I SA/Bk 201/05

WyrokWSA w Białymstoku2005-10-04

Skład orzekający: Janusz Lewkowicz, Sławomir Presnarowicz, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe mogą zakwestionować prawo do odliczenia podatku naliczonego oraz obowiązek zapłaty podatku należnego na podstawie przepisów rozporządzeń wykonawczych do ustawy o VAT, jeśli nie udowodnią, że transakcje między firmami nie zostały faktycznie wykonane, a jedynie na podstawie oceny umów z punktu widzenia prawa podatkowego?
Ratio decidendi
Organy podatkowe nie mogą zakwestionować prawa do odliczenia podatku naliczonego ani obowiązku zapłaty podatku należnego na podstawie przepisów rozporządzeń wykonawczych do ustawy o VAT, jeśli nie udowodnią, że transakcje między firmami nie zostały faktycznie wykonane. Samo stwierdzenie przez organy, że skarżący prowadził działalność pod szyldem obu firm i że umowy mogły być zawierane "z samym sobą", nie jest wystarczające do uznania, że transakcje te nie miały miejsca i nie zostały wykonane. Ocena umów wyłącznie z perspektywy prawa podatkowego, bez dowodów na faktyczne niewykonanie świadczeń, jest niewystarczająca do zastosowania przepisów § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. określającą skarżącemu E. K. zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2002 r. Organy uznały, że skarżący, prowadząc działalność pod firmą "A", faktycznie prowadził również działalność pod firmą "K" A. B., co miało na celu uniknięcie wyższego opodatkowania dochodu. W konsekwencji zakwestionowano prawo do odliczenia podatku naliczonego i obowiązek zapłaty podatku należnego z transakcji między tymi firmami. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym wybiórczą ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być wykonana w całości, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Urszula Zajko, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2005 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2002 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego E. K. kwotę 19.156,00 (słownie: dziewiętnaście tysięcy sto pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] określił skarżącemu E. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą "A", wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. w kwotach innych aniżeli zadeklarowane w deklaracjach VAT-7. W ocenie organu kontroli skarbowej, oprócz działalności gospodarczej prowadzonej pod własną firmą "A" skarżący E. K. prowadził także działalność pod firmą "K" A. B., której działalność miała taki sam zakres. Zdaniem organu pierwszej instancji ekonomiczno-podatkowym uzasadnieniem takiego działania były korzyści finansowe, jakie skarżący odniósł z uniknięcia opodatkowania dochodu z działalności prowadzonej w ramach firmy "K" podatkiem dochodowym od osób fizycznych według stawki 40% (trzeci przedział skali podatkowej wg zasad ogólnych), a opodatkowanie tego dochodu zryczałtowanym podatkiem dochodowym według stawki 3% od przychodu. Prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej również pod szyldem firmy "K" skutkowało, zdaniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej tym, że to na skarżącym, jako podmiocie faktycznie dokonującym czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług ciążył obowiązek podatkowy w zakresie tego podatku (w kwocie [...] zł). Powyższe było podstawą przyjęcia, że skarżący prowadząc faktycznie działalność w ramach obu firm "A" i "K" nie miał prawa do naliczania podatku należnego w fakturach wystawionych na rzecz "K" oraz podstawą zakwestionowania prawa skarżącego do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych na jego rzecz przez "K" A. B., gdyż faktury te dokumentowały czynności kupna towarów, które nie miały miejsca, uznano, że nie doszło do dokonania czynności podlegającej opodatkowaniu w rozumieniu art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie godząc się z ustaleniami w/w decyzji podatnik wniósł za pośrednictwem pełnomocnika odwołanie, w którym decyzji tej zarzucał: obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności: art. 5 ust. l pkt l w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" E. K. dokonywał pod obcą firmą "K" czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a transakcje udokumentowane stosownymi fakturami nie miały miejsca; art. 2 oraz art. 19 ust. l i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 48 ust. 4 pkt 5 lit a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, rażącą obrazę przepisów postępowania, w szczególności: art. 120, art. 121 § l, art. 122, art. 124 i art. 187 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez wybiórczą i nieobiektywną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem błędnego rozstrzygnięcia nieznajdującego podstaw w stanie faktycznym sprawy. We wniesionym odwołaniu i jego uzupełnieniu pełnomocnik przedstawił nowe dowody, z których wynikało, iż po cofnięciu pełnomocnictwa dla skarżącego Pani A. B., właścicielka firmy "K", wypłaciła z rachunku bankowego firmy "K" kwotę [...] zł. oraz, że przelała z konta firmy na swoje prywatne konto, do którego skarżący nie miał umocowania, kwotę [...] zł. Według twierdzenia pełnomocnika, niezależnie od powyższego A. B. w okresie wcześniejszym wycofała osobiście z rachunku bankowego firmy "K" sumę [...] zł oraz sukcesywnie otrzymywała pieniądze pobierane przez skarżącego. Po przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dołączone do odwołania dowody nie wpłynęły na zmianę stanowiska, a fakt pobierania pieniędzy z konta firmy jeszcze nie dowodzi, iż Pani A. B. prowadziła działalność gospodarczą pod szyldem firmy "K". Ponadto podkreślono, że dokumenty te nie dowodzą, że skarżący poprzez swoje działania - za zgodą Pani A. B.- nie dysponował pieniędzmi jednej i drugiej firmy. Na powyższą decyzję, pełnomocnik skarżącego wniósł dnia 12 lipca 2005 r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z wnioskiem o jej uchylenie. Decyzji zarzucono podobnie, jak w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności: • art. 5 ust. l pkt l w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" E. K. dokonywał pod obcą firmą "K" czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a zatem w tym zakresie, jako podmiot faktycznie dokonujący czynności, o których mowa w art. 2 w/w ustawy, był podatnikiem tego podatku; • art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez bezpodstawne uznanie, że umowy kupna-sprzedaży zawarte pomiędzy firmą "K" a firmą "A" i udokumentowane stosownymi fakturami nie miały miejsca, a zatem w tym zakresie nie mógł powstać obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług; • art. 2 oraz art. 19 ust. l i 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zw. z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 48 ust. 4 pkt 5 lit a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało zakwestionowaniem prawa E. K. do odliczenia podatku od towarów i usług, a następnie przyjęciem, że nie miał on prawa do odliczenia podatku z faktur dokumentujących zakupy towarów z firmy "K", albowiem umowy kupna-sprzedaży zawarte z tym podmiotem, w ocenie organu pierwszej instancji, w rzeczywistości nie miały miejsca i wystawione w związku z nimi faktury stwierdzały czynności, które nie zostały dokonane; 2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 121 § l, art. 122, art. 124 i art. 187 § l Ordynacji podatkowej, poprzez wybiórczą i nieobiektywną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia, które nie znajduje podstaw w stanie faktycznym sprawy; art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez brak podstaw prawnych do uznania za nieważne faktycznie zawartych i wykonanych przez firmę "K" i "A" umów kupna-sprzedaży, w sytuacji, gdy organ podatkowy nie ma kompetencji do podważania czynności cywilnoprawnych i orzekania o prawie własności, albowiem w tym zakresie mogą orzekać jedynie sądy powszechne, a ewentualna ocena treści czynności prawnej jest możliwa na podstawie art. 24a Ordynacji podatkowej, który to przepis nie był podstawą działania ani organu kontroli skarbowej ani organu podatkowego; art. 188 w związku z art. 121 § l i art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę uwzględnienia wniosku pełnomocnika podatnika o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: na okoliczność, czy skarżący i właścicielka firmy "K" Pani A. B. planowali uruchomienie działalności w branży medycznej oraz na okoliczność, kto utrzymywał kontakty handlowe w imieniu firmy "K", które mogły mieć dla sprawy istotne znaczenie. Odpowiadając na zarzuty zawarte skardze Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie nie zgadzając się z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 5 ust. l pkt l w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez bezpodstawne przyjęcie, że prowadzący działalność gospodarczą pod firmą "A" E. K. dokonywał pod obcą firmą "K" czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż oprócz działalności gospodarczej prowadzonej w ramach firmy "A", skarżący prowadził także działalność przypisywaną firmie "K" A. B., której to działalność miała taki sam zakres. O prowadzeniu przez firmę "A" E. K. działalności pod szyldem firmy "K" A. B., zdaniem Dyrektora świadczą następujące okoliczności: 1) założenie firmy "K" z inicjatywy skarżącego i jego późniejszy dominujący udział w jej prowadzeniu - zarówno w zakresie wyszukiwania kontrahentów, jak i dopełniania związanych z transakcjami formalności, a zwłaszcza zarządzania rachunkiem bankowym przedsiębiorstwa, 2) fakt, iż tylko skarżący posiadał wiedzę wystarczającą do decydowania o strategii działalności firmy, 3) fakt, że skarżący reprezentował firmę "K" w większości kontaktów handlowych w takim zakresie jak właściciel, posiadając nawet umocowanie do dysponowania rachunkiem bankowym w zakresie nie tylko poleceń przelewu, ale również wypłat gotówki z rachunku, 4) fakt angażowania się skarżącego w działalność firmy "K" w sytuacji, w której firma ta była podmiotem konkurencyjnym wobec jego własnej firmy "A", a w szczególności logicznie nieuzasadniona rezygnacja ze znacznej części dochodu firmy "A" na rzecz firmy "K", 5) fakt, iż za wszystkie usługi świadczone na rzecz firmy "K" skarżący nie pobierał - pomimo ich znacznego zakresu - żadnego wynagrodzenia, co potwierdził w toku przesłuchania świadka. Organ zgadzając się z pełnomocnikiem skarżącego, że nie ma przepisów zabraniających właścicielowi firmy przekazywania wszystkich jego uprawnień w ręce pełnomocnika prowadzenia firmy za jego pośrednictwem wskazał, że w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego twierdzenia, iż skarżący w istocie był nie pełnomocnikiem właściciela firmy "K", lecz jej właścicielem są w pełni uprawnione. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że z ustanowionej w art. 191 Ordynacji podatkowej zasady swobodnej oceny dowodów wynika m.in., że "organ podatkowy przy ocenie stanu faktycznego nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne" (wyrok NSA z 20.12.2000 r., III SA 2547/99, Prz. Podatk. 2001/5/61). Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika, braku kompetencji organów kontroli skarbowej do dokonywania oceny umów kupna-sprzedaży zawieranych pomiędzy firmami "A" i "K" podniesiono, że organ pierwszej instancji, wbrew powyższym twierdzeniom, nie orzekł o nieważności tych umów. Wyjaśniono, że w wydanej decyzji organu pierwszej instancji ujęto, opierając się m, in. na przepisach art. 281 i nast. Ordynacji podatkowej oraz art. 27 ustawy o kontroli skarbowej, prawnopodatkowe skutki stwierdzenia stanu faktycznego opisanego w uzasadnieniu tej decyzji, z którego wynika, iż czynności kupna-sprzedaży pomiędzy firmami "A" i "K" nie miały w rzeczywistości miejsca. Powyższe jest konsekwencją stwierdzenia, iż faktycznym właścicielem firmy "K" był E. K. a nie A. B., w związku, z czym nie mógł on zawierać umów kupna-sprzedaży z samym sobą. Podkreślono, że decyzja reguluje jedynie skutki prawne stwierdzenia tego faktu na obszarze prawa podatkowego reguluje jedynie skutki prawne stwierdzenia tego faktu na obszarze prawa podatkowego, w żaden sposób zaś nie wkracza na obszar prawa cywilnego i nie rozstrzyga związanych z tym ustaleniem spraw takich jak kwestia ważności lub nieważności umów cywilnoprawnych czy stosunki własności, co -jak wiadomo -jest niemożliwe w drodze administracyjnej decyzji podatkowej. W oparciu o powyższe organy obu instancji stwierdziły, iż obowiązek podatkowy w zakresie umów kupna-sprzedaży pomiędzy "K" i "A", jak również pomiędzy "A" i "K" nie powstał, w związku, z czym wysokość podatku VAT do wpłaty została o te kwoty pomniejszona. W związku z powyższym podniesione w skardze zarzuty obrazy art. 19 ust. l i 2 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym, jak również art. 120 Ordynacji podatkowej są całkowicie niezasadne. Podobnie oceniono również zarzut nieprawidłowego zastosowania przepisów § 48 ust. 4 pkt 5 lit a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. (oba w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym).W postępowaniu stwierdzono w oparciu o całokształt materiału dowodowego, iż czynności, które opisywały faktury dotyczące rzekomych transakcji kupna-sprzedaży pomiędzy "A" i "K" nie zostały w istocie dokonane, stąd zastosowanie powyższych przepisów było najzupełniej prawidłowe. Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że cytowana wyżej zasada swobodnej oceny dowodów, pozwala uznać argumenty Strony za niewiarygodne. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 121 § l, art. 122, art. 124 i art. 187 § J Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał za chybiony, bowiem podyktowany przez Stronę jest on wyłącznie odmienną oceną zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego. Organ uznał, że nieuzasadniona, w jego ocenie, rezygnacja skarżącego z dużej części dochodu na rzecz firmy "K" (transakcje opisane w pkt 3.7 decyzji organu pierwszej instancji dotyczące zakupu złomu przez firmę "A", sprzedawanego następnie firmie "K", a następnie sprzedaż przez firmę "K" tego złomu jako zderzaków firmie "K" S.A. w K.), dodatkowo potwierdza, iż skarżący prowadził działalność pod szyldem obu firm. Będąc, bowiem pełnomocnikiem firmy "K" znał wysokość marży przed dokonywaniem tych transakcji. Zdaniem organu odwoławczego jedynym ekonomicznym uzasadnieniem dokonywania tych transakcji była możliwość opodatkowania uzyskanego dochodu przez skarżącego pod szyldem firmy "K" ryczałtem według stawki 3%, a nie opodatkowanie go w firmie "A" podatkiem dochodowym według stawki 40%. W ocenie organu odwoławczego powyższe dowodzi, iż to skarżący był faktycznym właścicielem firmy "K", bowiem nieuzasadnionym byłoby celowe narażanie swojej firmy na straty finansowe z dokonywania określonych transakcji przy posiadaniu wiedzy, że następna firma zarobi na tym ponad 500-krotnie. Celowość tych transakcji jest dla organu jednoznaczna - uszczuplenie przez skarżącego dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym wg stawki 40%. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Złożonej skardze nie można odmówić słuszności. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organu podatkowego "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określona sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu" (Dawidowicz W., "Ogólne postępowanie podatkowe administracyjne. Zarys systemu, PWN, Warszawa 1962, s.108). Organ podatkowy narusza więc prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. W ocenie składu orzekającego, zasadnicze znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy zakwestionowane przez organy podatkowe umowy kupna sprzedaży zawierane między firmą skarżącego ("A"), a firmą Pani A. B. ("K"), w której skarżący był pełnomocnikiem nie zostały w rzeczywistości wykonane, gdyż, jak twierdzą organy podatkowe, były umowami zawieranymi przez skarżącego "z samym sobą" oraz to czy skarżący rzeczywiście dokonywał pod szyldem firmy "K" czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług tj. czy był podmiotem faktycznie dokonującym czynności, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Organy podatkowe z faktu nieuzasadnionej, ich zdaniem, rezygnacji skarżącego z dużej części przychodu na rzecz firmy "K" wyciągnęły wniosek, że skarżący prowadził działalność pod szyldem obu firm, będąc pełnomocnikiem wspomnianej firmy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s.5) stwierdzono, że czynności, które opisywały faktury dotyczące transakcji kupna-sprzedaży pomiędzy firmami "A" i "K" nie zostały w istocie dokonane. W konsekwencji organy obu instancji na podstawie§ 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. obu w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym, zakwestionowały prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez firmę "K" na rzecz firmy "A", jak również stwierdziły, że podatek należny wynikający z tych faktur nie podlega wpłacie. Organy stwierdzając, że obowiązek podatkowy w zakresie umów kupna-sprzedaży pomiędzy wyżej wymienionymi firmami nie powstał i orzekły również, że nie podlega wpłacie podatek wynikający z faktur wystawionych przez firmę "A" na rzecz firmy "K". Powyższe umowy zostały przez organy podatkowe zakwestionowane na podstawie art. 281 i nast. Ordynacji podatkowej oraz art. 27 ustawy o kontroli skarbowej, nie orzekając o nieważności tych umów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podkreślił, że jego decyzja w żaden sposób nie wkracza na obszar prawa cywilnego i nie rozstrzyga spraw takich jak kwestia ważności lub nieważności umów cywilnoprawnych. W konsekwencji takiego twierdzenia należy uznać, że organy podatkowe zastosowały niewłaściwą podstawę prawną zakwestionowania prawa do odliczenia i naliczenia podatku od towarów i usług tj. § 48 ust. 4 pkt 5 lit a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. (oba w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym). Zgodnie z treścią powołanych przepisów "w przypadku, gdy wystawiono faktury stwierdzające czynności, które nie zostały wykonane- faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego". Wykonanie zobowiązania następuje przez spełnienie świadczenia zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego. Nie można, zatem jedynie na podstawie wyników oceny umów kupna-sprzedaży zawartych między firmami "A" i "K" i to tylko z punktu widzenia skutków prawnych, jakie wywołują na gruncie prawa podatkowego wyciągać wniosków o niewykonaniu umów (braku realizacji świadczeń z nich wynikających). W ocenie Sądu postępowanie organów nie wykazało, by zakwestionowane transakcje dokonane między firmą skarżącego ("A"), a firmą Pani A. B. ("K") nie miały w rzeczywistości miejsca, gdyż były umowami zawieranymi przez skarżącego "z samym sobą", a w konsekwencji, że nie zostały faktycznie wykonane, a świadczenia z nich wynikające nie zostały spełnione, co więcej prowadzone postępowanie w ogóle nie było prowadzone kierunku potwierdzenia (bądź nie) ich faktycznego wykonania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (s. 3-4) Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazuje jedynie na okoliczności, które w jego ocenie dowodzą, że skarżący oprócz działalności gospodarczej prowadzonej w ramach firmy "A" E. K. prowadził także działalność przypisywaną Pani A. B. o nazwie "K", podkreślając, że obie działalności miały taki sam zakres oraz, że tylko skarżący dysponował wiedzą pozwalającą na prowadzenie firmy w branży, a za usługi pełnomocnictwa nie pobierał wynagrodzenia. Samo stwierdzenie tego faktu i ocena skutków prawnych powyższych umów na obszarze prawa podatkowego nie daje podstaw do uznania, że umowy nie zostały faktycznie wykonane, a świadczenia z nich wynikające nie zostały spełnione. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz okoliczności, na które powołują się organy pierwszej i drugiej instancji są niewystarczające by jednoznacznie stwierdzić, że transakcje pomiędzy firmami "A" i "K" nie zostały w istocie dokonane, a skarżący obok swojej działalności gospodarczej prowadził również działalność pod szyldem firmy "K". Wskazuje na to również uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 października 2005 r. (sygn. akt I SA/Bk 212/05), uchylającego decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje również podstaw do uznania, że skarżący faktycznie dokonywał pod szyldem firmy "K" czynności, o których mowa w art. 2 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że "przepisy podatkowe nie daje organom podatkowym uprawnień do oceny sposobu prowadzenia polityki finansowej podmiotów gospodarczych oraz podejmowanych decyzji, jeżeli nie wykażą, że zmierzały one do obejścia przepisów podatkowych (wyrok NSA z dnia 14 maja 1996 r. sygn. akt SA/Wr 879/95, POP 1998, Nr 1, poz. 23, a także wyroki WSA Białystok z dnia 10 listopada 2004 r. sygn. akt I SA/Bk 298/04 i sygn. akt I SA/Bk 299/04, niepublikowane). Skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela ten pogląd. Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisu § 48 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. obu w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym oraz ewentualnie ocenią, czy w świetle innych, nieznanych dotąd okoliczności i dowodów, może być on w tej sprawie zastosowany. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2, art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w związku z § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz § 48 ust. 4 pkt 5 lit a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W oparciu o przepisy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu, a o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 tejże ustawy.

Powołane przepisy

art. 2 ustawyart. 5art. 2art. 19art. 120art. 121art. 122art. 124art. 187art. 24aart. 188art. 191

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło