IV KO 107/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński (sprawozdawca). Sędziowie: J. Potępa, Z. Kapitaniak. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława P. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, na podstawie art. 390 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 22 maja 1958 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy zajęty w instytucji społecznej kierowca pojazdu mechanicznego może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej z art. 286 § 1 k.k. za to, że powierzył prowadzenie pojazdu mechanicznego osobie nie posiadającej kwalifikacji fachowych do prowadzenia takiego pojazdu, a ponadto znajdującej się w stanie nietrzeźwym?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 grudnia 1957 r. I KO 230/57 uzasadnił w sposób przekonywający tezę, że ani urzędnikiem w rozumieniu prawa karnego, ani osobą odpowiadającą w myśl art. 292 k.k. i art. 46 m.k.k. na równi z urzędnikiem nie jest w żadnym razie ten, czyje zatrudnienie polega wyłącznie na spełnianiu zwykłych czynności usługowych, nie stanowi zaś ono takiego czy innego udziału w sprawowaniu kierownictwa, nadzoru albo innej postaci zarządu (administrowania). Dlatego też kierowca pojazdu mechanicznego w instytucji społecznej, którego czynności zawodowe nie wychodzą poza zakres samego tylko kierowania tym pojazdem na potrzeby danej instytucji, nie może być podmiotem przestępstwa urzędniczego.W sytuacji faktycznej przedstawionej w pytaniu Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie oskarżony kierowca mógłby więc odpowiadać karnie jedynie wtedy, gdyby ustalono, że opisane w tym pytaniu jego działanie sprowadzało konkretne niebezpieczeństwo katastrofy w komunikacji (art. 215 k.k.) albo konkretne narażenie życia na bezpośrednie niebezpieczeństwo indywidualnie oznaczonej osoby (art. 242 k.k.). Warunkiem tej odpowiedzialności byłoby oczywiście jednoczesne ustalenie, że ów kierowca to konkretne niebezpieczeństwo obejmował swoją świadomością i wolą (art. 14 § 1 k.k.) albo przynajmniej je przewidywał, lecz bezpodstawnie przypuszczał, że go uniknie, albo też niebezpieczeństwa nie przewidywał, lecz w danych okolicznościach mógł lub powinien je przewidzieć (art. 14 § 2 k.k.). Fakt opilstwa osoby, której mimo że nie posiadała potrzebnych kwalifikacji faktycznych, powierzył on prowadzenie pojazdu mechanicznego, może stanowić jedną z przesłanek wnioskowania sądu co do wspomnianej podmiotowej strony (art. 14 k.k.) działania oskarżonego kierowcy.Przeciwny wyrażonemu tutaj stanowisku a wypowiedziany w wyroku z dnia 26 kwietnia 1958 r. III K 376/58 pogląd Sądu Najwyższego, że funkcjonariuszem, o jakim mowa w art. 46 m.k.k., może być osoba, do której "w spółdzielni należało prowadzenie samochodu", należy odrzucić wobec argumentacji przytoczonej we wskazanym na wstępie orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1957 r., wydanym w składzie powiększonym.