I CR 776/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Dyrekcji Okręgu Poczt i Telekomunikacji w L. przeciwko Stanisławowi M. o 516 zł 21 gr, po rozpoznaniu rewizji strony powodowej od wyroku zaocznego Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 9 maja 1959 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym dnia 21 marca 1959 r. Dyrekcja Okręgowa Poczt i Telekomunikacji w L. żądała zasądzenia sumy 516 zł 21 gr jako należności za umundurowanie od Stanisława M., który w dniu 31 października 1955 r. zwolniony został bez wypowiedzenia z pracy w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym L., z powodu przywłaszczenia pieniędzy z przekazów i fałszowania podpisów.Sąd Powiatowy w Lublinie wyrokiem zaocznym z dnia 9 maja 1959 r. powództwo oddalił z powodu prekluzji przewidzianej w art. 473 k.z. nie podzielając stanowiska strony powodowej, która w oparciu o orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1954 r. 1 C 1931/52 (Nowe Prawo 1954/5-6 str. 181) twierdziła, że w danym wypadku, z powodu powstania należności już po zwolnieniu pracownika z jego winy z pracy, prekluzja nie może być stosowana.Sąd Wojewódzki w Lublinie, do którego sprawa przeszła z powodu rewizji strony powodowej, postanowieniem z dnia 30 kwietna 1960 r., wydanym w trybie art. 388 § 1 k.p.c., przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytania prawne:"Czy roszczenie pracodawcy o odszkodowanie za sorty mundurowe, które powstaje równocześnie i na skutek zwolnienia pracownika, podpada pod przepis art. 473 k.z.?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy na podstawie art. 388 § 1 zd. ostatnie k.p.c. przejął sprawę do rozpoznania i w związku z rewizją zważył, co następuje.Wątpliwość podniesiona przez Sąd Wojewódzki nasunęła się zapewne wskutek nie dość precyzyjnego sformułowania jednego z ustępów uzasadnienia powołanego wyżej wyroku Sądu Najwyższego (1 C 1931/52 Nowe Prawo 1954/5-6 str. 181), zawierającego stwierdzenie, że prekluzja z art. 473 k.z. "odnosi się jedynie do takich roszczeń, które powstały i stały się wymagalne przed zakończeniem stosunku pracy". Że jest to tylko nieścisłość, przekonywa o tym dalszy tok rozumowania omawianego wyroku, z którego w sposób oczywisty wynika, że Sąd Najwyższy dokonując wykładni art. 473 k.z. przytoczył argumenty, które czynią nieaktualnym jego ratio legis w stosunku do "roszczeń związanych wprawdzie ze stosunkiem pracy, lecz powstałych względnie wymagalnych dopiero po jego zakończeniu". Podobnie, tylko roszczeń powstałych po zakończeniu stosunku pracy dotyczyć może uwaga o niemożliwych do przyjęcia konsekwencjach odmiennej wykładni, rozciągającej dopuszczalność stosowania prekluzji z art. 473 k.z. także do takich wierzytelności związanych ze stosunkiem pracy, które np. wskutek ziszczenia się warunku po roku od zakończenia takiego stosunku w ogóle nie mogłyby być dochodzone ze względu na upływ prekluzji.Rzeczywiste zatem stanowisko wyrażone w powołanym poprzednio orzeczeniu, które podziela również Sąd Najwyższy w obecnym składzie, sprowadza się do tego, że prekluzji z art. 473 k.z. nie można stosować do roszczeń związanych ze stosunkiem pracy jedynie wówczas, gdy roszczenia takie powstały lub stały się wymagalne już po zakończeniu stosunku pracy.Wyłączenie to nie odnosi się natomiast oczywiście nie tylko do roszczeń, których wymagalność nastąpiła przed zakończeniem stosunku pracy, lecz także do takich wierzytelności, które - jak np. odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę - powstają z chwilą zakończenia stosunku pracy. Te same bowiem względy, które skłoniły ustawodawcę do ustanowienia prekluzji istnieją w obu wypadkach.Skoro więc, jak to zasadnie sugeruje Sąd Wojewódzki w swym pytaniu, objęte pozwem roszczenie o zapłatę równowartości umundurowania powstało równocześnie ze zwolnieniem pozwanego z pracy, zastosowanie w zaskarżonym wyroku prekluzji przewidzianej w art. 473 k.z. nie narusza tego przepisu, w związku z tym rewizja strony powodowej, oparta na tym tylko zarzucie, nie może być uwzględniona.W tym stanie rzeczy i wobec niestwierdzenia innych wadliwości zaskarżonego wyroku, które wymagałyby uwzględnienia z urzędu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.