I SA/Bk 516/08
WyrokWSA w Białymstoku2009-01-21
Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Piotr Pietrasz, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z emisją akcji, jeśli wydatki te nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, który ogranicza prawo do odliczenia podatku naliczonego w przypadku, gdy wydatki na nabycie towarów i usług nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jest niezgodny z prawem wspólnotowym, w szczególności z zasadą neutralności VAT i art. 168 Dyrektywy 112/WE. Wydatki związane z emisją akcji, służące rozwojowi działalności gospodarczej i zwiększające potencjał generowania przychodów, powinny być traktowane jako część ogólnych kosztów działalności, a podatek naliczony z nimi związany podlega odliczeniu.Stan faktyczny
Spółka A. S.A. zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z emisją nowych akcji. Spółka argumentowała, że wydatki te są kosztami uzyskania przychodu i podlegają odliczeniu VAT. Minister Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, powołując się na art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, który wyłącza odliczenie, gdy wydatki nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Spółka zaskarżyła interpretację, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, stwierdzono, że interpretacja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. Spółka Akcyjna w B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretaci przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. Spółka Akcyjna w B. kwotę 440 złotych (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
"A" S.A. z siedzibą w B. (dalej przywoływana jako "Spółka"), zwróciła się do Ministra Finansów – reprezentowanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w B., z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Z przedstawionego przez Spółkę stanu faktycznego wynika, że akcjonariusze Spółki podjęli decyzję o przygotowaniu emisji nowych akcji oraz zaoferowanie ich
w obrocie publicznym, w celu pozyskania dodatkowego kapitału niezbędnego
dla dalszego rozwoju firmy. Emisja nowych akcji, jak również wprowadzenie ich
do obrotu na rynku publicznym wiąże się z koniecznością ponoszenia wydatków
na przygotowanie i wdrożenie tego przedsięwzięcia, w taki sposób, aby uzyskać zamierzony efekt w postaci zainteresowania potencjalnych inwestorów giełdowych zakupem walorów oferowanych przez Spółkę. Wśród tych wydatków Spółka wymieniła opłaty notarialne związane ze zmianą statutu, opłaty skarbowe, opłaty sądowe związane ze zgłoszeniem do KRS, koszty: druku dokumentów akcyjnych, przygotowania przez wyspecjalizowane podmioty prospektu emisyjnego, ogłoszenia prospektu na łamach prasy i publikacji w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, promocji emisji przez wyspecjalizowany podmiot Public Realations (PR) oraz obowiązkowego pośrednictwa firmy inwestycyjnej w oferowaniu akcji w obrocie publicznym.
Na tle przedstawionego stanu faktycznego Spółka sformułowała następujące pytanie: "Czy Spółce będzie przysługiwać prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z zakupu w/w usług związanych
z realizacją podwyższenia kapitału zakładowego ?"
Zdaniem Spółki wydatki związane z emisją akcji stanowić będą koszt uzyskania przychodu w momencie ich poniesienia, w konsekwencji Spółka ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur je dokumentujących
w takiej części, jaka odnosi się do sprzedaży opodatkowanej – zgodnie z art. 86
i nast. ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz. U. Nr 54,
poz. 535 ze zm. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "u.p.t.u.").
Minister Finansów (dalej także w skrócie jako: "MF") reprezentowany przez Dyrektora Izby Skarbowej w B., w interpretacji indywidualnej z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 14b § 1i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia "O.p."), uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ podniósł, że zasady obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego reguluje art. 86 ust. 1 u.p.t.u., zgodnie z którym w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 u.p.t.u. Ponadto w myśl art. 88 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, z wyjątkiem przypadków, gdy brak możliwości zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego.
Powołując się na wydaną na wniosek Spółki interpretację Ministra Finansów znak [...] z [...] lutego 2008 r. zgodnie z którą poniesione wydatki związane z emisja akcji nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, organ wskazał, że podatek naliczony zawarty w fakturach je dokumentujących nie może pomniejszać podatku należnego w rozliczeniach deklaracji VAT-7.
Nie godząc się z powyższą interpretacją, Spółka, po uprzednim wezwaniu MF do usunięcia naruszenia prawa, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. w związku z art. 15 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "u.p.d.o.p."), poprzez nieprawidłową wykładnię skutkującą błędną oceną że podatek od towarów i usług naliczony przy zakupie usług związanych ze zgromadzeniem kapitału w drodze emisji akcji nie podlega odliczeniu od podatku należnego bowiem takie wydatki nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu.
W uzasadnieniu zarzutów Spółka wskazała, iż w sytuacji, gdy podwyższenie kapitału zakładowego następuje przez wpłaty pieniężne, to otrzymane pieniądze, jako wprost wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. są bezsprzecznie przychodem w rozumieniu tej ustawy. Nie są natomiast przychodem podatkowym, jako wyłączone z tej kategorii na mocy art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. W ocenie Skarżącej stanowisko organu stoi w oczywistej sprzeczności z cyt. przepisami, bowiem przysporzenie w postaci wpływów na kapitał zakładowy jest przychodem
w rozumieniu powołanej ustawy. Zatem kosztami uzyskania przychodów są wszystkie wydatki, które nie zostały wymienione w art. 16 u.p.d.o.p., służące uzyskaniu lub zachowaniu źródła przychodów, a nie tylko "przychodów podatkowych" spełniają pozytywną przesłankę z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Spółka podniosła również, że w odniesieniu do wielu kosztów, dzięki którym uzyskuje przychody, nie stanowiące "przychodów podatkowych" ani organy podatkowe, ani nikt inny nie ma wątpliwości, że koszty te są kosztami uzyskania przychodów. Klasycznym przypadkiem są koszty pożyczki lub kredytu.
W skardze podkreślono, iż do końca 2002 r., w myśl obowiązujących przepisów u.p.d.o.p., do wartości niematerialnych i prawnych zaliczano koszty zgromadzenia kapitału zakładowego. Zatem uznawano te koszty za spełniające przesłankę z art. 15 ust. 1 - "w celu osiągnięcia przychodów", w innym bowiem razie nie wyłączałaby ich z kosztów uzyskania przychodów aby następnie zaliczać ich amortyzację do kosztów uzyskania przychodów. Ustawa z 27 lipca 2002 r., wyłączyła koszty zgromadzenia kapitału z katalogu wartości niematerialnych
i prawnych, jednakże to zdaniem Spółki nie wpływa na kwalifikację kosztu w świetle art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., bowiem przepis ten nie uległ zmianie. Jeśli przedmiotowe wydatki spełniały przesłankę z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przed zmianą ustawy,
to spełniają ją nadal, wobec tego, że przepis ten nie uległ zmianie.
Spółka podniosła także, iż przy publicznej emisji akcji największa część kosztów to koszty obowiązkowego pośrednictwa firmy inwestycyjnej w oferowaniu akcji w obrocie publicznym oraz koszty wyspecjalizowanych doradców
przy przygotowaniu prospektu emisyjnego, a także koszty promocji
przez wyspecjalizowany podmiot Public Realations. Nie można traktować tych kosztów jedynie jako kosztów uzyskania statusu spółki publiczną. A status ten to wzrost prestiżu oraz sposobu postrzegania przedsiębiorstwa przez uczestników życia gospodarczego. Skarżąca uzyskuje rozgłos, który nie byłby możliwy w sytuacji funkcjonowania na rynku niepublicznym. Wzrasta również wiarygodność wśród kontrahentów oraz rozszerza się grono potencjalnych partnerów biznesowych. Obecność w mediach - prasie i telewizji - wspomaga budowę marki - staje się ona rozpoznawalna i dociera do szerszego grona odbiorców, nie związanego uprzednio ze Skarżącą. Można zatem stwierdzić, że funkcjonowanie na giełdzie zapewnia nieustającą kampanię marketingową dla przedsiębiorstwa. Podniesione okoliczności, w ocenie strony dowodzą, że wskazane koszty służą wyłącznie uzyskaniu przychodów z działalności operacyjnej, które są znacznie większe, niż gdyby tych kosztów nie poniesiono. Na poparcie swojego stanowiska strona odwołała się
do wyroków: Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 26 maja 2005 r. w sprawie Kretztechnik AG v Finanzamt Linz (C-465/03), NSA z 7 marca 2006 r., sygn. I FSK 121/05 oraz WSA w Warszawie z 31 października 2007 r., sygn. III SA/Wa 1146/07.
W odpowiedzi na skargę MF podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził również, że skoro poniesione przez Spółkę wydatki pozostają w bezpośrednim związku z pozyskaniem dodatkowego kapitału zakładowego poprzez emisję nowych akcji, to nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., bowiem nie stanowią tego rodzaju kosztów wydatki, co prawda wymienione w art. 16 ust. 1, ale związane z przysporzeniami nie zaliczanymi do przychodów
przez ustawodawcę (art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. ).
Wskazując na brzmienie art.86 ust.1 u.p.t.u. MF wskazał, że zasadniczo
w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, o kwotę podatku naliczonego. Podniósł jednocześnie, że w myśl postanowień art.88 ust.1 pkt 2 u.p.t.u. obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogłyby być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów u.p.d.o.p., z wyjątkiem przypadków gdy brak możliwości zaliczenia tych kosztów uzyskania przychodów pozostaje w bezpośrednim związku ze zwolnieniem od podatku dochodowego.
Mając na uwadze powyższe, ponieważ poniesione wydatki pozostające
w bezpośrednim związku z pozyskaniem dodatkowego kapitału zakładowego poprzez emisję nowych akcji, nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, podatek naliczony zawarty w fakturach dokumentujących te wydatki nie może pomniejszać podatku należnego, z uwagi na brzmienie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u.
MF odnosząc się do przytoczonego orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie Kretztechnik AG v Finanzamt Linz (C-465/03) podniósł należy, iż w wyroku tym Trybunał orzekł, iż odliczenie VAT
z tytułu wydatków poniesionych w związku z emisją akcji jest możliwe, jeżeli zakupy, przy których został on naliczony posiadają bezpośredni związek z czynnościami wykonywanymi przez podatnika dającymi prawo do odliczenia. Trybunał wskazał,
iż art. 17 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy przyznaje prawo do odliczenia całego VAT obciążającego wydatki poniesione przez podatnika w związku z różnymi świadczeniami wykonanymi na jego rzecz w ramach emisji akcji, o ile wszystkie czynności dokonywane przez tego podatnika w ramach jego działalności gospodarczej są opodatkowane. Przepis art. 17 VI Dyrektywy stanowi odpowiednik art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym prawo
do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usług są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Z treści przywołanych regulacji wynika, iż zarówno w polskich, jak i unijnych przepisach istotnym jest, aby wystąpił określony związek między czynnościami opodatkowanymi a nabytymi towarami lub usługami zawierającymi podatek naliczony. W niniejszej sprawie tut. organ nie kwestionował związku poniesionych przez Spółkę wydatków ze sprzedażą opodatkowaną, lecz zaznaczył, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego może zostać zrealizowane po spełnieniu ściśle określonych warunków, tj. zaistnienia przesłanek pozytywnych oraz jednocześnie niezaistnienia przesłanek negatywnych. MF odkreślił, iż prawo Spółki dotyczące odliczenia podatku naliczonego, związane jest nie tylko ze spełnieniem wymogów zawartych w art. 86 ust. 1 u.p.t.u. (związek ze sprzedażą opodatkowaną), lecz również z niewystępowaniem ograniczeń z art. 88 cyt. ustawy, w tym m.in. braku możliwości zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów
w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
Z tych też względów, organ nie podzielił stanowiska Spółki, iż ww. orzeczeniu Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznaje prawo podatnika do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego przy zakupie usług związanych z podwyższeniem kapitału poprzez emisję akcji "o ile tylko cała jego sprzedaż podlega opodatkowaniu, bowiem uznaje też za oczywiste, że koszty podwyższenia kapitału akcyjnego są kosztami uzyskania przychodu". Ponadto organ za niezasadne uznał utożsamianie, co zdaje się czynić Skarżąca, wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą w rozumieniu podatku od towarów i usług z wydatkami zaliczanymi
do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym. A zatem tym samym poprzez analogię uznanie, że wydatki niezaliczane do kosztów uzyskania przychodów są wydatkami niezwiązanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą w rozumieniu podatku od towarów i usług. Nie zawsze, bowiem wydatek związany
z prowadzoną działalnością (jak przykładowo w niniejszej sprawie) zaliczany będzie do kosztów uzyskania przychodu.
MF zauważył także, iż powołane w skardze wyroki: NSA sygn. akt l FSK 121/05 oraz WSA w Warszawie sygn. III SA/Wa 1146/07, nie mogą wpłynąć
na ocenę prawidłowości dokonanej przez organ interpretacji. Wskazane orzeczenia są rozstrzygnięciem w konkretnej sprawie, w związku z tym nie mają mocy powszechnie obowiązującego prawa. Organ podatkowy jest zobowiązany traktować indywidualnie każdą sprawę, a orzeczenia sądu, podejmowane są w oparciu
o zebrany materiał dowodowy, dlatego trudno jest określić w jakim stopniu przedstawiona w nich sprawa będąca przedmiotem rozstrzygnięcia oraz sytuacja przedstawiona we wniosku są tożsame.
Postanowieniem z 13 października 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 1620/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Traktat Akcesyjny
z 16 kwietnia 2003 r. Dz. Urz. WE L Nr 236, poz.17), integralną częścią polskiego porządku prawnego stał się również cały dorobek prawny Wspólnot tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) z ducha Traktatu, oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski.
Jedną z podstawowych zasad wspólnotowego prawa pierwotnego jest zasada pierwszeństwa. Znajduje ona zastosowanie w przypadku sprzeczności norm krajowych i wspólnotowych poprzez nałożenie obowiązku stosowania normy wspólnotowej z pominięciem normy krajowej. Prymat porządku wspólnotowego
nad wewnętrznymi porządkami prawnymi ETS proklamował w klasycznym
już orzeczeniu z 1964 r. w sprawie Costa (6/64 Flaminio Costa v. Enel). Zasada pierwszeństwa ma charakter bezwarunkowy i nieograniczony. Oznacza to z jednej strony, iż z pierwszeństwa korzystają wszystkie normy prawa wspólnotowego, zawarte zarówno w prawie pierwotnym jak i wtórnym, z drugiej zaś, iż żadna norma prawa krajowego nie może mieć pierwszeństwa przed prawem wspólnotowym (wyrok w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft z 1970 r.). Zgodnie z tą zasadą, na każdym organie Państwa Członkowskiego spoczywa obowiązek stosowania przepisu wspólnotowego z pominięciem sprzecznego z nim przepisu krajowego.
W tym aspekcie mamy do czynienia z bezpośrednim stosowaniem przepisów wspólnotowych, które w przypadku kolizji z przepisami krajowymi mają pierwszeństwo zastosowania.
Z dniem 1 maja 2004 r. katalog norm prawnych obowiązujących w Polsce został rozszerzony o przepisy prawa wspólnotowego, którego istotną część stanowią przepisy podatkowe w tym przepisy Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347/1, dalej w skrócie jako: "Dyrektywa 112"), która zastąpiła VI Dyrektywę.
Dokonują oceny zaskarżonej interpretacji Sąd doszedł do przekonania,
że przepis art.88 ust.1 pkt 2 u.p.t.u., który był podstawą interpretacji dokonanej
przez MF, jest niezgodny w szczególności z przepisami regulującymi prawa podatnika VAT do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach dokonywanych
w ramach działalności gospodarczej (art.168 - art.183 Dyrektywy 112), w tym zasadą neutralności VAT dla podatników.
Zasada neutralności realizowana jest poprzez umożliwienie podatnikowi pomniejszenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług związanych z jego działalnością gospodarczą. Zasady tego odliczenia regulują przepisy Tytułu X Dyrektywy 112. Neutralność VAT dla podatnika wyraża się m.in. dążeniem do poszukiwania, wdrażania i ochrony rozwiązań legislacyjnych zapewniających stan prawny, w którym wartość podatku zapłaconego przez podatnika w cenie kupowanych przez niego towarów i usług wykorzystywanych do celów działalności opodatkowanej nie będzie stanowić dla podatnika ostatecznego kosztu. Podatnik musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego ze swoją działalnością opodatkowaną (por. Komentarz
do art.167 dyrektywy 2006/112/WE Rady w: K.Sachs (red.), R. Namysłowski (red.), Dyrektywa VAT, Komentarz, LEX 2008).
Prawo do odliczenia podatku naliczonego jako realizacja zasady neutralności VAT było podstawą rozstrzygnięcia sporu między Komisja Europejską a Republika Francuską w sprawie C 50/87. ETS w tym orzeczeniu wskazał, że ustanawiając
i stosując wbrew VI Dyrektywie, zasady podatkowe, które ograniczają prawo przedsiębiorcy do odliczeń VAT zapłaconego w związku z zakupem, w przypadku, gdy Dyrektywa nie przewiduje ograniczenia prawa do odliczenia Republika Francuska nie dopełniła zobowiązań wynikających z TWE. Podstawą orzeczenia było ograniczenie podatnikowi prawa do odliczenia VAT naliczonego w związku z budową lub zakupem budynku na wynajem, jeśli roczne przychody z jego wynajmu stanowią mniej niż 1/15 jej wartości. Trybunał uznał, że ewentualne ograniczenia prawa przyznanego podatnikowi do odliczeń powinny być wprowadzone, ze względu
na konieczność ujednolicenia obciążeń tym podatkiem w podobny sposób
we wszystkich państwach członkowskich, na podstawie wspólnych regulacji wiążących te państwa.
W świetle powyższego skład orzekający odmawia zastosowania art.88 ust.1 pkt 2 u.p.t.u., który ogranicza prawo przyznane podatnikowi do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od nabywanych przez niego towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów u.p.d.o.p., z uwagi na jego sprzeczność z przepisami prawa wspólnotowego tj. normą art.168 Dyrektywy 112, jak i obowiązującymi w prawie wspólnotowym zasadami neutralności i proporcjonalności VAT.
Wykładnia art.86 u.p.t.u. zgodnie z którym prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary
i usług są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych powinna być dokonywana w zgodzie z przepisami Dyrektywy 112 oraz z uwzględnieniem orzeczeń ETS, które zapadły na tle wykładni art.17 (1) i (2) VI Dyrektywy. Zgodnie
z brzmieniem art.17(2) VI Dyrektywy w zakresie, w jakim towary i usługi wykorzystywane są do celów transakcji opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia od podatku przypadającego do zapłaty.
Z powyższego wynika, że zasadniczą cechą VAT obok jego neutralności
jest również istnienie związku podatku naliczonego podlegającego odliczeniu
z opodatkowanymi transakcjami podatnika. Prawo do odliczenia nie przysługuje, więc np. ostatecznemu odbiorcy towaru lub usługi.
Zasada związku podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi była wielokrotnie interpretowana przez ETS, który w orzeczeniu w sprawie C-465/03 Kretztechnik uznał, że środki zgromadzone przez spółkę w wyniku podniesienia kapitału miały niewątpliwie służyć prowadzonej działalności gospodarczej.
W związku, z czym wydatki związane z emisją akcji powinny stanowić część ogólnych kosztów działalności i jako takie być uwzględnione w cenie dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Z tego względu zdaniem ETS spółce jako podatnikowi powinno przysługiwać prawo do odliczenia VAT związanego
z tą czynnością.
W konsekwencji w ślad za orzeczeniem ETS należy stwierdzić, że także w omawianej sprawie emisja akcji zmierzająca do powiększenia kapitału Spółki jest dokonywana z korzyścią dla jej ogólnie pojętej działalności gospodarczej, a w konsekwencji należy uznać, iż wydatki związane z ich emisją są wydatkami stanowiącymi część ogólnych kosztów Spółki stanowiących element cenotwórczy, spełniają tym samym wymogi określone w art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Ponownie wydając interpretację Minister Finansów uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd.
Na marginesie należy zauważyć, że wyrokiem z 21 stycznia 2009 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 514/08 Tut. Sąd uchylił interpretację Ministra Finansów
z [...] lutego 2008 r. znak [...], którą organ przywołał uzasadniając brak możliwości pomniejszać podatku należnego o podatek naliczony zawarty w fakturach dokumentujących te wydatki związane z emisja akcji niestanowiące kosztu uzyskania przychodu z uwagi na brzmienie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u. W uzasadnieniu wspomnianego orzeczenia Sąd wskazał, że "wszystkie (...) czynności związane z emisją nowych akcji lub jej organizacją, a także wydatki ponoszone na te czynności, nie są związane z przychodami otrzymanymi na podwyższenie lub utworzenie kapitału zakładowego" podkreślając przy tym, że "są to wydatki zmierzające do powiększenia kapitału, a nie wydatki związane z przychodem otrzymanym na powiększenie kapitału, a skoro tak, wydatki te spełniają ogólną normę kosztu uzyskania przychodu wynikającą z treści art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż nie są wymienione jako wydatki nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów, określonych w art. 16 ust. 1 ustawy. I dalej Sąd wskazał, że "emisja akcji jest działaniem gospodarczym podejmowanym w celu uzyskania przez Spółkę nowych środków finansowych. Dlatego działanie to należy uznać za działanie podejmowane w celu ogólnego rozwoju Spółki jako podmiotu gospodarczego stanowiące jednocześnie działanie w celu zabezpieczenia działalności spółki jako źródła przychodów." We wspomnianym orzeczeniu Sąd stwierdził ponadto, że "Spółka uzyskując nowe środki finansowe z emisji akcji zwiększa generalnie swoje możliwości w zakresie prowadzenia działalności przynoszącej przychody podlegające opodatkowaniu. Z tego powodu koszty emisji akcji zgodnie
z treścią art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. należy uznać za koszty uzyskania przychodu, chyba że emisja akcji podejmowana jest w celu sfinansowania wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, które wymienione są w art. 16 u.p.d.o.p."
Uznając za słuszne podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa Sąd na podstawie art.146 §1 i art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako: "u.p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 u.p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło