III KO 103/56
PostanowienieIzba Karna1957-03-01
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członkowie komitetu blokowego podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI Kodeksu Karnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że członkowie komitetu blokowego nie podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI Kodeksu Karnego. Chociaż komitety blokowe pełnią funkcje pomocnicze wobec aparatu państwowego, nie należą do niego i stanowią organizacje społeczne. Ochrona prawnokarna przewidziana dla urzędników nie może być rozciągana na członków komitetów blokowych na zasadzie analogii, gdyż byłoby to niedopuszczalne wyjście na niekorzyść oskarżonego.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Gdańsku przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą ochrony prawnej członków komitetu blokowego za przestępstwa z rozdziału XXI Kodeksu Karnego. Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę Józefa S., oskarżonego z art. 129 i 132 § 1 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że członkowie komitetu blokowego nie podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI k.k.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: J. Potępa, A. Kafarski (sprawozdawca). Prokurator: dr H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Józefa S., osk. z art. 129 i 132 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy członkowie komitetu blokowego podlegają ochronie prawnej za przestępstwa wymienione w rozdziale XXI k.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKomitety blokowe spełniają wprawdzie funkcje pomocnicze względem organów aparatu państwowego, ale do aparatu tego nie należą. Stanowią one szczególny rodzaj organizacji społecznych (art. 72 ust. 2 Konstytucji). Jako takie wywodzą się one i istnieją na zasadzie dobrowolnego zrzeszenia się obywateli. Członkowie komitetu blokowego ulegają odpowiedzialności karnej na równi z urzędnikami [art. 292 k.k., art. 46 m.k.k. i art. 12 dekretu z dn. 26.X.1949 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 437)], gdy w zakresie czynności zleconych im przez organy administracji państwowej dopuszczalą się przestępstwa. Nie ma jednak żadnej podstawy prawnej do rozciągania na osoby będące członkami komitetu blokowego ochrony karnoprawnej w wypadkach, gdy ustawa (jak rozdział XXI k.k.) udziela tej ochrony wyraźnie osobie będącej urzędnikiem. Wszelka analogia, jako wychodząca na niekorzyść oskarżonego, byłaby tutaj niedopuszczalna.
Powiązane orzeczenia
- II K 795/59 1959-12-08Czy przewodniczący społecznego komitetu blokowego, działając w zakresie czynności zleconych mu przez organa władzy państwowej, może być uznany za urzędnika w rozumieniu przepisów o odpowiedzialności karnej, i czy przywła…
- III K 922/61 1964-03-13Czy funkcjonariusz organizacji, której powierzono wykonywanie czynności z zakresu zarządu państwowego, może być uznany za urzędnika w rozumieniu przepisów Kodeksu Karnego, a jego czyny kwalifikowane jako przestępstwa urz…
- II KO 121/57 1958-06-02Czy bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego?
- VI KO 59/59 1959-05-14Czy rewidenci (portierzy) i brygadziści Zakładów Państwowych korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego dla urzędników?
- II KO 12/57 1958-06-02Czy bufetowa, kelner lub ekspedient uspołecznionych zakładów pracy korzysta z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego?
Powołane przepisy
art. 129art. 390 § 1 KPKart. 72 ust. 2art. 292 KKart. 46art. 12§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.