I GSK 35/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-12-11
Skład orzekający: Jerzy Sulimierski, Janusz Zajda, Marzenna Zielińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny, odmawiając uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji ustalającej kwotę długu celnego w trybie nadzwyczajnym, prawidłowo ocenił przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu strony, a następnie czy sąd administracyjny prawidłowo skontrolował tę ocenę?Ratio decidendi
Organ celny prawidłowo odmówił uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji ustalającej kwotę długu celnego, ponieważ naruszenie procedury tranzytu i usunięcie towaru spod dozoru celnego nie może być uznane za działanie w interesie publicznym. Ponadto, strata finansowa wynikająca z nierozliczenia się z kontrahentem nie stanowi ważnego interesu strony uzasadniającego zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji. Sąd administracyjny prawidłowo ocenił, że organy celne nie były zobowiązane do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, a jedynie do zbadania przesłanek zastosowania art. 2651 Kodeksu celnego.Stan faktyczny
M. A. wystąpił z wnioskiem o uchylenie decyzji ustalającej kwotę długu celnego w trybie nadzwyczajnym (art. 2651 Kodeksu celnego). Organy celne odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że nie zachodzą przesłanki interesu publicznego ani ważnego interesu strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. A., w której zarzucono m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski Sędziowie NSA Janusz Zajda (spr.) Marzenna Zielińska Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2008 r. skargi kasacyjnej M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 141/07 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z 20 września 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 141/07 oddalił skargę M. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] grudnia 2006 r. nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie powstania długu celnego.
Z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2001 r. w belgijskim urzędzie celnym na podstawie noty T2 nr [...] został zgłoszony do procedury tranzytu samochód osobowy marki [...]. Na skutek niedostarczenia pojazdu do urzędu celnego przeznaczenia w B. w terminie do [...] listopada 2001 r. doszło do naruszenia procedury tranzytu. W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Celnego II w S. decyzją z [...] czerwca 2002 r., nr [...] skierowaną do głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu - N. V., do odbiorcy towaru M. A. oraz do przewoźnika J. P., określił kwotę wynikającą z długu celnego wraz z odsetkami. Następnie organ ten decyzją z [...] lipca 2002 r. uchylił rozstrzygnięcie z [...] czerwca 2002 r. w części dotyczącej uznania za dłużnika J. P., i w tym zakresie umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe.
Pismem z [...] czerwca 2003 r. M. A. wystąpił z wnioskiem o uchylenie lub zmianę decyzji z 5 czerwca 2002 r., w trybie art. 2651 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.)
Organy celne obu instancji odmówiły uchylenia lub zmiany kwestionowanej decyzji.
W następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z 9 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 122/04 sprawa trafiła do ponownego rozpoznania przez organy celne, ze wskazaniem na uchybienia w postępowaniu dowodowym przez niezbadanie zaistnienia wszystkich przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, to jest czy brak jest zakazu w przepisach szczególnych, oraz czy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.
Decyzją z [...] kwietnia 2006 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. odmówił uchylenia lub zmiany decyzji z [...] czerwca 2002 r.; rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w S. decyzją z [...] grudnia 2006 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja ustalająca kwotę długu celnego jest skutkiem niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym działania strony, organy miały zatem podstawę do naliczenia kwoty wynikającej z długu celnego. Żaden z przepisów materialnych regulujących instytucję długu celnego nie przewidywał odstępstwa od jego wymierzenia w sytuacji działania na niekorzyść Skarbu Państwa. Ponadto organ wyjaśnił, że wzruszenie decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym nie służy jednocześnie merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy, zatem zarzuty zawarte w odwołaniu, a odnoszące się do rozstrzygnięcia w zakresie statusu towaru, podstawy prawnej, czy ustalenia wartości celnej towaru, są bezprzedmiotowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę wskazał, że w wyroku z 9 marca 2005 r. WSA wyjaśnił, że decyzje podejmowane przez organy celne na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, zatem organ może, ale nie musi, zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli zachodzą określone przesłanki – przepis ten dotyczy mianowicie decyzji ostatecznych; gdy przynajmniej jedna strona postępowania nabyła z niej prawa o charakterze materialnym; strona, która nabyła prawa z decyzji wyraża wprost zgodę na wzruszenia decyzji; nie ma przepisów szczególnych wykluczających wzruszenie decyzji, a rozstrzygnięcie sprawy odpowiada skonkretyzowanym wymaganiom interesu publicznego lub ważnego interesu strony. Brak jakiejkolwiek z tych przesłanek obliguje organ do wydania decyzji odmownej.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza powyższej oceny prawnej ani wskazań zawartych w wyroku, co czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie dopatrzył się również po stronie organu uchybień co do czynności podejmowanych w pierwotnym postępowaniu, to jest nieustalenia braku odpowiedzialności skarżącego za sprowadzenie pojazdu, nieprawidłowego określenia wartości celnej, a także kręgu dłużników i okoliczności wywozu pojazdu z kraju. Stwierdził, że organy w kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu nie były zobowiązane ani uprawnione do wyjaśnienia i rozstrzygania kwestii merytorycznych związanych z określeniem długu celnego, a jedynie z wyjaśnieniem istnienia przesłanek określonych w art. 2651 Kodeksu celnego, co też uczyniły.
Słusznie organ odwoławczy podniósł, zdaniem Sądu, że ustawowe określenie "interes publiczny" należy rozumieć jako "korzyść służącą ogółowi"; a więc przesłanka ta nie występuje w niniejszej sprawie, gdyż uchylenie decyzji określającej kwotę długu celnego, będącego skutkiem działania niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym (usunięcia spod dozoru celnego towaru objętego procedurą tranzytu), nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, korzystne dla ogółu.
Sąd stwierdził, że dla uzasadnienia istnienia przesłanki "ważnego interesu strony" skarżący wskazał w sposób lakoniczny na swoją trudną sytuację finansową spowodowaną tym, że do tej pory nie otrzymał od kontrahenta pieniędzy za zwrócony samochód. Nie stanowi to podstawy do zwolnienia strony z obowiązku zapłaty należności celnych. Strata materialna, jaka wystąpiłaby w razie uiszczenia należności wymierzonych zaskarżoną decyzją, jest zwyczajnym następstwem nałożenia obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnych. Użyte w ustawie określenie, że interes strony musi być ważny, oznacza, zdaniem Sądu, że istota tego interesu oceniana jest przez organy celne, a zatem musi to być interes na tyle zobiektywizowany oraz usprawiedliwiony, aby mógł stanowić uzasadnioną podstawę do zastosowania nadzwyczajnego trybu zmiany decyzji ostatecznej, czyli naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych.
W skardze kasacyjnej M. A. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Opierając skargę kasacyjną na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., zarzucił orzeczeniu naruszenie następujących przepisów:
1. art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez nienależyte dokonanie kontroli działalności organów celnych w S. i niepodjęcie niezbędnych środków określonych w tej ustawie, niżej określonych, dla wyeliminowania wskazanych w skardze aktów administracyjnych wydanych przez organy z naruszeniem przepisów prawa. W szczególności naruszenie ww. artykułu nastąpiło wobec ukonstytuowanej zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a., w kontekście wyroku WSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 122/04;
2. art. 106 § 2 p.p.s.a., ponieważ Sąd nie dał skarżącemu możliwości zgłaszania ustnie swoich żądań i wniosków oraz złożenia wyjaśnień ani też wskazania ich podstaw prawnych i faktycznych. Skarżący podkreślał, że organy celne, wykorzystując pozycję nadrzędną w stosunku administracyjnoprawnym w postępowaniu celnym nie były zainteresowane jego wyjaśnieniami, stąd chciał przedstawić swoje racje przez Sądem;
3. powyższe uzasadnia naruszenie zasady wyrażonej w art. 6 p.p.s.a., mającej zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym;
4. art. 134 § 1 p.p.s.a., przez nierozpatrzenie przez Sąd argumentów podnoszonych w postępowaniu przed organami celnymi, jak też przed Sądem. W uzasadnieniu wyroku brak jest jakiegokolwiek ustosunkowania się do podniesionych argumentów naruszenia przepisów. Sąd skoncentrował się jedynie na uzasadnieniu braku interesu publicznego i ważnego interesu strony dla skorzystania w postępowaniu celnym opartym na żądaniu z art. 2651 Kodeksu celnego;
5. naruszenie art. 153 p.p.s.a. w związku z wyrokiem WSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 122/04. W wyroku tym sąd zważył, że "organy celne, ze względu na treść art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (...). Skoro organ odwoławczy ustaleń tych nie poczynił, naruszył wskazany wyżej przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Po uchyleniu decyzji przez WSA organy celne nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a zatem zalecenie WSA nie zostało przez organy wykonane. Organy błędnie ustaliły stan faktyczny, co bezzasadnie przyjął za prawdziwe Sąd w zaskarżonym wyroku. Przy dyspozycji WSA organy celne nic w sprawie nie zrobiły (w decyzji z [...] grudnia 2006 r. organ napisał: Dyrektor Izby w tym postępowaniu nie będzie rozważał ww. zarzutów strony /str. 5/), a Sąd oddalając skargę rażąco naruszył prawo, w szczególności art. 153 w związku z art. 141 § 4 zd. 2. (zalecenie sądu jest na obecnym etapie jak najbardziej aktualne);
6. art. 135 § 1 p.p.s.a. przez jego nieusankcjonowanie. Zdaniem skarżącego stroną postępowania winien być pracodawca J. P. Organy celne, jak też sąd dostrzegły to w swoich rozstrzygnięciach, jednak WSA nie zastosował art. 145 p.p.s.a., jak też art. 135 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, lecz stosuje środki prawne w celu usunięcia naruszenia prawa aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy. Było i jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia;
7. nieusankcjonowanie art. 145 § 1 pkt 1 - 3 p.p.s.a., mimo istnienia podstaw do jego zastosowania w obliczu wskazanych naruszeń prawa ze strony organów celnych;
8. naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a., poprzez niedostrzeżenie naruszeń niezgodności z prawem działalności organów celnych. Mimo że organy celne przyznały, iż stroną postępowania winien być pracodawca J. P., Sąd stwierdził, że decyzja nie jest wadliwa, a zatem uznać należy, iż kontrola sądowa została niewłaściwie dokonana;
9. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez przyjęcie za prawdziwy błędnie ustalony przez organy celne stan faktyczny.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że sprowadzony pojazd opuścił polski obszar celny za notą tranzytową, a przy wyjeździe został zgłoszony do odprawy. Odpowiedzialności za niepowiadomienie przez władze zagraniczne polskich organów celnych o zakończeniu procedury nie powinno się automatycznie przerzucać na M. A. (odbiorcę towaru); można rozważać ewentualnie odpowiedzialność w odniesieniu do przewoźnika, który faktycznie dysponował towarem.
Skarżący wskazał na naruszenie przepisów art. 2, art. 3, art. 7, art. 8 ust.2, art. 9, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok nie urzeczywistnia, jego zdaniem, sprawiedliwości społecznej. Sąd nie wziął pod uwagę przepisów art. 134 § 1, art. 135 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a., nienależycie przeprowadzając kontrolę działalności organów celnych pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Podkreślił, że nie można przysparzać dochodów Skarbowi Państwa łamiąc przepisy prawa, które obowiązują organy władzy państwowej. W toku postępowania skarżący wskazał, komu przysługuje przymiot strony, a organy potwierdziły, że winien to być pracodawca J. P. Mimo to Sąd uznał decyzje administracyjne za prawidłowe.
Skarżący wskazał również m.in. na uchybienie procesowe dotyczące niedoręczenia decyzji, której uchylenia żądał, stronie postępowania - spółce belgijskiej N. V. [...]. Sąd pominął w ogóle tę okoliczność, a także pominął wnioski, które skarżący starał się przekazać na rozprawie. Zarzucił również, że przed wydaniem decyzji z [...] lipca 2002 r. nie został wezwany do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, a ponadto organ celny (nie sprecyzował który) powołał błędną treść załącznika I do Konwencji o wspólnej procedurze tranzytowej (Dz.U. z 1998 r. Nr 46, poz. 290).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o jej odrzucenie lub - z ostrożności procesowej - o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, przesłanki, której w enumeratywny sposób wymienia art. 183 § 2 powołanej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując jako podstawę skargi kasacyjnej przepis art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., M. A. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania - w sposób mający, w jego ocenie, istotny wpływ na wynik sprawy. Następnie w 9 punktach przedstawił uzasadnienie podstaw kasacyjnych, podając tylko w części z nich konkretne przepisy, jakie - jego zdaniem - zostały naruszone i tylko w niektórych precyzując, czy dany zarzut dotyczy naruszenia prawa procesowego, czy też materialnego.
Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Sąd I instancji była decyzja Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] grudnia 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] kwietnia 2006 r. o odmowie uchylenia lub zmiany decyzji z [...] czerwca 2002 r. Zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wydania przez WSA w S. wyroku z 9 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 122/04. Sąd uchylił ówczesną decyzję z uwagi na niekompletną ocenę przesłanek zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.
Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. badał nie tylko, czy organ administracji celnej nie naruszył prawa odmawiając uchylenia lub zmiany decyzji, lecz również czy wydana ponownie decyzja uwzględnia wytyczne sądu. Rozstrzygając sprawę mógł on zatem oceniać jedynie przesłanki wynikające z zastosowania tego nadzwyczajnego trybu, które miał ponownie rozpatrzyć organ.
W rezultacie, za chybione należy uznać wszelkie zarzuty związane z pominięciem przez Sąd argumentów merytorycznych, odnoszących się do decyzji wymierzającej należności celne w związku z niezakończeniem procedury tranzytu i usunięciem towaru spod dozoru celnego, w tym również ten dotyczący nierównego traktowania stron postępowania. W pierwszej kolejności odnieść się przy tym należy do stwierdzenia, czy nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując obecnie skargę kasacyjną musi wziąć pod uwagę, że zaskarżony wyrok powinien oceniać, czy organ celny ponownie rozpoznając sprawę uwzględnił wytyczne sądu. Podporządkowanie się ocenie prawnej stanowi podstawę uznania decyzji za prawidłową. Zamieszczenie w uzasadnieniu wytycznych ma bowiem na celu zapobieżenie popełnieniu przez organ ponownie rozpatrujący sprawę dotychczasowych błędów, natomiast zastosowanie się do oceny prawnej sprawy wyrażonej w wyroku nie polega na ponownym przeprowadzeniu identycznego postępowania dowodowego i wnioskowego, lecz na uwzględnieniu podczas rozstrzygania uwag sądu.
Należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo odniósł się do kwestii związania organu celnego oceną prawną zawartą w wyroku uchylającym decyzję. Stwierdził m.in., że rolą organów nie było ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz zbadanie wystąpienia przesłanek warunkujących uchylenie lub zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym, z zastrzeżeniem wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego (s. 9 wyroku). Przepis art. 2651 Kodeksu celnego dotyczy decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, w sytuacji gdy strona ta wyrazi zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji przez organ, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony. Sąd I instancji podzielił więc stanowisko organu odwoławczego, że zwalnianie z odpowiedzialności osób naruszających zasady obrotu towarowego z zagranicą nie leży w interesie publicznym, jak również uznał za zasadne stwierdzenie, że nie można za ważny interes strony poczytać straty finansowej wynikającej z nierozliczenia się z kontrahentem. Bezskuteczne było powołanie się przez stronę na fragment zaskarżonej decyzji, w którym organ stwierdził, że "nie będzie rozważał ww. zarzutów strony". Sformułowanie to dotyczy mianowicie zarzutów merytorycznych z zakresu postępowania celnego w przedmiocie naruszenia procedury celnej, jaką był objęty w sprawie towar. Tymczasem, jak słusznie podniósł organ ustosunkowując się do wytycznych sądu administracyjnego, wywód organu I instancji obejmuje rozważenie wszystkich przesłanek z art. 2651 ustawy, ze wskazaniem, że uchyleniu decyzji sprzeciwia się regulacja art. 211 Kodeksu celnego (k. 65 akt adm.).
Należało zatem stwierdzić, że argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej na poparcie omawianego zarzutu była chybiona.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należało uznać za nieprawidłowe sformułowanie zarzutu naruszenia przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a, poprzez nienależytą kontrolę organów celnych i niepodjęcie niezbędnych środków określonych w ustawie procesowej dla wyeliminowania nieprawidłowych aktów administracyjnych.
Powołany przepis stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., powołując się na niepodjęcie środków przewidzianych w ustawie, w sytuacji gdy jest to przepis jedynie kompetencyjny, którego naruszenie może mieć jedynie miejsce w powiązaniu z konkretnymi przepisami ustawy. Zatem, gdy zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów proceduralnych, ale tylko wówczas, gdy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący winien wykazać, że następstwa wadliwego postępowania kształtowałyby lub współkształtowały treść kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie stwierdzał, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. do autora skargi należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w odniesieniu do prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia prawa na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd - w odniesieniu do przepisów procesowych (v. m.in. postanowienie NSA z 24 maja 2005 r., FSK 2302/04, publ. LEX nr 238591; wyrok NSA z 4 października 2006 r., I OSK 459/06, LEX nr 281385; wyrok NSA z 3 października 2006 r., II FSK 1263/05, LEX nr 264211).
Należy mieć na uwadze, że kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa przepis art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.), który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny bada zatem, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący formułując zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie wykazał, w jaki sposób uchybienia, które jego zdaniem miały miejsce, wpłynęły na rozstrzygnięcie. Zgodnie natomiast z postanowieniem Sądu Najwyższego z 5 grudnia 1997 r. (III CKN 491/97) następstwa naruszenia muszą być tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia. Tego skarżący nie wykazał. Ponadto wskazał jedynie na naruszenie art. 153 p.p.s.a., które, jak już wyjaśniono, nie miało miejsca. Takie sformułowanie zarzutu powodowało, że nie mógł on zostać uwzględniony.
Pozostałe zarzuty dotyczą możliwego naruszenia przez Sąd przepisów postępowania, którymi są w istocie normy o charakterze technicznym. Nawet w przypadku ich naruszenia przez Sąd nie mogłoby to stanowić skutecznej podstawy kasacji wyroku, bowiem ewentualne naruszenie tego rodzaju norm nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
I tak, w zarzucie naruszenia art. 106 § 2 p.p.s.a poprzez uniemożliwienie stronie zgłoszenia swoich żądań i wniosków skarżący nie wykazał, w jaki sposób stwierdzona przez niego nieprawidłowość wpłynęła na wydany wyrok. Nie sposób zatem ocenić jego zasadności.
Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a poprzez nieodniesienie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku do podniesionych przez stronę naruszeń przepisów prawa również nie jest zasadne. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powiązanie tego przepisu postępowania z zarzutem nieprawidłowości w sporządzeniu uzasadnienia wyroku, bez przywołania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a oraz bez wykazania, w jaki sposób stwierdzona nieprawidłowość miałaby wpłynąć na rozstrzygnięcie, nie pozwala ocenić zasadności zarzutu. Ponadto skarżący nie określił, do naruszeń jakich przepisów - jego zdaniem - nie odniósł się Sąd I instancji.
Przyjmując z kontekstu skargi, że strona miała tu na uwadze naruszenie przepisów prawa materialnego, związanych z usunięciem towaru spod dozoru celnego i uznaniem skarżącego za dłużnika celnego należy przypomnieć, że w sprawie Sąd rozpatrywał kwestię zasadności odmowy uchylenia lub zmiany decyzji.
Zgodnie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - p.p.s.a., sąd "rozstrzyga w granicach danej sprawy".
Powyższe stwierdzenie odnosi się do sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, a granicami w przedmiotowym postępowaniu są granice trybu nadzwyczajnego, jakim jest uchylenie lub zmiana decyzji. W przypadku gdy zaskarżona decyzja została wydana w trybie uchylenia lub zmiany decyzji (a więc trybie nadzwyczajnym), sąd administracyjny nie może badać jej zgodności z prawem w sposób identyczny z kontrolą decyzji wydanych w trybie zwykłym. Oznacza to, iż brak wnikliwej analizy zarzutów powołanych przez stronę, a nieodnoszących się do przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji, nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 tej ustawy. (v. wyrok NSA z 8 grudnia 2005 r., I FSK 525/05, LEX nr 187435)
Powyższa argumentacja dotyczy także zarzutu naruszenia art. 135 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zarzutu z art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący przedstawił argumenty w przedmiocie naruszeń postępowania celnego, a nie przesłanek zastosowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. Jak już wyżej wyjaśniono, czyni to zarzut w sprawie niezasadnym.
Za skuteczne nie można było uznać również powołania przepisów Konstytucji, gdyż nie wynikało z nich, jakie konkretnie prawa i obowiązki obywateli zostały naruszone. Zbyt ogólne jest bowiem stwierdzenie, że wyrok nie urzeczywistnia zasad sprawiedliwości społecznej ze względu na uchybienie normom państwa prawnego (art. 2) czy równości wobec prawa (art. 32 ust. 1). (v. wyrok NSA z 17 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1583/04, LEX nr 152778)
Niewystarczającym jest przywołanie przepisu art. 145 p.p.s.a., także razem z art. 135 tej ustawy, skoro jednocześnie nie precyzuje się środków przewidzianych ustawą.
Pamiętać należy, że zgodnie z doktryną i orzecznictwem skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek odwoławczy, w zakresie którego występuje przymus adwokacki. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jest związany jej podstawami i wnioskami. Nie jest również możliwa wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, ponieważ skarga winna być tak skonstruowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych Sąd nie może również samodzielnie konkretyzować, uściślać lub korygować zarzutów skargi.
W świetle powyższego, uwzględniając dowiedzione nieprawidłowości w sformułowaniu skargi kasacyjnej, także zarzuty opisane w niniejszym punkcie należy uznać za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło