IV CR 794/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisławy D. o stwierdzenie praw do spadku po Józefie D., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Sopocie z dnia 20 lutego 1957 r., uchylił zaskarżone postanowienie i wniosek Stanisławy D. z dnia 30 stycznia 1957 r. o stwierdzenie praw do spadku po Józefie D. odrzucił.Uzasadnienie faktyczneB. Sąd Grodzki w Sopocie wydał w dniu 5 czerwca 1946 r. poświadczenie dziedziczenia, stwierdzające, że po zmarłym dnia 26 stycznia 1945 r. Józefie D. dziedziczą z mocy ustawy: Maria M. i Stanisława D. - po połowie; Poświadczenie to wydane zostało na wniosek i zgodnie z wnioskiem obu wymienionych spadkobierczyń. Następnie Sąd Powiatowy w Sopocie dnia 20 lutego 1957 r. wydał postanowienie stwierdzające, że po zmarłym dnia 26 stycznia 1945 r. Józefie D. dziedziczy na podstawie testamentu cały spadek Stanisława D. To postanowienie wydane zostało zgodnie z wnioskiem Stanisławy D. o stwierdzenie praw do spadku z dnia 30 stycznia 1957 r. na podstawie art. 29 i 45 pr. spadkowego oraz art. 69 i 175 dekr. o postęp. spadk. i uprawomocniło się dnia 27 marca 1957 r.Dnia 23 września 1957 r. Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną z wnioskiem o uchylenie postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 20 lutego 1957 r. - powołując jako podstawę rewizji naruszenie przepisów postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Poświadczenie Sądu Grodzkiego z dnia 5 czerwca 1946 r. wydane zostało na terenie i w czasie mocy obowiązującej niemieckiego kodeksu cywilnego (B.G.B.) i opiera się na § 2353 i 2351 tegoż kodeksu. Poświadczenia tego rodzaju nie miały materialnej prawomocności, to znaczy nie stanowiły ostatecznego unormowania sytuacji prawnej uczestników z mocą wiążącą przy późniejszym rozważaniu tej samej kwestii. Jeśli się bowiem okazało, że treść poświadczenia jest "niezgodna z prawdą" (tłumaczenie w urzędowym przekładzie B.G.B. niemieckiego słowa unrichtig), to Sąd spadkowy winien je bądź "odebrać" (einziehen), wskutek czego utraciło ono swą moc z chwilą odebrania (§ 2361, ustęp 1 B.G.B.), bądź winien wydać postanowienie o pozbawieniu go mocy kraftlos erklaren (§ 2361, ustęp 2 B.G.B.). Po wydaniu wyżej omówionego poświadczenia dziedziczenia weszły w życie z dniem 1 stycznia 1947 r. dekret z dnia 8 października 1946 r. o prawie spadkowym i dekret z dnia 8 listopada 1946 r. o postępowaniu spadkowym. W myśl art. 188 dekretu o postępowaniu spadkowym, wydane w postępowaniu, dotyczącym spadków podlegających kodeksowi cywilnemu niemieckiemu (B.G.B.), postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku, wymagane i unormowane w art. 45 do 47 pr. spadk. oraz art. 69 do 80 przep. o postęp. spadkowym, zastępuje poświadczenie o dziedziczeniu wymagane i unormowane w § 2353 do 2370 B.G.B. Wobec tego poświadczenie dziedziczenia wydane stosownie do § 2353 do 2370 B.G.B. przez Sąd Grodzki przed dniem 1 stycznia 1947 r. nabrało z dniem 1 stycznia 1947 r. znaczenia postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku w rozumieniu prawa spadkowego i przepisów postępowania spadkowego z 1946 r. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest, że prawa do spadku unormowane przed dniem 1 stycznia 1947 r. orzeczeniem wymaganym przepisami kodeksu cywilnego, i w drodze instancji niezaskarżalnym, nie mogły być stwierdzone ponownie po dniu 1 stycznia 1947 r. w trybie przepisów o postępowaniu spadkowym z 1946 r. (art. 69 do 80).Zgodnie z powyższymi wywodami wobec orzeczenia Sądu Grodzkiego w Sopocie z dnia 5 czerwca 1946 r. w przedmiocie praw do spadku po zmarłym Józefie D. wniosek Stanisławy D. z dnia 30 stycznia 1957 r. o stwierdzenie praw do spadku po tym zmarłym, którego dotyczy wspomniane orzeczenie z dnia 5 czerwca 1946 r., powinien być odrzucony (art. 207 § 1 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.), odmienne rozstrzygnięcie tego wniosku przez Sąd Powiatowy narusza wyżej cyt. przepisy zasady prawne.Wobec tego Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za usprawiedliwioną i orzekł jak w sentencji.