na przepisie art. 101 k.p.c.