I GSK 1012/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędziowie NSA Zofia Borowicz (spr.) Stanisław Gronowski Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "H." R. C. Spółka jawna w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 784/08 w sprawie ze skargi "H." R. C. Spółka jawna w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R.; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Rz 784/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił skargę H. R. C. Spółki jawnej w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Spółka w dniu 27 lutego 2006 r. złożyła deklarację uproszczoną w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym towaru. Przestawiając stan faktyczny sprawy Sąd podał, że w dniu 27 lipca 2006 r. Spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Celnego w R. z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym, w kwocie 22.760 zł wraz z odsetkami, pobranego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2005. Spółka zakwestionowała zasadność pobrania akcyzy, powołując się na sprzeczność polskiego ustawodawstwa z art. 23, art. 25 oraz art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864; dalej TWE), będącego od chwili przystąpienia Polski do Wspólnoty źródłem obowiązującego prawa. W myśl ostatniego z wymienionych przepisów, żadne z państw członkowskich nie może nakładać na produkty innych państw członkowskich, bezpośrednio lub pośrednio, jakichkolwiek opłat wewnętrznych, wyższych od tych, którym podlegają bezpośrednio lub pośrednio takie same produkty krajowe. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w R. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Dyrektor Izby Celnej w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Rz 575/07, uchylił decyzje organów obu instancji. WSA powołał się na wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 roku w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w W., w którym orzeczono, że przepis art. 90 akapit 1 TWE sprzeciwia się "podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek". Równocześnie ETS wskazał, że sąd krajowy (polski) ma obowiązek zbadania, czy polskie przepisy o podatku akcyzowym, a szczególnie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.), wywołują takie skutki. Uchylając zaskarżone decyzje, Sąd zobowiązał organy podatkowe do uzupełnienia materiału dowodowego oraz do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy kwota podatku akcyzowego nałożonego na samochód osobowy sprowadzony z zagranicy przewyższa kwotę podatku akcyzowego zawartą w wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego zakupionego i zarejestrowanego w Polsce, czyli tzw. kwotę rezydualną podatku. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Naczelnik Urzędu Celnego w R. wydał w dniu [...] stycznia 2008 r. decyzję (znak: [...]) odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w wysokości 22.760,00 zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 2005, stwierdzając, iż przedmiotowy samochód nie był w dniu nabycia pojazdem starszym niż dwa lata, zatem opodatkowanie podatkiem akcyzowym przedmiotowego pojazdu według stawki 13,6% nie miało charakteru dyskryminacyjnego. Odnosiło się w równym stopniu do pojazdów krajowych, jak i pojazdów nabywanych wewnątrzwspólnotowo oraz pojazdów importowanych. Dyrektor Izby Celnej w P decyzją dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, że brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Odnosząc się do zarzutu Spółki dotyczącego niezgodności prawa krajowego nakładającego podatek akcyzowy na samochody osobowe nabywane w innych państwach członkowskich z art. 23 ust. 1 i 2, art. 25 i art. 90 TWE, organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia podjętego przez ETS w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C-313/05 Maciej Brzeziński przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w W. W wyroku tym orzeczono, że podatek akcyzowy ustanowiony w Polsce nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE i że nałożenie obowiązku składania deklaracji uproszczonej nie pozostaje w sprzeczności z prawem wspólnotowym, tj. art. 28 TWE, przy założeniu, że obowiązek ten powstaje z chwilą nabycia prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel, ale nie później niż z chwilą rejestracji samochodu w kraju, albowiem nie jest nakładany na towary w związku z przekroczeniem przez nie granicy. Trybunał uznał, że podatek ten jest częścią wewnętrznego systemu opodatkowania towarów i winien być oceniany w świetle art. 90 TWE oraz że nie skutkuje naruszeniem tego przepisu sam fakt obciążenia akcyzą samochodów osobowych pochodzących z nabycia wewnątrzwspólnotowego przy jednoczesnym odstąpieniu od opodatkowania podobnych pojazdów zarejestrowanych i występujących w obrocie w kraju, od których podatek został zapłacony przed pierwszą rejestracją. Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 25 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) wskazując, iż zgodnie z art. 79 ustawy o podatku akcyzowym podatnicy mają prawo do obniżenia kwoty akcyzy o tę akcyzę, jaka została zapłacona przy nabyciu danego wyrobu akcyzowego niezharmonizowanego związanego ze sprzedażą opodatkowaną albo zapłaconą od importu, jednakże przedmiotowy samochód nie został opodatkowany podatkiem akcyzowym na wcześniejszym etapie obrotu ani w kraju jego nabycia, ani w Polsce. W oparciu o dokumenty przedłożone przez Spółkę, m.in. kserokopię wyceny przedmiotowego samochodu z dnia [...] marca 2006 r. (nr [...]) oraz materiały zgromadzone na wcześniejszym etapie postępowania, ustalono kwotę rezydualną akcyzy zawartą w cenie podobnego samochodu osobowego sprzedawanego na terytorium kraju i dokonano porównania tej kwoty z akcyzą zapłaconą przez Spółkę w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym przedmiotowego samochodu. Odmawiając ponownie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przedmiotowego samochodu organy podatkowe podniosły, iż wyrok ETS z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. C-313/05 odnosi się do samochodów starszych niż dwuletnie. Skoro zatem nabycie wewnątrzwspólnotowe przedmiotowego samochodu miało miejsce przed upływem dwóch lat kalendarzowych od daty produkcji tego samochodu, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, podatek został wymierzony zgodnie obowiązującymi przepisami i nie ma podstaw do stwierdzenia nadpłaty. Z przepisów rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 r. wynika natomiast, że kwota podatku akcyzowego na wszystkie samochody osobowe nowe lub używane nie starsze niż dwuletnie, zarówno przywiezione z innych państw członkowskich, jak i wyprodukowane w Polsce, wynosi 13,6% lub 3,1% ceny samochodu osobowego lub ceny odsprzedaży w zależności od pojemności silnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. uznał skargę wniesioną na powyższą decyzję za niezasadną. Powtórzył za organami, że ETS w powoływanym w sprawie wyroku zaznaczył, że art. 90 akapit 1 TWE należy interpretować w ten sposób, iż sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, zarejestrowanych wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Trybunał nie zakwestionował więc polskich rozwiązań prawnych pod kątem ich zgodności z art. 90 ust. 1 TWE, odnoszących się do samochodów w wieku do 2 lat. Nietrafny w ocenie Sądu okazał się zarzut naruszenia przepisów art. 25 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy o podatku akcyzowym, ponieważ z przepisów prawa wspólnotowego nie wynika, aby w rozpoznawanej sprawie miało miejsce zwolnienie od akcyzy, a ponadto podatnik nie wykazał, aby jego pojazd został wielokrotnie opodatkowany podatkiem akcyzowym. Należy przy tym zauważyć, że w odniesieniu do samochodów osobowych może nastąpić wielokrotne opodatkowanie akcyzą tego samego wyrobu akcyzowego, ponieważ zgodnie z art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym, akcyzie podlega każda sprzedaż samochodu przed pierwszą rejestracją na terenie kraju, z tym że w takim przypadku podatnik ma prawo do obniżenia kwoty akcyzy o kwotę akcyzy zapłaconą przy nabyciu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, związaną ze sprzedażą opodatkowaną lub zapłaconą od importu (art. 79 ustawy o podatku akcyzowym). Jednakże w niniejszej sprawie obowiązek w podatku akcyzowym powstał nie z tytułu sprzedaży samochodu przed jego pierwszą rejestracją w kraju, ale z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego. W skardze kasacyjnej "H." R.C. Spółka jawna w R. wniosła o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zarzucono naruszenie prawa materialnego i procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności rażące naruszenie przepisów: art. 2 pkt 1 i 11, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 25 ust. 1 pkt 2 i 5; art. 75 ust. 1 i 3, art. 79, art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) oraz art. 4, art. 5, art. 6 oraz art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 23 ust. 1 i 2, art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) przez bezpodstawne oddalenie skargi i tym samym potwierdzenie zasadności decyzji o odmowie nadpłaty podatku akcyzowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podkreśliła, że niezgodność rozstrzygnięć organów celnych i wyroku WSA z przepisami unijnymi wynika wprost z waloru bezpośredniej stosowalności w państwach członkowskich TWE, co potwierdzają liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, m.in. 26/62 Van Gend&Loos (1963) ECR 1 oraz 6/64 Cost/ENEL (1964) ECR 1251, stwierdzający bezpośrednio skuteczność wspólnotowego porządku prawnego w państwach członkowskich odnośnie wszystkich zapisów TWE. Organy obu instancji interpretując odmiennie zapisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, którego Polska jest stroną, odmówiły zastosowania wskazanych przepisów prawa wspólnotowego. Tymczasem Traktat zakazuje nakładania ceł, jak również wszelkich opłat o skutku równoważnym wyższych od tych, które nakłada się pośrednio lub bezpośrednio na podobne produkty krajowe. Zastosowanie wymienionych przez organy artykułów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (art. 80, art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 75 ust. 3), nakładającej obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego niezarejestrowanego na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, jest nieprawidłowe. Skarżąca spółka podkreśliła, że ustawa o podatku akcyzowym od dnia przystąpienia Polski do UE straciła moc prawną w zakresie, w którym koliduje z dorobkiem prawnym Wspólnoty Europejskiej. Pojazdy używane zarejestrowane i niezarejestrowane na terytorium kraju są niewątpliwie towarami podobnymi, stąd różnicowanie podatków wewnętrznych nakładanych na te pojazdy jest naruszeniem zakazu dyskryminacji podatkowej, określonej w art. 90 TWE. Nawet jednak gdyby przyjąć wyższość prawa krajowego nad wspólnotowym, nienależne pobranie podatku wynikałoby z art. 25 ustawy o podatku akcyzowym. Przewiduje on bowiem ustawowe zwolnienia od akcyzy m.in. gdy wynika to z przepisów prawa Wspólnoty Europejskiej (art. 25 ust. 1 pkt 2) oraz z konieczności uniknięcia wielokrotnego opodatkowania wyrobów akcyzowych (art. 25 ust. 1 pkt 5). Zwolnienie to może być realizowane również przez zwrot kwoty akcyzy (art. 25 ust. 3). Zdaniem Spółki nie ma znaczenia prawnego fakt, że pojazd w dacie jego nabycia wewnątrzwspólnotowego nie miał jeszcze dwóch lat. Towar tego rodzaju sprzedawany w kraju nie jest bowiem obciążany podatkiem akcyzowym. Odmienne ustalenia dokonane przez Sąd są wadliwe i jako takie naruszają wskazane w petitum skargi kasacyjnej przepisy prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Przed przystąpieniem do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej niezbędna jest zatem ocena prowadzonego przez sąd pierwszej instancji postępowania pod kątem przesłanek nieważności, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. W razie stwierdzenia wystąpienia jednej z tych przesłanek, skutkującego stwierdzeniem nieważności postępowania sądowego, zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, niezależnie od podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, których w takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a., albowiem w składzie Sądu rozpoznającego sprawę w pierwszej instancji brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co skutkuje zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nieważnością tego postępowania, a to Naczelny Sąd Administracyjny, jak już wyżej zauważono, ma obowiązek brać pod rozwagę z urzędu. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem, że w składzie Sądu pierwszej instancji, który wydał wyrok z dnia 19 lipca 2007 r. o sygn. akt I SA/Rz 575/07, brała udział sędzia Małgorzata Niedobylska. Następnie ta sama sędzia brała również udział w wydaniu zaskarżonego wyroku z dnia 3 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 784/08. Art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, iż sędzia wyłączony jest z mocy ustawy od orzekania w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator. Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej, mającej w szczególności zapewnić realizację wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasady, odzwierciedlającej treść art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, która ustanawia prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ranga tych przepisów świadczy o tym, że bezstronność sędziowska jest wartością, której ochrona i realizacja są szczególnie ważne w demokratycznym państwie prawa. Tak uregulowaną bezstronność należy utożsamiać z obiektywizmem wyrażającym się w równorzędnym traktowaniu stron postępowania, tak aby nie doszło do stworzenia korzystniejszej sytuacji procesowej dla żadnej z nich. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już wyrażał pogląd, że zasada obiektywizmu i bezstronności orzekania na gruncie prawa do sprawiedliwego procesu administracyjnego, jest rozumiana m.in. w ten sposób, że na treść rozstrzygnięcia sądowego nie mogą wpływać zapatrywania, uprzedzenia i interesy osoby biorącej udział w podejmowaniu rozstrzygnięcia, a osoba ta nie powinna uczestniczyć w kontroli wydanego przez siebie aktu (tak m.in. w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08, z powołaniem się również na poglądy doktryny: Z. Kmieciak, Ogólne zasady prawa i postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, str. 119). Obiektywizm i bezstronność mogą być zakwestionowane, gdy sędzia na przestrzeni niespełna roku orzeka dwukrotnie w sprawie – najpierw biorąc udział w kontroli decyzji i wydaniu wyroku uchylającego tę decyzję, a następnie biorąc udział w wydaniu wyroku w sprawie z kolejnej skargi na decyzję podjętą na skutek wcześniejszego wyroku Sądu. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 8 lipca 2009 r. o sygn. akt II OSK 1110/08, z dnia 5 maja 2009 r. o sygn. akt II OSK 683/08, z dnia 20 listopada 2009 r. o sygn. akt II GSK 199/09 i z dnia 12 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GSK 931/08. Należy w tym miejscu zauważyć, że przepis art. 18 p.p.s.a. był już przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt SK 53/04 (OTK-A 2005/11/134) oraz w wyroku z dnia 14 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt SK 6/07 (OTK-A 2008/8/137). Mając na uwadze zaprezentowane w tych wyrokach rozważania Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przepis art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należy tak interpretować, aby wyeliminować z obrotu prawnego orzeczenie wydane w okolicznościach mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sądu, który je wydał. A zatem, skoro sędzia orzekająca w składzie Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 575/07, zakończonej wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r., brała następnie udział w wydaniu orzeczenia z dnia 3 marca 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 784/08, to – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną – niezależnie od tego, czy zarzut taki jest zgłaszany, czy też nie, mogą powstać zasadne wątpliwości, co do obiektywizmu podjętego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na wcześniejsze wyroki tegoż Sądu zapadłe m.in. w sprawach sygn. akt II GSK 274/08 z dnia 1 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1110/08 z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 683/08 z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 199/09 z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I GSK 931/08 z dnia 12 stycznia 2010 r. (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), gdzie w okolicznościach wydawania kolejnych decyzji w tym samym trybie postępowania uznano, że orzekanie przez tego samego sędziego w kolejnym składzie narusza dyspozycję art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Reasumując dotychczasowe rozważania uznać należy, że stosowanie przepisu art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stawia Sąd przed koniecznością dokonania wykładni w taki sposób, aby jej rezultat był zgodny z zasadą recypowaną z postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd stosując ustawę powinien bowiem w pierwszym rzędzie wykorzystać technikę wykładni tak, aby wyeliminować nieprawidłowości jej stosowania i narzucić właściwe rozumienie przepisów ustawy (por.: m.in. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08 oraz orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 20 listopada 1995 r., sygn. akt K 23/95, opubl.: OTK 1995/3/05; 17 lipca 1996 r., sygn. akt K 8/96, opubl.: OTK ZU nr 1996/4/32, 24 czerwca 1998 r., sygn. akt K 3/98, opubl.: OTK ZU nr 1998/4/52). Wiąże się to ściśle również z koncepcją obiektywnej bezstronności sędziowskiej (wypracowaną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Konstytucyjnego – na co zwracał uwagę NSA we wspomnianym już wyroku z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08), w myśl której istotne znaczenie dla oceny obiektywizmu Sądu ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności. W tym ujęciu instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Postępowanie musi być zatem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności będącej przecież uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej. Wskazać także należy, że w dniu 8 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736), która rozszerzyła określony w art. 18 § 1 p.p.s.a. katalog wyłączeń sędziego z mocy ustawy, dodając w nim pkt 6a, zgodnie z którym sędzia wyłączony jest z mocy ustawy od orzekania w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Co prawda przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, niemniej jego dodanie miało na celu wykonanie obowiązku dostosowania systemu prawnego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r. o sygn. akt SK 6/07, powoływanego w niniejszym uzasadnieniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sytuacja jaka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie przemawia za zasadnością zaprezentowanych wyżej poglądów w zakresie wyłączenia sędziego, który dwukrotnie bierze udział w kontroli decyzji administracyjnych wydanych w tej samej sprawie w tych samych trybach postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., bowiem w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, mając na uwadze, że organ nie przyczynił się do podjęcia wadliwego orzeczenia przez sąd pierwszej instancji.