I CR 211/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Elzy L. przeciwko Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w Białymstoku o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 6 października 1954 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 5 października 1954 r. Sąd Wojewódzki w Białymstoku zobowiązał Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w Białymstoku do wydania powódce jej nieruchomości położonej w Białymstoku, a opuszczonej przez nią w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. Jednocześnie Sąd Wojewódzki, uwzględniając powództwo wzajemne, zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 8.239 zł tytułem zwrotu. nakładów poczynionych w 1953 r. na wymienionej wyżej nieruchomości.Sąd Wojewódzki uznał, że wysokość nakładów została udowodniona załączonymi do akt rachunkami, a obowiązek ich zwrotu wypływa z art. 117 k.z. Sąd Wojewódzki podkreślił przy tym, że nie mógł uwzględnić na rzecz powódki osiągniętych przez stronę pozwaną korzyści, gdyż powódka nie żądała w pozwie zdania rachunku z zarządu. Sąd Wojewódzki uznał też za nieuzasadniony zarzut powódki, że poczynione na nieruchomości nakłady należą do kategorii nakładów obciążających najemców i wobec tego od nich strona pozwana powinna była, jako zarządca nieruchomości, je ściągnąć. Sąd Wojewódzki ustalił, że były to nakłady na remont dachu i budynków gospodarczych oraz przeróbka instalacji elektrycznej, a tego rodzaju nakłady należą do kategorii nakładów obciążających wynajmującego.Wymieniony na wstępie wyrok zaskarżyła powódka w części zasądzającej od niej kwotę 8.239 zł. Strona pozwana do odpowiedzi na rewizję powódki dołączyła zestawienie komornego pobieranego od lokatorów zamieszkałych w jej domu, z którego to zestawienia wynika, że wpłaty od tych lokatorów, którzy zajmowali dom powódki, wyniosły za cały czas zarządu, tj. od 1944 r. do 1954 r., łącznie kwotę 277 zł 80 gr.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Oparcie przez Sąd Wojewódzki rozstrzygnięcia sprawy na przepisach Kodeksu zobowiązań o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia nie było prawidłowe, skoro Skarb Państwa zarządzał nieruchomością powódki na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w dekrecie o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Z tych też względów podstawa prawna roszczeń Skarbu Państwa o zwrot poczynionych nakładów mieści się w art. 5 tego dekretu, a nie w art. 117 k.z. Uchybienie to nie wpływa jednak na prawidłowość rozstrzygnięcia, lecz sprowadza się jedynie do błędu w uzasadnieniu (art. 383 k.p.c.), gdyż art. 5 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich daje - jak o tym będzie niżej mowa - Skarbowi Państwa dalej idące prawa niż art. 117 § 1 k.z.Na tej pomyłce Sądu Wojewódzkiego bazuje - jak się zdaje - skarżąca twierdząc, że Skarb Państwa powinien był ciężar remontu jej nieruchomości przerzucić na najemców, gdyż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego na nich, a nie na wynajmującym spoczywa obowiązek pokrywania kosztów remontu i bieżącej eksploatacji nieruchomości, jeśli przekraczają one część komornego przeznaczoną w myśl art. 10 dekretu o najmie lokali na ten właśnie cel. Abstrahując od zasadności tego zarzutu w świetle przepisów dekretu o najmie lokali i w świetle powołanego orzecznictwa, zauważyć należy, że jest on przede wszystkim z tego względu chybiony, iż nie liczy się z treścią przepisu art. 5 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Przepis ten wprowadza jedno tylko ograniczenie roszczeń Skarbu Państwa z tytułu poczynionych nakładów stanowiąc, że roszczenia te nie mogą być wyższe od wzrostu wartości majątku opuszczonego w chwili zwrotu. Uznać przeto należy, że państwu przysługuje - inaczej niż np. osobie prowadzącej cudze sprawy bez zlecenia (art. 117-119 k.z.) - roszczenie o zwrot wartości wszelkich nakładów, a nie tylko podyktowanych takimi czy innymi względami celowości gospodarczej, byleby w wyniku tych nakładów wzrosła wartość majątku, w którym ich dokonano.Sąd Wojewódzki nie badał wprawdzie, czy i w jakim stopniu wzrosła wartość oddanej powódce nieruchomości, a w szczególności, czy wzrost ten odpowiadał wysokości poniesionych przez Państwo wydatków, ale powódka tej okoliczności nie kwestionowała w postępowaniu przed sądem I instancji ani też nie kwestionuje w rewizji, a czas wykonania remontu (1953 r.) oraz jego charakter (remont dachu, instalacja elektryczna itp.) wskazują na niewątpliwy wzrost wartości budynku oraz na to, że wzrost ten nie został jeszcze zmniejszony na skutek upływu czasu.Skarżąca zarzuca ponadto, że Sąd nie potrącił z wartości dokonanych nakładów przychodów, jakie strona pozwana czerpała ze spornej nieruchomości w okresie zarządzania nią. Istotnie, zgodnie z art. 5 ust. 1 in fine potrącenia takiego należałoby dokonać, jednakże wbrew twierdzeniom rewizji powódka takiego żądania nie zgłosiła ani w pozwie (co - jak słusznie twierdzi - nie było możliwe, skoro powództwo wzajemne wpłynęło w terminie późniejszym), ani też następnie na rozprawie (a w każdym razie w protokole rozprawy brak o tym wzmianki), charakter zaś nieruchomości, która jest wykorzystywana jako budynek mieszkalny wynajmowany lokatorom, nie wskazywał na to, aby mogła ona przynosić dochody. Znalazło to potwierdzenie w załączonym do odpowiedzi na rewizję zestawieniu dochodów z komornego, które w ciągu 11 lat wyniosły 277 zł 80 gr.Sąd Najwyższy nie uznał także za zasadne potrącenia tej kwoty z zasądzonego od powódki roszczenia, gdyż jest ona w sposób ewidentny niższa od bieżących wydatków administracyjnych, jakie Skarb Państwa poniósł przy inkasowaniu komornego w tak niskiej wysokości.Z zasad powyższych, skoro zaskarżony wyrok okazał się pomimo pewnych błędów uzasadnienia prawidłowy, Sąd Najwyższy z mocy art. 384 k.p.c. rewizję powódki oddalił.