II GPS 1/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Prezes NSA Janusz Trzciński Sędziowie NSA: Jan Bała (współsprawozdawca) Janusz Drachal (sprawozdawca) Jan Grabowski Edward Kierejczyk Andrzej Kisielewicz Krystyna Anna Stec Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Anny Podsiadło na rozprawie w Izbie Gospodarczej zagadnienia prawnego przekazanego na podstawie art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez Rzecznika Praw Obywatelskich wnioskiem z dnia czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia: "Czy w świetle art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 poz. 1361 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 2 i 3, art. 339 ust. 2 i 3 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1059 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 27 wym. wyżej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. okręgowe izby radców prawnych przy naborze na aplikację radcowską w 2005 r. przy braku trybu odwoławczego od wyników konkursu uprawnione były w ramach postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich w zakresie zgłaszanych zastrzeżeń do weryfikacji wyników egzaminu konkursowego, czy też należało to do kompetencji Zespołu ds. przygotowania pytań na aplikację radcowską". postanawia: odmówić podjęcia uchwały Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2007 r. (RPO-529523-I/06/HG) Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym – "czy w świetle art. 7 ust. 1 i 12 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163 poz. 1361 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 2 i 3, art. 339 ust. 2 i 3 oraz art. 3310 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1059 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 27 wym. wyżej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. okręgowe izby radców prawnych przy naborze na aplikację radcowską w 2005 r. przy braku trybu odwoławczego od wyników konkursu uprawnione były w ramach postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich w zakresie zgłaszanych zastrzeżeń do weryfikacji wyników egzaminu konkursowego, czy też należało to do kompetencji Zespołu ds. przygotowania pytań na aplikację radcowską". Potrzebę podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny Rzecznik Praw Obywatelskich argumentował rozbieżnością w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i powołał w tym zakresie następujące wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.: z dnia 11 sierpnia 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 855/06, z dnia 7 lipca 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 901/06, z dnia 8 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1149/06, z dnia 20 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1150/06 oraz wyrok z dnia 29 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1146/06. Rzecznik podkreślił, że w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw nie przewidziano trybu odwoławczego od wyników egzaminu konkursowego na aplikację w roku 2005. W związku z tym osoby uczestniczące w egzaminie konkursowym, kwestionujące ustalony uchwałą Komisji Konkursowej wynik egzaminu, składając wnioski o wpis na listę aplikantów radcowskich podnosiły w nich jednocześnie swoje zastrzeżenia do uzyskanej w konkursie liczby punktów. Taki tryb postępowania został określony uchwałą nr 70/VI/2006 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 24 stycznia 2006 r., zatwierdzoną w dniu 25 stycznia 2006 r. przez Krajową Radę Radców Prawnych. Rzecznik wskazał, że w praktyce niektóre rady okręgowych izb radców prawnych, bądź powołane przez nie komisje konkursowe, uznały za zasadne zgłaszane przez kandydatów zastrzeżenia do ustalonego wyniku egzaminu i dokonały weryfikacji wyniku egzaminu, a w przypadku osiągnięcia wymaganej ilości punktów, przy spełnieniu pozostałych wymaganych przez ustawę o radcach prawnych warunków, dokonały wpisu takich osób na listę aplikantów radcowskich. Wpisom tym sprzeciwił się jednak w drodze decyzji Minister Sprawiedliwości, co w konsekwencji doprowadziło do wniesienia przez zainteresowanych skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na te właśnie decyzje. W tej sytuacji – jak podkreślił Rzecznik Praw Obywatelskich – doszło do rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Otóż wyrokami z dnia 11 sierpnia 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 855/06), z dnia 7 lipca 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 901/06), z dnia 8 września 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1149/06) oraz z dnia 20 września 2006 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1150/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargi na decyzje Ministra Sprawiedliwości. We wskazanych wyrokach WSA uznał, że decyzje Ministra Sprawiedliwości sprzeciwiające się wpisowi na listę aplikantów radcowskich były zgodne z prawem. W wyrokach tych Sąd stwierdził, że weryfikacji wyników egzaminu konkursowego nie mogły dokonać Komisje Konkursowe, ani też rady okręgowych izb radców prawnych. Mógł to jedynie uczynić Zespół powołany do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Komisja Konkursowa miała natomiast prawo objąć weryfikacją jedynie pytania wskazane przez Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Przyjęcie natomiast przez Komisję odpowiedzi niezaliczonych przez Zespół było złamaniem zasad weryfikacji. Uznanie zaś, że rady okręgowe izb radców prawnych zachowały uprawnienia do weryfikacji wyników egzaminacyjnych oznaczałoby w istocie utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego, a tym samym zniweczenie wyników reformy dokonanej przez ustawodawcę w zakresie naboru na aplikację. Rzecznik podkreślił również, że zupełnie odmienną ocenę prawną w tym zakresie zawiera wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 wrześnie 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1146/06. Wyrokiem tym WSA uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości sprzeciwiającą się wpisowi na listę. Sąd uznał, że brak uregulowań dotyczących trybu odwoławczego od wyników konkursu z 2005 r. nie może pozbawić osób niezadowolonych z uzyskanej w konkursie liczby punktów prawa składania odwołań, bowiem sytuacja ich byłaby wówczas gorsza od sytuacji kandydatów na aplikantów z lat poprzednich oraz następnych, kiedy od uchwały Komisji będzie służyło kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Brak zaś możliwości zaskarżenia uchwał komisji konkursowych podjętych w 2005 r. stanowiłby naruszenie art. 78 Konstytucji, gwarantującego każdej ze stron prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. W wyroku tym Sąd stanął na stanowisku, że w omawianej sytuacji rada okręgowej izby radców prawnych rozpatrując wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich uprawniona była do oceny spełnienia przez kandydata wszystkich wymaganych w ustawie warunków, w tym też wymogu uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu. Rada bowiem wykonując zadania z zakresu administracji publicznej zgodnie z art. 7 i art. 77 Kpa zobowiązana była w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rozpatrując wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w niniejszej sprawie należało zbadać przede wszystkim czy zostały spełnione ustawowe przesłanki do podjęcia uchwały wyjaśniającej przedstawioną wątpliwość prawną. Otóż podstawę normatywną w tym zakresie stanowią przepisy art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Według wspomnianego art. 15 § 1 pkt 2 Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Warunkiem skutecznego wniesienia pytania prawnego w omawianym trybie jest więc wykazanie, że budzące wątpliwości przepisy są podstawą rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ta rozbieżność musi dotyczyć "orzecznictwa sądów administracyjnych", nie może zatem być rozumiana jako każdy przypadek wydania odmiennego orzeczenia w danej kategorii spraw. Uwaga ta odnosi się w szczególności do sytuacji, gdy zarzucana rozbieżność dotyczy orzeczeń wydanych przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Aby w takiej sytuacji mówić o rozbieżności orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie można nie uwzględniać stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w danego rodzaju sprawach. Niejako na marginesie przypomnieć wypada, że instytucja podejmowania uchwał na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) jest obecnie szczególnym środkiem usuwania rozbieżności w orzecznictwie. Podstawową rolę w tym zakresie pełnią zwykłe środki zaskarżania, stanowiące uprawnienie każdej ze stron postępowania. Jeżeli zatem uczestnik postępowania przed sądem administracyjnym nie zgadza się z wykładnią lub określonym zastosowaniem prawa w jego sprawie, to może, a nawet powinien, skorzystać z możliwości weryfikacji stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dopiero taka kontrola pozwoli na pełną ocenę, czy w ramach danej problematyki mamy do czynienia z rozbieżnością orzecznictwa sądowego, czy też z incydentalnym na przykład błędem w zakresie stosowania (wykładni) prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod pojęciem "rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych" w znaczeniu powoływanego art. 15 § 1 pkt 2 ustawy procesowej, należy więc rozumieć nie tylko różnicę poglądów prawnych wyrażanych w orzeczeniach sądów administracyjnych, ale również – a nawet przede wszystkim - pewną tendencję do niejako "umacniania się" składów orzekających w zajmowanych przez nie stanowiskach prawnych. W przeciwnym razie każdy przypadek stwierdzenia różnych orzeczeń sądów administracyjnych (szczególnie na poziomie sądu pierwszej instancji) stanowiłby zawsze podstawę do skutecznego wystąpienia uprawnionego podmiotu o podjęcie tzw. abstrakcyjnej uchwały przez powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych, jako podstawa do wydania przez NSA uchwały mającej na celu wyjaśnienie określonych wątpliwości prawnych, musi być realna. To znaczy, że nie można tej rozbieżności wyprowadzać ze stanowisk sądu zawartych w orzeczeniach, które zostały następnie uchylone, bądź zmienione. Tymczasem we wniosku Rzecznika o podjęcie uchwały powołano się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.: z dnia 11 sierpnia 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 855/06, z dnia 7 lipca 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 901/06, z dnia 8 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1149/06, z dnia 20 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1150/06, by wykazać, iż w ocenie niektórych składów orzekających WSA w W. jedynym podmiotem uprawnionym do weryfikacji wadliwych pytań egzaminacyjnych jest Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską. Nie mogły tego uczynić ani komisje konkursowe, ani rady okręgowych izb radców prawnych. Powołano się także na, jako przeciwny, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1146/06, w którym Sąd uznał, że rada okręgowej izby radców prawnych, rozpatrując wniosek o wpis na listę aplikantów radcowskich, była uprawniona do oceny spełnienia przez kandydata wszystkich wymaganych w ustawie warunków, w tym również wymogu uzyskania pozytywnej oceny z egzaminu. Trzeba w związku z tym wskazać na sytuację prawną występującą w sprawach powołanych we wniosku o podjęcie żądanej uchwały. I tak, w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 901/06 – wyrokiem z dnia 7 lipca 2006 r. WSA w W. oddalił skargę A. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wyrok ten jednakże został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 362/06), którym równocześnie uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości. Powoływany przez Rzecznika Praw Obywatelskich wyrok sądu pierwszej instancji został zatem wyeliminowany z obrotu prawnego i nie może stanowić argumentu przemawiającego za rozbieżnością orzecznictwa. W sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1149/06 - wyrokiem z dnia 8 września 2006 r. WSA w W. oddalił skargę J. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wyrok ten stał się prawomocny wobec odrzucenia skargi kasacyjnej przez WSA w W. Postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nie zostało zaskarżone, co powoduje, iż brak jest merytorycznego stanowiska NSA w sprawie podnoszonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W sprawie o sygn. VI SA/Wa 1150/06 - wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2006 r. WSA w W. oddalił skargę D. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich. Skarga kasacyjna w tej sprawie (II GSK 93/07) oczekuje na rozpoznanie. W dniu 27 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny odroczył rozprawę, z uwagi na pytanie prawne przedstawione składowi 7 sędziów NSA, dotyczące kwestii - czy sprzeciw Ministra Sprawiedliwości w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich może być zaskarżony do sądu administracyjnego dopiero po uprzednim złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie przez ten organ sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa (sygn. akt II GSK 23/07). W sprawie tej mamy zatem do czynienia z nieprawomocnym wyrokiem sądu pierwszej instancji oraz z brakiem stanowiska sądu kasacyjnego w sprawie podnoszonej przez Rzecznika, co także nie może stanowić argumentu przemawiającego za rozbieżnością w orzecznictwie sądów administracyjnych. W sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1146/06 - wyrokiem z dnia 29 września 2006 r. WSA w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów radcowskich uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, iż nie podlega ona wykonaniu. Postanowieniem z dnia 24 maja 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości, uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W uzasadnieniu wskazano, iż w ocenie składu orzekającego w tej sprawie, z treści przepisu art. 31¹ ust. 2 i ust. 3 ustawy o radcach prawnych nie wynika jednoznacznie, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega wydana w I instancji decyzja Ministra Sprawiedliwości wyrażająca sprzeciw wobec ostatecznej decyzji organu samorządu radcowskiego o wpisie na listę aplikantów radcowskich. Oznacza to, że w sprawie nie wyczerpano środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i z tych względów wniesienie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 roku należało uznać za niedopuszczalne. Tak więc i ten powołany we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich wyrok został wyeliminowany z obrotu prawnego. Wprawdzie wyrok ten był aprobowany co do meritum przez Wnioskodawcę, to jednak - jak wskazano – powodem uchylenia orzeczenia nie były okoliczności sygnalizowane przez Rzecznika. Nie można zatem i tej sytuacji rozumieć jako przejaw zarzucanej niejednolitości orzecznictwa. W sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 855/06 – wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2006 r. WSA w W. oddalił skargę Ł. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich. Skarga kasacyjna w tej sprawie (II GSK 43/07) oczekuje na rozpoznanie. W dniu 12 czerwca 2007 r. NSA odroczył rozprawę, z uwagi na zadane pytanie prawne składowi 7 sędziów NSA, dotyczące wspomnianej kwestii: czy sprzeciw Ministra Sprawiedliwości w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich może być zaskarżony do sądu administracyjnego dopiero po uprzednim złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie przez ten organ sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa (sygn. akt II GSK 23/07). Tu także mamy do czynienia z wyrokiem nieprawomocnym i brakiem w sprawie merytorycznego stanowiska NSA. Powyższe okoliczności nie wskazują aby w przedstawionej sprawie zachodziły przesłanki do podjęcia uchwały usuwającej rozbieżność w orzecznictwie. Przesłanki te nie zostały wykazane we wniosku Rzecznika. Nie oznacza to jednak – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – że Sąd ten, rozstrzygając zagadnienie prawne, nie musi badać czy zarzucana rozbieżność orzecznictwa nie jest uzasadniona innymi okolicznościami, niepowołanymi we wniosku Rzecznika, ale występującymi obiektywnie w praktyce. Wręcz przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny powinien to uczynić, kierując się właśnie funkcją podejmowanych uchwał i ich znaczeniem dla obrotu prawnego. Badając sprawę z tego punktu widzenia trzeba podkreślić, że do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpływały skargi kasacyjne od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w sprawach ze skarg na decyzje Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę aplikantów radcowskich w związku z naborem kandydatów w 2005 roku. Skargi te były więc przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawane. Na przykład w sprawie o sygn. akt II GSK 22/07 NSA oddalając skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 września 2006 r. (VI SA/Wa 1143/06) podkreślił, że nie jest prawidłowy pogląd Ministra Sprawiedliwości, iż komisja konkursowa nie miała kompetencji do weryfikacji wyników egzaminu, a następnie Okręgowa Izba Radców Prawnych nie miała kompetencji do wydania decyzji o wpisie skarżącej na listę aplikantów radcowskich. Trafne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podkreślił NSA, że rola komisji egzaminacyjnych, składających się z wykwalifikowanych prawników, nie ogranicza się, w sytuacji wystąpienia błędów w sformułowaniu pytań egzaminacyjnych i odpowiedziach traktowanych jako prawidłowe, jedynie do technicznego sprawdzania testu, ale obejmuje także weryfikowanie prawidłowości odpowiedzi i reagowanie na dostrzeżone błędy. Wyrazem przedstawionego kierunku orzecznictwa sądowoadministracyjnego jest także wyrok z dnia 12 czerwca 2007 r. (II GSK 42/07) ze skargi kasacyjnej K. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1268/06 w sprawie ze skargi na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich. NSA uchylił wyrok WSA w W. i podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której autor testu, to jest zespół ds. przygotowania pytań, przygotował te pytania wadliwie, dostrzegając wady jedynie w dziesięciu pytaniach. Zatem zajęcie stanowiska przez komisję konkursową jest w tej sprawie niezbędne z uwagi na dążenie do realizacji zasady prawdy obiektywnej. Natomiast w sprawie ustalenia organu i trybu właściwego do usunięcia wadliwości testu – zdaniem NSA - wchodzi w grę taka wykładnia, która nie będzie stała w sprzeczności z celem i sensem dokonanej nowelizacji, to jest centralizacją i zwiększeniem obiektywizmu z jednej strony, ale jednocześnie będzie uwzględniała fundamentalną zasadę zaufania obywatela do organów państwa i nieponoszenia negatywnych konsekwencji przez obywateli na skutek prawa niezawierającego odpowiednich mechanizmów dla prawidłowej realizacji norm prawnych stanowionych przez państwo. Z kolei w wyroku z dnia 19 kwietnia 2007 r. - sygn. akt II GSK 362/06 uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 lipca 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 901/06 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że regułą, jaka miała być stosowana przy organizacji i przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na aplikację radcowską było opracowanie zestawu pytań przez powołany do tego Zespół i ustalenie wyników przeprowadzonego egzaminu przez Komisję Konkursową. Taki podział zadań wydaje się – w ocenie NSA - bezdyskusyjny w sytuacji, gdy każdy z tych podmiotów wywiązuje się ze swojej roli. W związku jednakże z komunikatem z dnia 21 grudnia 2005 r., w którym Zespół dokonał korekty odpowiedzi na 10 spośród 250 opracowanych przez siebie pytań testowych, powstała sytuacja, która zmusiła do podjęcia stosownych (nieprzewidzianych wprost przez prawo) czynności, mających na celu zagwarantowanie rzetelnego i sprawiedliwego potraktowania kandydatów na aplikantów radcowskich. Efektem tych działań było skierowanie pisma z dnia 22 grudnia 2005 r. przez Ministra Sprawiedliwości do przewodniczących komisji konkursowych, które ten konkurs przeprowadzały i wyrażony w komunikacie z dnia 13 stycznia 2006 r. apel o rozstrzyganie na korzyść uczestników konkursu wątpliwości stwierdzonych w toku weryfikowania jego wyników przez komisje egzaminacyjne. Powyższe działania prowadzą do wniosku, że w sytuacji, kiedy Zespół ds. przygotowania pytań dokonał korekty odpowiedzi na 10 pytań testowych, zajęcie stanowiska przez Komisje Konkursowe w sprawie prawidłowości odpowiedzi na pytania egzaminacyjne było wysoce pożądane. NSA podkreślił także, iż w jego ocenie, wobec braku stosownych procedur w sytuacji wadliwie opracowanego testu, domniemanie wyłącznej kompetencji Zespołu w zakresie weryfikacji wadliwego testu, z uzasadnieniem, że to właśnie Zespół (a nie inne organy) jest uprawniony do tworzenia testu, nie znajduje uzasadnienia. Tak więc w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że działanie Komisji było niezgodne z prawem. Wręcz przeciwnie, działania Komisji zmierzały (w warunkach wspomnianego braku stosownych mechanizmów prawnych) do pozyskania jak największej wiedzy na temat trafności pytań, wiedzy kandydatów i uzależnienia od tego wyniku egzaminu. Skoro test egzaminacyjny został opracowany wadliwie przez powołany do tego - zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o zmianie ustawy Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw - Zespół, to uzasadnione jest stwierdzenie, że Komisja Konkursowa była zobowiązana ustosunkować się do dostrzeżonych błędów. Należy bowiem zwrócić szczególną uwagę na cel i zadania, do realizacji których została ona powołana. Nie można również przy tym pominąć, że w skład owej Komisji Konkursowej wchodzili obok przedstawicieli korporacji – radców prawnych, także przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości. W ocenie NSA, nie może być tu więc mowy także o ewentualnym braku obiektywizmu przy dokonywaniu powtórnej weryfikacji testu, czy też o dowolności w jego ocenie. Na tle powyższego można dostrzec, że orzecznictwo NSA w omawianym zakresie jest stabilne i jako takie spełnia funkcje z zakresu nadzoru judykacyjnego nad wojewódzkimi sądami administracyjnymi. W badanej sprawie nie występuje zatem przesłanka rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadniająca ewentualne podjęcie żądanej uchwały. Należy podkreślić ponadto, że w powoływanym na wstępie wniosku, Rzecznik Praw Obywatelskich opowiedział się za poglądem przedstawionym w wyroku WSA w W. z dnia 29 września 2006 r. - sygn. akt VI SA/Wa 1146/06. Podkreślił, że przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. zmieniającej między innymi ustawę o radcach prawnych nie przewidziały od wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego w 2005 r. trybu odwoławczego. A zatem w świetle przepisów tej ustawy osoby, które przystąpiły do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską w dniu 10 grudnia 2005 r. znalazły się w gorszej sytuacji od kandydatów na aplikantów uczestniczących w konkursie w latach poprzednich oraz latach następnych (po 2005 r.). Ponadto – w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich - brak możliwości zaskarżenia uchwały Komisji Konkursowej stanowiłby naruszenie art. 78 Konstytucji RP, gwarantującego każdej ze stron prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dlatego właśnie, w przypadku zastrzeżeń do wyniku egzaminu konkursowego, organem uprawnionym do oceny poprawności udzielonej odpowiedzi i ustalonego wyniku egzaminu konkursowego powinna być Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych. To do jej obowiązków należało zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a więc także rozważenie wyniku egzaminu w zakresie zgłaszanych zastrzeżeń. Za taką wykładnią przemawia – zdaniem Rzecznika – również okoliczność, że w momencie zakończenia prac przez Zespół do przygotowania pytań na aplikację radcowską w sytuacji nawet merytorycznie uzasadnionej nie byłoby możliwości zweryfikowania wyniku egzaminu. Tak więc przedstawione orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie poruszonej problematyki, niezależnie od tego, że posiada walor ujednolicający orzecznictwo sądowoadministracyjne, dostrzega i chroni te wartości prawne, które w istocie stanowiły motyw wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie żądanej uchwały. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma podstaw do rozstrzygania przez ten Sąd w składzie powiększonym kwestii, które jak wykazano nie budzą wątpliwości w praktyce sądowoadministracyjnej i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 267 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).