IV CR 144/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wandy M. przeciwko Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzki Zarząd Rolnictwa w B. i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Finansowy w B. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 1954 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanych 29.492 zł tytułem odszkodowania za rzeczy objęte przepadkiem, który orzeczono wyrokiem skazującym jej męża Józefa M. na karę więzienia i przepadek majątku, a stanowiące jej własność względnie współwłasność. Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 16 grudnia 1954 r. odrzucił pozew i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej 1.000 zł tytułem kosztów prowadzenia sprawy, uznając, że z mocy art. 12 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. Nr 65, poz. 390 z późniejszymi zmianami) do orzeczenia o roszczeniach powódki właściwa jest władza administracyjna, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wydział Finansowy.Powódka w rewizji opartej na podstawach z art. 371 § 1 pkt 1) i 4) k.p.c. domagała się uchylenia powyższego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jest poza sporem, że b. Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Bydgoszczy orzeczeniem z dnia 30 czerwca 1948 r. i Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bydgoszczy Wydział Finansowy orzeczeniem z dnia 14 grudnia 1953 r. uznały majątek ruchomy, szczegółowo w tych orzeczeniach wymieniony, za własność powódki i zwolniły go od zajęcia, jakiego dokonano w wykonaniu orzeczenia Wojskowego Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 1948 r. o przepadku majątku męża powódki Józefa M. i zabezpieczenia tego przepadku, oraz że tego majątku powódce jeszcze nie wydano.Wbrew zarzutom rewizji za trafny należy uznać pogląd Sądu Wojewódzkiego, że do orzekania o przyznaniu wynagrodzenia od Skarbu Państwa za nie wydane przedmioty, zwolnione od przepadku lub zabezpieczenia tego przepadku, powołane są z mocy art. 12 ust. 3 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. Nr 65, poz. 390 z późniejszymi zmianami) Wydziały Finansowe właściwych Rad Narodowych, których orzeczenia zapadłe w postępowaniu administracyjnym są ostateczne.Jedynie tylko z mocy art. 12 ust. 4 cytowanego dekretu osoba uprawniona może w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia jej orzeczenia administracyjnego zwrócić się z żądaniem ustalenia wysokości wynagrodzenia do Sądu Powiatowego, który w tym zakresie orzeka w postępowaniu niespornym.Trafnie zatem Sąd Wojewódzki uznał, że powództwo o zapłatę odszkodowania za nie wydane powódce przedmioty zwolnione od zajęcia, z pominięciem przewidzianej w art. 12 ust. 2 cytowanego dekretu drogi postępowania administracyjnego, jest niedopuszczalne i z mocy art. 2 i 207 k.p.c. podlega odrzuceniu.Nie można zgodzić się też z poglądem rewizji, że otwarta jest droga sądowa dla powództwa przeciwko Skarbowi Państwa o wydanie rzeczy zwolnionych od zajęcia, dokonanego w związku z orzeczeniem przepadku majątku i zabezpieczenia tego przepadku.Cytowany bowiem dekret w drodze wyjątku od zasady, że do wykonywania orzeczeń o przepadku majątku lub zabezpieczeniu przepadku właściwe są Wydziały Finansowe Rad Narodowych, które w tym przedmiocie orzekają w postępowaniu administracyjnym z wyłączeniem drogi sądowej, dopuszcza tę drogę sądową - poza prawem osoby uprawnionej do żądania ustalenia wysokości wynagrodzenia za nie wydane przedmioty uprzednio określonego w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 12 ust. 4 dekretu przez Sąd Powiatowy - w dwóch wypadkach:1.gdy orzeczono przepadek przedmiotu lub innego prawa majątkowego należącego do osoby trzeciej, osoba ta może wystąpić przeciwko Skarbowi Państwa o uznanie przepadku za nieważny (art. 10 dekretu);2.jeśli przy wykonywaniu orzeczenia o przepadku lub zabezpieczeniu przepadku objęto przedmiot lub inne prawo majątkowe należące do osoby trzeciej, osoba ta może wystąpić z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa o zwolnienie tego przedmiotu lub prawa (art. 11 dekretu). Dekret natomiast nie przewiduje drogi sądowej dla spraw o wydanie rzeczy zwolnionych od zajęcia, nakazując jedynie w art. 12 ust. 1 zwrot majątku przejętego na rzecz Skarbu Państwa, gdy uchylono orzeczenie o przepadku lub darowano karę dodatkową oraz gdy przepadek uznano za nieważny lub objęty przepadkiem przedmiot zwolniono od zajęcia (art. 10 i 11 dekretu).Prawidłowa zatem wykładnia cytowanego dekretu, a w szczególności jego art. 12, prowadzi do wniosku, że orzekanie o wydaniu przedmiotów zwolnionych od przepadku, jako też o tym, czy Skarb Państwa jest w możności wydania tych przedmiotów, należy do władzy administracyjnej z wyłączeniem drogi sądowej. Gdyby zatem przyjąć, że powódka w pozwie domagała się wydania rzeczy lub odszkodowania w razie niemożności ich wydania, to i tak należało pozew z wyżej przytoczonych zasad odrzucić.Wbrew nietrafnemu także zarzutowi rewizji rozstrzygnięcie Sądu Wojewódzkiego o kosztach prowadzenia sprawy jest prawidłowe.Sąd Wojewódzki bowiem przyznał stronie pozwanej wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w granicach stawek przewidzianych w § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 sierpnia 1953 r. w sprawie wynagrodzenia adwokatów za wykonanie czynności zawodowych (Dz. U. Nr 40, poz. 176).Dla ustalenia zaś wysokości tego wynagrodzenia istotne są przesłanki z § 1 rozporządzenia, bez znaczenia zaś jest stan majątkowy zobowiązanej do ich pokrycia powódki, skoro w myśl art. 119 § 1 k.p.c. nawet przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych nie zwalnia jej od obowiązku zwrócenia kosztów procesu przeciwnikowi.Brak usprawiedliwionych podstaw rewizyjnych oraz podstaw, które należało rozważyć z urzędu, uzasadnia oddalenie rewizji (art. 383 k.p.c.).