I CR 1614/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stanisława L. przeciwko Stanisławowi K. o wydanie zegarka, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Powiatowego w Grodzisku Mazowieckim z dnia 3 marca 1954 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Grodzisku Mazowieckim - Wydział Zamiejscowy w Żyrardowie do ponownego rozpoznania przekazuje.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Grodzisku Mazowieckim Wydział Zamiejscowy w Żyrardowie wyrokiem zaocznym z dnia 7 maja 1953 r. zobowiązał pozwanego Stanisława K. do wydania powodowi Stanisławowi L. zegarka, a na wypadek niewydania go, zasądził od pozwanego na rzecz powoda 500 zł tytułem równowartości.Od wyroku tego pozwany wniósł sprzeciw, zawierający twierdzenia co do okoliczności sprawy i wnioski dowodowe. Sąd Powiatowy po ponownym rozpoznaniu sprawy i przesłuchaniu powołanych przez pozwanego świadków wyrokiem z dnia 21 września 1953 r. powództwo oddalił.Na skutek rewizji powoda Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego wyrok Sądu Powiatowego z dnia 21 września 1953 r. uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Na wyznaczoną przez Sąd Powiatowy rozprawę w dniu 3 marca 1954 r. pozwany nie stawił się, wobec czego Sąd ten wydał w tejże dacie wyrok zaoczny, którym zasądził od pozwanego na rzecz powoda 500 zł z odsetkami i kosztami procesu. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd Powiatowy wskazał, że w związku z niestawiennictwem pozwanego uznał za prawdziwe okoliczności przytoczone w pozwie, albowiem nie są one sprzeczne ze znajdującymi się w aktach sprawy dowodami i nie budzą wątpliwości co do ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.Od wyroku tego pozwany nie wniósł żadnego środka prawnego.W rewizji nadzwyczajnej z dnia 3 września 1954 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wnosi o uchylenie wyroku Sądu Powiatowego z dnia 3 marca 1954 r. i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Rewizja nadzwyczajna zarzuca, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem art. 345 i 346 k.p.c.Rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona. W okolicznościach sprawy Sąd Powiatowy rozpoznając ponownie sprawę nie mógł wydać wyroku zaocznego. Sąd Powiatowy pominął, że pozwany składał wyjaśnienia co do okoliczności sprawy i wnioski dowodowe w sprzeciwie od wyroku zaocznego z dnia 7 maja 1953 r. oraz ustnie na rozprawie z dnia 18 września 1953 r., a nadto brał udział w rozprawie rewizyjnej w dniu 25 stycznia 1954 r. Stosownie do art. 346 § 1 k.p.c. wyrok wydany w nieobecności pozwanego nie będzie zaoczny, jeżeli pozwany składał już wyjaśnienia ustne lub na piśmie, a w myśl art. 346 § 2 k.p.c. sąd obowiązany jest rozważyć oświadczenia faktyczne i wnioski strony niestawającej, znajdujące się w aktach sprawy. Obowiązkowi temu Sąd Powiatowy, rozpoznając ponownie sprawę, zadość nie uczynił, pomijając zarówno oświadczenia faktyczne i wnioski pozwanego, jak wyniki przeprowadzonego postępowania, jak wreszcie wskazania i zalecenia Sądu Wojewódzkiego co do potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego.Trafnie podkreśla rewizja nadzwyczajna, że uchylenie przez Sąd Wojewódzki wyroku Sądu Powiatowego z dnia 21 września 1953 r. nie było równoznaczne ze zniesieniem całego postępowania, jakie przed tym wyrokiem toczyło się, toteż Sąd Powiatowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązany był uwzględnić cały zebrany uprzednio materiał sprawy - zarówno wnioski i oświadczenia stron jak i zeznania przesłuchanych świadków, które powinien był ponownie ocenić.Zauważyć należy, że jeśli nawet Sąd Powiatowy błędnie mniemał, że po uchyleniu wyroku z dnia 21 września 1953 r. niestawiennictwo pozwanego na rozprawie może skutkować wydanie wyroku zaocznego, nie miał w żadnym razie podstaw do przyjęcia wprost twierdzeń pozwu za prawdziwe, skoro znajdujące się w aktach sprawy twierdzenia pozwanego i zeznania świadków muszą budzić wątpliwości co do zgodności twierdzeń z istotnym stanem rzeczy i tym samym powodować konieczność ich sprawdzenia. Wydanie wyroku zaocznego w oparciu o same tylko twierdzenia pozwu, narusza więc w rażący sposób przepisy art. 345 § 2 i 346 § 1 § 2 k.p.c.Przepisy należą do istotnych przepisów postępowania, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy winien prowadzić rozprawę z uwzględnieniem zebranego uprzednio materiału sprawy oraz wskazań zawartych w wyroku Sądu Wojewódzkiego. Wydając nowy wyrok Sąd Powiatowy winien orzec zgodnie z art. 352 k.p.c., tj. albo utrzymać wyrok zaoczny z dnia 7 maja 1953 r. w mocy, albo uchylić go i orzec na nowo o żądaniu pozwu.