II SA/Gl 718/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. [...] spółka z o.o. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w B. Wydziału Geodezji i Kartografii z wnioskiem o cyt. "pilne sporządzenie i doręczenie wykazu numerów ksiąg wieczystych nieruchomości należących kiedykolwiek do P. P., zam. ul. [...],[...]". Spółka wyjaśniła, iż informacje są jej potrzebne cyt. "dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko P. P.". Jako uzasadnienie interesu prawnego wskazała nakaz zapłaty z dnia [...] r. zaopatrzony w klauzulę prawomocności podkreślając, iż zgodnie z ową klauzulą wszystkie urzędy oraz osoby zobowiązane są do pomocy w jej wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 219 w zw. z art. 217 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) Prezydent Miasta B. odmówił udostępnienia danych z ewidencji gruntów dla Prokurenta [...] sp. z o.o. W uzasadnieniu organ wskazał, iż występując o informację z operatu ewidencji gruntów i budynków wnioskodawca obowiązany jest wykazać interes prawny tj. wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu. Złożony wniosek przepisu tego nie wskazywał. Nadto ustalenie majątku dłużnika należy do bezpośredniej właściwości sądu w postępowaniu o wyjawienie majątku oraz do komornika w postępowaniu egzekucyjnym. [...] sp. z o.o. wniosła zażalenie na otrzymane postanowienie wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniosła, iż jej zdaniem twierdzenia Prezydenta Miasta B. są bezzasadne. Nakaz zapłaty jest bowiem tytułem egzekucyjnym, który ustala istnienie normy prawnej indywidualnokonkretnej, stwierdzając tym samym istnienie prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego zostało zasądzone od dłużnika roszczenie. Nadto wszystkie urzędy zobligowane są do pomocy w wykonaniu opatrującej nakaz klauzuli wykonalności. Niesłusznym jest też twierdzenie, iż właściwym do ustalania majątku dłużnika jest jedynie sąd lub komornik albowiem wierzyciel zobowiązany jest do współdziałania z komornikiem w zakresie poszukiwania majątku dłużnika. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji zaakcentował, iż wnioskodawca nie wskazał konkretnej nieruchomości działkowej, zaś punktem wyjścia do uzyskania jawnych danych winna być zawsze konkretna nieruchomość działkowa, nie zaś nazwisko właściciela potencjalnej, bliżej nie określonej nieruchomości. Nadto nie ulega wątpliwości, że legitymowanie się interesem prawnym jest niezbędne w celu uzyskania zaświadczenia. Posiadanie przez wnioskodawcę wyroku sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności niewątpliwie stanowi o istnieniu interesu faktycznego w uzyskaniu aktualnych danych z operatu ewidencji gruntów i budynków, nie stanowi jednak normy prawa materialnego zatem nie stanowi o interesie prawnym. Istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Taki przepis winien wskazać wnioskodawca żądający zaświadczenia - wypisu z ewidencji gruntów i budynków. Interes faktyczny to stan, w którym wprawdzie dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany pojęciem przez organy danej czynności lub rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. W konsekwencji, zdaniem organu drugoinstancyjnego, organ I instancji prawidłowo odmówił wydania danych przede wszystkim z braku konkretności przedmiotu, którego dane miały dotyczyć, a ponadto z powodu nie wskazania przepisu prawa uprawniającego wnioskodawcę do żądania otrzymania zaświadczenia. Pismem z dnia [...] r. [...] sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu, oprócz zarzutów wskazanych już w zażaleniu, podniosła iż zgodnie z § 53 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 roku (Dz. U. Nr 38, poz. 454) przy wykonywaniu zadań których mowa w § 44 pkt 5, tj. ochronie danych ewidencyjnych przed ich utratą, zniszczeniem, niepożądaną modyfikacją, nieuprawnionym do nich dostępem i ujawnieniem, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie danych osobowych. Te zaś przewidują dopuszczalność przetwarzania danych między innymi wówczas, jeżeli jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 2007 roku o ochronie danych osobowych, Dz. U. 2002, Nr 101, poz. 926 z późn. zm.). Natomiast za prawnie usprawiedliwiony cel uważa się w szczególności dochodzenie roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (art. 23 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych). Zdaniem skarżącej udostępnienie zatem wierzycielowi danych w przedmiocie wykazu numerów ksiąg wieczystych nieruchomości należących do dłużnika jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionego celu jakim jest zaspokojenie roszczenia wierzyciela w drodze postępowania egzekucyjnego, roszczenia stwierdzonego prawomocnym nakazem zapłaty zaopatrzonym w klauzulę wykonalności wydanym w postępowaniu gospodarczym. Skarżąca nie zgodziła się też z tezą, iż ewidencja gruntów i budynków ma za zadanie rejestrować jedynie stany aktualne, nie ma obowiązku natomiast przechowywać i udostępniać informacji mających charakter archiwalny, w związku z czym nieuprawnione jest żądanie od organu informacji w zakresie numerów ksiąg wieczystych nieruchomości, które stanowiły w przeszłości własność określonej osoby. Zgodnie bowiem z § 44 pkt 3 rozporządzenia do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi archiwizacja wycofanych danych ewidencyjnych. Bezzasadne jest również twierdzenie organu administracji, że punktem wyjścia do uzyskania jawnych danych z ewidencji gruntów i budynków winna być zawsze konkretna nieruchomość działkowa, nie zaś nazwisko właściciela potencjalnej bliżej nieokreślonej nieruchomości. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje bowiem nie tylko zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ale również o ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 zd. 1 cytowanej już wyżej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność, o której mowa, oznacza jednak jedynie to, że informacje zawarte w ewidencji nie mają charakteru informacji w rozumieniu prawa niejawnych, nie oznacza jednak powszechnego do nich dostępu (bezpośredni dostęp do baz w myśl art. 24 ust. 4 zastrzeżony został, w ściśle określonych celach, jedynie dla gmin, marszałków województw i Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.). W myśl art. 24 ust. 3 ustawy, który to ustęp wykładany winien być w połączeniu z ust. 2 i 4, niezależnie od obowiązku zapewnienia dostępu do baz wskazanym wyżej podmiotom organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków wydaje nadto odpłatnie wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego. Czyni to na żądanie właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, osób fizycznych i prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które mają interes prawny w tym zakresie, a także na żądanie zainteresowanych organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego. Uzyskanie tych dokumentów w przypadku podmiotu nie władającego obiektem i nie będącego organem administracji publicznej jest więc uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie. Interes prawny jest kategorią materialnoprawną. Jego wykazanie wymaga zatem wskazania przepisu prawa materialnego zobowiązującego organ do wydania dokumentu lub uprawniającego wnioskującego do jego otrzymania. Tym samym jeśli nie stanowiąca organu administracji publicznej osoba wnioskująca o wydanie jej wypisu i wyrysu nie włada gruntem i nie wykazała indywidualnego interesu prawnego uprawniającego ją do takiego żądania organ obowiązany jest żądanych dokumentów jej odmówić. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że ustawa, o której mowa, nie przewiduje innych form i zasad udzielania zawartych w operacie ewidencyjnym informacji niż poprzez wydanie mającego charakter zaświadczenia wypisu i wyrysu, autonomicznie kreując w tym zakresie krąg stron uprawnionych do uzyskania dokumentów, o których mowa. W kwestiach innych niż wydanie wypisu i wyrysu nie wyłącza jednak dotyczącej wydawania zaświadczeń regulacji zawartej w stanowiącym lex generalis kodeksie postępowania administracyjnego, a w konsekwencji, jak się wydaje, podmiot ubiegający się o udzielenie mu informacji ma możliwość domagania się potwierdzenia określonych faktów nie w drodze wypisu i wyrysu lecz w postaci zaświadczenia przybierającego inną formę. Kwestia ta ma jednak w niniejszej sprawie charakter wtórny, także bowiem przepisy normujące ogólne zasady wydawania zaświadczeń odwołują się do kategorii interesu prawnego. Stosownie bowiem do art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o nie. Zgodnie natomiast z § 2 cytowanego przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W przytoczonym powyżej § 2 art. 217 k.p.a. określono zatem dwie odrębne podstawy wydania zaświadczenia. W pierwszym wypadku urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Interes prawny osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia nie podlega wówczas badaniu, albowiem jest on z góry uznany przez przepis prawa. W przypadku natomiast określonym w pkt 2 art. 217 § 2 k.p.a. organ obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie istotnie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego – por. np. J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006, s. 217 i nast.; M. Matan /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, Zakamycze 2005, s. 504-505. Jeśli bowiem urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 1996 r. I SA/Wr 142/96, niepubl. W konsekwencji przytoczonych norm stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej winien odmówić wydania zaświadczenia wówczas, gdy osoba ubiegająca się nie wskaże przepisu prawa lub nie wykaże interesu prawnego albo gdy jej żądanie nie znajduje oparcia w dokumentach, o których mowa w art. 218 § 1 k.p.a. – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA 1499/99, LEX nr 48671. Wspomnianym wyżej interesem prawnym skarżąca Spółka, która nie wskazała przepisu prawa obligującego ją do przedłożenia urzędowego potwierdzenia określonych faktów, w sposób oczywisty się nie legitymuje i w tej mierze w całej rozciągłości podzielić należy pogląd orzekających w sprawie organów. Jak bowiem sama przyznała w złożonym wniosku żądane informacje co do nieruchomości należących "kiedykolwiek" do P. P. są jej potrzebne jedynie w związku z przygotowaniami do wszczęcia przeciwko wymienionemu postępowania egzekucyjnego. Tym samym powołała się jedynie na swój interes faktyczny, a nie prawny. W żadnym razie nie można bowiem uznać za przepisy uzasadniające interes prawny strony norm proceduralnych regulujących w kodeksie postępowania cywilnego kwestie dotyczące postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga nadto, iż wbrew art. 24 ust. 1 zd. 1 w istocie przedmiotem żądania skarżącej Spółki nie jest uzyskanie informacji o konkretnych, wskazanych przez nią gruntach, budynkach lub lokalach, lecz poszukiwanie nieznanego skarżącej majątku nieruchomego dłużnika. Do tego zaś nie są właściwe orzekające w sprawie organy lecz komornik i - w pewnych sytuacjach - sąd powszechny. W szczególności, jak to słusznie podkreślił organ I instancji, służy temu postępowanie o wyjawienie majątku dłużnika regulowane przepisami art. 913-920 kodeksu postępowania cywilnego. W konsekwencji skarżąca Spółka może realizować swoje prawa, jako wierzyciel P. P., w innym, przewidzianym przez ustawodawcę szczególnym trybie, nie zaś w drodze domagania się wyjawienia majątku dłużnika od organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Przytoczony wyżej pogląd należy do utrwalonych w orzecznictwie sądów administracyjnych - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., I OSK 560/06 (niepubl.); wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2008 r., II SA/Gl 1054/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2008 r., II SA/Gl 1055/07, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2008 r., III SA/Gd 150/08, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2008 r. III SA/Wr 599/07, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2008 r., II SA/Ol 185/08, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r., III SA/Gd 77/08, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2008 r., II SA/Sz 1134/07, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2008 r., II SA/Sz 1135/07, niepubl. Ujawnienie majątku dłużnika należy bowiem do sfery postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a nie do procedury postępowania administracyjnego, w tym, w trybie wydawania zaświadczeń o stanie posiadania osób trzecich – tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 1998 r., II SA 1378/97, LEX nr 41684. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. .