VI KO 39/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Potępa.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), A. Kafarski (współsprawozdawca), A. Bachrach, Z. Chełmicki, L. Chmielewski, M. Dźbikowski.Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława H. oskarżonego z art. 290 § 1 k.k., po wysłuchaniu wyroku prokuratora, uchwalił przedstawioną w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez skład zwykły Sądu Najwyższego do rozstrzygnięcia następującą kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy na podstawie art. 299 § 1 k.p.k. wolno jest odczytać na rozprawie wyjaśnienia złożone w postępowaniu przygotowawczym przez osobę przesłuchaną w charakterze podejrzanego, gdy osoba ta, zeznając na rozprawie w charakterze świadka, składa zeznania różniące się od jej wyjaśnień?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 299 § 1 k.p.k. zezwala na odczytanie na rozprawie - niezależnie od zgody stron - sporządzonych w postępowaniu przygotowawczym lub na rozprawie protokołów przesłuchania świadków (analogicznie co do oskarżonych stanowi § 4), jeżeli stawiwszy się, zeznali inaczej niż w postępowaniu poprzednim albo odmówili zeznań lub oświadczyli, że pewnych szczegółów nie pamiętają.Z przepisu tego nie wynika ograniczenie do odczytywania protokołów przesłuchania jedynie osób przesłuchanych w tym samym charakterze, na co wskazuje użycie słowa "przesłuchanie", które może odnosić się zarówno do zeznań świadków, jak i do wyjaśnień oskarżonych. Odmiennego wniosku nie uzasadnia ani interpretacja logiczna, ani też celowościowa. Różnorodność pozycji procesowej świadka i oskarżonego ma znaczenie i powinna być brana pod uwagę przy ocenie wyników przesłuchania, natomiast nie może mieć wpływu na samą dopuszczalność dowodu, którego przeprowadzenie może być korzystne lub niekorzystne dla oskarżanego.Aczkolwiek dowód z wyjaśnień oskarżanego wymaga przy ich ocenie szczególnej ostrożności, niemniej jednak apriorystyczne dyskwalifikowanie tego dowodu i przesądzanie z góry o niecelowości ujawnienia protokołu przesłuchania w charakterze oskarżonego osoby występującej na rozprawie w charakterze świadka i konstruowanie na tej podstawie tezy o niedopuszczalności ujawnienia takiego dowodu jest wynikiem łączenia dwóch odrębnych kwestii: oceny dowodu i jego dopuszczalności.Zawarty w niniejszej uchwale pogląd prawny Sąd Najwyższy wyrażał już niejednokrotnie (I K 73/50, III K 245/56, III K 554/57 i in.).Wreszcie zauważyć wypada, że pogląd przeciwny prowadziłby w praktyce do tego, że dopuszczalne w warunkach określonych w § 4 odczytanie - niezależnie od zgody stron - protokołu przesłuchania każdego z oskarżonych, przez sam fakt wyłączenia sprawy względem jednego z nich (art. 25 k.p.k.) stałoby się - bez zgody stron - niedopuszczalne, gdyż oskarżony, względem, którego sprawę wyłączono, występowałby w sprawie pozostałych oskarżonych w odmiennym charakterze (jako świadek).