I OSK 102/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-11-07
Skład orzekający: Anna Lech, Joanna Banasiewicz, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy wnioskodawcy, w tym nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jeśli wnioskodawca uniemożliwia jego przeprowadzenie i zrezygnował z pracy?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego, jeśli wnioskodawca nie współdziała z organem w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, w tym uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub dobrowolnie zrezygnował z zatrudnienia. Brak współpracy może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, nawet jeśli formalnie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, pod warunkiem, że organ dysponuje innymi danymi pozwalającymi na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy.Stan faktyczny
L. F. złożył wniosek o zasiłek celowy na pokrycie różnych wydatków. Organ I instancji odmówił, wskazując na uchylanie się wnioskodawcy od współpracy i brak potwierdzenia miejsca pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając konieczność spełnienia kryteriów dochodowych i aktywnej postawy wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech, Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz, Leszek Kiermaszek (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 marca 2006r. sygn. akt IV SA/Wr 109/05 w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 109/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zasiłku celowego. Orzeczenie to zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] września 2004 r. L. F. zwrócił się do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o udzielenie pomocy finansowej na pokrycie kosztów wysłania kwestionariusza osobowego, wydatków związanych z poszukiwaniem zatrudnienia i opłaceniem skrytki pocztowej, opłatą za egzamin z matematyki oraz kosztów poniesionych na wykonanie zdjęć i zakup niezbędnych lekarstw.
Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił przyznania L. F. zasiłku celowego na pokrycie wymienionych wyżej wydatków. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca uchyla się od współpracy z organem, w szczególności nie bierze udziału w czynnościach procesowych - w wywiadzie środowiskowym. Wskazane przez L. F. miejsce zamieszkania - Dworzec Główny PKP w W., peron [...] nie zostało potwierdzone zarówno przez służby działające na terenie Dworca, jak i przez pracowników socjalnych. Nie ustalono również faktycznego miejsca pobytu wnioskodawcy. Z kolei wskazany przez stronę adres do doręczeń - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie pozwalał na skuteczne doręczanie korespondencji. Postawa prezentowana przez wnioskodawcę w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego została potraktowana jako brak zgody na gromadzenie danych, wymaganych przepisami ustawy o pomocy społecznej. W decyzji I instancji zaznaczono również, że L. F. w sposób dobrowolny zrezygnował z możliwości zatrudnienia, jak również nie skorzystał z propozycji zatrudnienia w formie pracy socjalnej.
W odwołaniu L. F. zawarł szereg zarzutów kierowanych pod adresem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., dotyczących zarówno sposobu traktowania go jako osoby ubiegającej się o zasiłek, jak i kompetencji pracowników Ośrodka. Odwołujący się zanegował twierdzenie, iż nie było możliwości ustalenia jego miejsca pobytu, wskazując iż wielokrotnie umawiał się z pracownikiem socjalnym na ul [...] w W. (na peronie [...] Dworca Głównego). Zaznaczył również, że nie uzyskuje żadnych dochodów i przebywa w różnych miejscach we W., zaś Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie podejmuje żadnych działań zmierzających do poprawy jego sytuacji życiowej.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia w formie zasiłku z pomocy społecznej jest spełnienie przez osobę ubiegającą się ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym zaistnieniu jednej z okoliczności wskazanych w art. 7 tej ustawy. Zgodnie z art. 39 przywołanej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w związku z koniecznością zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, a w szczególności na pokrycie, w całości lub w części, kosztów zakupu żywności, leków, opału, odzieży, remontów i napraw mieszkania, a także kosztów pogrzebu. Organ odwoławczy zauważył przy tym, iż świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego, a pomoc społeczna ma służyć umożliwieniu osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, o ile osoby te nie są im w stanie same sprostać przy wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości. Przez własne zasoby i możliwości należy rozumieć nie tylko dochód i dobra materialne, lecz również osobistą aktywność w rozwiązywaniu problemów życiowych. Zdaniem Kolegium, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że L. F. nie współdziałał z pracownikami socjalnymi uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu stałego zamieszkania (jego pobytowi na dworcu PKP zaprzeczyli pracownicy Kolei). Z akt sprawy wynika również, że wnioskodawca, w sposób dobrowolny, zrezygnował z pracy, co spowodowało pogorszenie się jego sytuacji materialnej. Organ podkreślił, że powinność podjęcia działań zmierzających do polepszenia sytuacji życiowej osoby występującej o pomoc społeczną nie ciąży na pracownikach socjalnych, lecz na tej osobie, co pozwala oczekiwać, iż wykaże się ona aktywną postawą. Organ ma bowiem za zadanie jedynie wspierać taką osobę, w miarę swoich możliwości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu L. F. powtórzył, co do zasady, argumentację prezentowaną w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości. Ponownie podkreślił, że poszukiwanie pracy wymaga poczynienia pewnych nakładów finansowych, których decyzjami organów został pozbawiony. W związku z tym twierdzenia zawarte w uzasadnieniach rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach są bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. potrzymało dotychczas prezentowane stanowisko wskazując, że na odmowę przyznania L. F. zasiłku celowego wpływ miała jego postawa przejawiająca się w braku chęci współdziałania z pracownikami organu jak również brak wiarygodności w składanych oświadczeniach - pomimo wskazania miejsca pobytu (Dworzec PKP) kilkukrotne wizyty pracowników MOPS nie potwierdziły tego faktu.
Na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. skarżący L. F. wniósł o stwierdzenie nieważności obu decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa wskazując, iż do ich wydania doszło bez uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanego przepisu wynika, iż pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, co jest determinowane koniecznością współpracy beneficjenta pomocy społecznej z organem. Zgodnie z treścią art. 36 ustawy o pomocy społecznej, może ona przybrać charakter pieniężny jak i niepieniężny, a jedną z jej form jest zasiłek celowy (art. 39 ustawy). Zawarte w art. 39 wyliczenie na co może zostać przeznaczony zasiłek celowy ma charakter przykładowy i nie jest wyczerpujące. Sąd I instancji podzielił pogląd organu, iż spełnienie jednego z wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej kryteriów jej przyznania nie gwarantuje wnioskodawcy uzyskania świadczenia. Dodatkową przesłanką jest bowiem konieczność współdziałania z właściwymi organami w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Dokonana przez organy obu instancji analiza postawy L. F. pozwoliła stwierdzić, iż skarżący w sposób świadomy i dobrowolny zrezygnował z pracy, to zaś rzutowało na możliwość przyznania mu zasiłku celowego. Również uchylanie się od wskazania rzeczywistego miejsca pobytu (w którym przechowywane są rzeczy osobiste oraz wnioskodawca dokonuje czynności sanitarno - higienicznych) świadczy o braku chęci skarżącego do współdziałania z organem, co z kolei może stanowić przesłankę odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W trakcie prowadzonego postępowania nie udało się bowiem ustalić, gdzie znajduje się faktyczne miejsce pobytu L. F., o czym świadczą liczne adnotacje urzędowe pracowników pomocy społecznej, którzy stawali w miejscu wskazanym przez skarżącego w asyście funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei jak również informacje uzyskane z Komisariatu Kolejowego Komendy Wojewódzkiej Policji w W. Sąd I instancji stwierdził ponadto, iż niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W przypadku, gdy strona ubiega się o przyznanie pomocy społecznej po raz kolejny, jak również wówczas, gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu w oparciu o przepis art. 107 ust. 4 cyt. ustawy. Z treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001 r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzaju dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 1220) wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Z kolei § 3 ust. 1 przywołanego rozporządzenia stanowi, że wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia pomocy społecznej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy w istocie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji w sprawie wnioskowanego przez L. F. świadczenia. Niemniej jednak na uwagę zasługiwał fakt, iż w aktach administracyjnych znajduje się wypełniony przez skarżącego kwestionariusz osobowy zawierający informacje odpowiadające treści części IV kwestionariusza wywiadu środowiskowego. Sąd I instancji podkreślił, że dane te są nawet dużo bardziej szczegółowe aniżeli te dane, które należało zawrzeć w aktualizacji kwestionariusza. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż w dniu 29 lipca 2004 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy w sprawie o przyznanie zasiłku celowego zakończonej decyzją SKO we W. o numerze SKO [...]. Wobec tego wystarczająca była aktualizacja danych uzyskanych w trakcie tego wywiadu polegająca na wypełnieniu części IV kwestionariusza. Organy obu instancji dysponowały więc wszelkimi danymi pozwalającymi na podjęcie rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną opartą o podstawę zawartą w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniósł L. F. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego zmianę oraz przyznanie zasiłku celowego zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu. Ponadto w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego - adwokat M. Ć. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Skarga kasacyjna zarzucała zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na niewłaściwymi ich zastosowaniu, tj.:
- art. 2, art. 7, art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż skarżący nie należy do kręgu osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości;
- art. 39 ustawy o pomocy społecznej przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje zasiłek celowy z tytułu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych mimo ustaleń, iż skarżący spełnia warunki określone w tym przepisie.
Oprócz tego w skardze kasacyjnej zarzucono również obrazę przepisów postępowania, tj. art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, polegającą na nieprzeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż bezsporną okolicznością jest, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, do czego wszakże organ był zobligowany na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Bezzasadne są twierdzenia organu, jakoby skarżący utrudniał przeprowadzenie tej czynności, gdyż będąc osobą bezdomną, przebywająca na terenie Dworca PKP jest zapewne doskonale znany służbom policyjnym i porządkowym. Tym samym dołożenie należytej staranności przez pracowników socjalnych doprowadziłoby do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wobec tego skarżący miałby szansę wykazać, iż ze względu na swoje ubóstwo jest osobą zasługującą na skorzystanie ze świadczeń pomocy społecznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona.
Przede wszystkim zauważyć wypada, że skarga kasacyjna pomimo, że została sporządzona przez fachowego pełnomocnika nie odpowiada w pełni wymaganiom przewidzianym dla sformalizowanego pisma, jakim jest ten rodzaj środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skarga kasacyjna oprócz wymagań przewidzianych dla pisma procesowego powinna m. in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Zarzucając Sądowi I instancji obrazę przepisów prawa procesowego autor skargi wskazał, iż naruszony został przepis art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, co miało polegać na wydaniu przez organy administracyjne decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego pomimo nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Odnosząc się do tego zarzutu, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że nieomal powszechnie przyjmowany jest pogląd, iż w odniesieniu do tego rodzaju zarzutów chodzi o przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, nie zaś przepisy ogólnego postępowania administracyjnego (por. np. wyroki NSA z dnia 23 maja 2005 r., OSK 1659/04 niepubl. oraz z dnia 11 stycznia 2006 r., II FSK 104/05, OSP 2007, z. 1, poz. 7, z aprobującą glosą A. Kubiak-Kozłowskiej). Nie ulega wątpliwości, że formułowane w tym zakresie zarzuty muszą zostać skonkretyzowane poprzez nawiązanie do poszczególnych przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego wnoszący skargę kasacyjną powinien przywołać przepisy regulujące postępowanie w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, którym uchybił sąd I instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie spełnia tych warunków. Przepis ten nie jest przepisem regulującym postępowanie przed sądami administracyjnymi i nie był w ogóle przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stosowany. Sąd odwołał się do niego w swoim orzeczeniu wskazując, iż ocena dokonywanych w trakcie postępowania administracyjnego czynności nie pozwala na stwierdzenie, iż regulacja ta została w jakikolwiek sposób naruszona. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wprost wskazano z jakich powodów przyjęto, iż w przypadku postępowania w sprawie przyznania L. F. zasiłku celowego odstąpiono od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego opierając się na dowodach uzyskanych z innych źródeł. Zgromadzony materiał dowodowy pozwolił stwierdzić, iż skarżący w sposób zamierzony i celowy uchylał się od współdziałania z pracownikami organu, co skutecznie uniemożliwiło przeprowadzenie wspomnianego wywiadu. Stanowisko to w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazać bowiem przyjdzie, iż omawiany przepis winien być stosowany przy uwzględnieniu treści art. 4 przywołanej ustawy. Regulacja ta nakłada na osobę ubiegająca się o przyznanie świadczeń pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, przez co należy rozumieć również umożliwienie zbadania swojej sytuacji materialnej m.in w drodze przeprowadzenia wywiadu, jak również samodzielne podejmowanie prób zmiany swojego położenia. Pasywna postawa w tym zakresie, która w omawianym przypadku sprowadzała się do uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz rezygnacji z możliwości zatrudnienia musi skutkować odmową przyznania świadczenia. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie podniósł, że zachowanie L. F. oznacza świadomą i dobrowolną rezygnację z uzyskania pomocy społecznej. Przyjęcie prezentowanej w tej kwestii argumentacji skarżącego oznaczałoby, iż w istocie organ byłby pozbawiony możliwości wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia (przyznającego lub odmawiającego przyznania zasiłku) w sytuacji, gdy strona uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W tym kontekście zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzenia, jakoby L. F. notorycznie przebywał na Dworcu PKP we W. i był znany służbom policyjnym i porządkowym nie znalazły potwierdzenia. Nie przedstawiono bowiem żadnego dowodu świadczącego o ich prawdziwości. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwalał na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Opierając się na danych zgromadzonych w innym postępowaniu administracyjnym (sprawa zakończona decyzją SKO we W. z dnia [...], również dotyczącą przyznania L. F. zasiłku celowego) organ poczynił ustalenia w zakresie sytuacji materialnej skarżącego, co otwierało drogę do wydania rozstrzygnięcia kończącego to postępowanie.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego stwierdzić wypada, że wnoszący skargę kasacyjną, opierając ją o zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 Ppsa), powinien był wskazać na konkretne, naruszone przez Sąd I instancji przepisy oraz wyjaśnić na czym polegała błędna ich wykładnia wskazując zarazem jaka powinna być prawidłowa interpretacja.
Zdaniem Sądu skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych może być naruszenie wyłącznie takich przepisów, które stosował albo miał zastosować sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I FSK 407/05, Lex, nr 195913). Powołanie przez stronę w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego, który nie był zastosowany w sprawie, nie może odnieść zamierzonego skutku, czyniąc nieskutecznym zarzut błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Nie oznacza to, iż w skardze kasacyjnej nie można podnieść zarzutu, że sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany. W takim przypadku jednak należy wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2006, II OSK 488/05, Lex, nr 196692).
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu niewłaściwe zastosowanie art. 2, art. 7, art. 8 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie precyzując przy tym, które konkretnie jednostki redakcyjne tych przepisów oraz w jaki sposób zostały naruszone.
Nie można mówić o prawidłowym przytoczeniu podstaw kasacji w sytuacji, gdy treść skargi kasacyjnej niejako zmusza Naczelny Sąd Administracyjny do podejmowania prób ustalenia, który konkretnie przepis prawa materialnego lub procesowego miał skarżący na myśli. Trzeba bowiem przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie przesłanki nieważności postępowania (art. 183 §1 P.p.s.a.). Wobec powyższego nie jest on powołany do stawiania hipotez oraz dokonywania konkretyzacji zarzutów takiej skargi, o ile nie uczynił tego jej autor.
W tym kontekście wypada zaznaczyć, że art. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi normę o charakterze generalnym wskazującą na treść i zakres pomocy społecznej (ust. 1) oraz ustanawiającą zasadę współdziałania pomiędzy instytucjami pomoc tę świadczącymi (ust.2). Przywołanie tego przepisu, przy uwzględnieniu faktu, że ma on postać normy ustanawiąjącej określoną regułę oraz kompetencyjnej (skierowanej do organów powołanych do realizacji ustawy) bez sprecyzowania, na czym miało polegać jego naruszenie przez Sąd I instancji uniemożliwia odniesienie się do twierdzeń, iż nastąpiła jego obraza.
Analogicznie, w bardzo ogólnikowy sposób zostały skonstruowane zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8 i art. 39 przywołanej ustawy. Zauważyć przyjdzie, że regulacje te składają się z wielu jednostek redakcyjnych dotyczących odmiennych kwestii. Art. 7 ustawy o pomocy społecznej wymienia w 15 punktach, w sposób przykładowy sytuacje, w których pomoc ta może zostać udzielona. Z kolei art. 8, w 13 ustępach zawiera regulacje dotyczące kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie świadczeń pomocy społecznej. Art. 39 przywołanej ustawy, składa się natomiast z 4 jednostek redakcyjnych. Wobec tego, brak jednoznacznego określenia, która z nich, zdaniem strony skarżącej, została naruszona nie pozwala uznać, że podstawa kasacji została prawidłowo przytoczona. Niepodobna w tej sytuacji z treści skargi kasacyjnej wywnioskować, na czym konkretnie polegało naruszenie tych przepisów, gdyż jej autor nie uściślił w jakim zakresie przepisy te miały mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, co ewentualnie umożliwiłoby zbadanie, czy Sąd I instancji dokonał ich prawidłowej wykładni.
Mając na względzie opisane wyżej okoliczności orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a.
W postępowaniu kasacyjnym skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu. Wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w W. pełnomocnik, autor skargi kasacyjnej, złożył wniosek o przyznanie ze Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tym zakresie Naczelny Sad Administracyjny nie orzekł, jako że do chwili zamknięcia rozprawy pełnomocnik nie złożył oświadczenia, że należne opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło