III KO 103/56

PostanowienieIzba Karna1957-03-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członkowie komitetu blokowego podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI Kodeksu Karnego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że członkowie komitetu blokowego nie podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI Kodeksu Karnego. Chociaż komitety blokowe pełnią funkcje pomocnicze wobec aparatu państwowego, nie należą do niego i stanowią organizacje społeczne. Ochrona prawnokarna przewidziana dla urzędników nie może być rozciągana na członków komitetów blokowych na zasadzie analogii, gdyż byłoby to niedopuszczalne wyjście na niekorzyść oskarżonego.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą ochrony prawnej członków komitetu blokowego za przestępstwa z rozdziału XXI Kodeksu Karnego. Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę Józefa S., oskarżonego z art. 129 i 132 § 1 k.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że członkowie komitetu blokowego nie podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI k.k.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: J. Potępa, A. Kafarski (sprawozdawca). Prokurator: dr H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Józefa S., osk. z art. 129 i 132 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy członkowie komitetu blokowego podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI k.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKomitety blokowe spełniają wprawdzie funkcje pomocnicze względem organów aparatu państwowego, ale do aparatu tego nie należą. Stanowią one szczególny rodzaj organizacji społecznych (art. 72 ust. 2 Konstytucji). Jako takie wywodzą się one i istnieją na zasadzie dobrowolnego zrzeszenia się obywateli. Członkowie komitetu blokowego ulegają odpowiedzialności karnej na równi z urzędnikami [art. 292 k.k., art. 46 m.k.k. i art. 12 dekretu z dn. 26.X.1949 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 437)], gdy w zakresie czynności zleconych im przez organy administracji państwowej dopuszczalą się przestępstwa. Nie ma jednak żadnej podstawy prawnej do rozciągania na osoby będące członkami komitetu blokowego ochrony karnoprawnej w wypadkach, gdy ustawa (jak rozdział XXI k.k.) udziela tej ochrony wyraźnie osobie będącej urzędnikiem. Wszelka analogia, jako wychodząca na niekorzyść oskarżonego, byłaby tutaj niedopuszczalna.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 129art. 390 § 1 KPKart. 72 ust. 2art. 292 KKart. 46art. 12§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.