II OSK 1576/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran ( spr. ) Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 466/09 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. D. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. alt VI SA/Wa 466/09 oddalił skargę M. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji ( Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 104 kpa, cofnął M. D. pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej. W uzasadnieniu organ podał, że przesłaną cofnięcia pozwolenia na broń było ustalenie, iż M. D. należy do osób budzących uzasadnioną obawę możliwości użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa publicznego, ponieważ przeciwko niemu zostało wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutu popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu określonego w art. 286 § 1 k.k. Ze względu na obligatoryjny charakter art.18 ust.1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, obowiązkiem właściwego organu Policji jest cofnąć pozwolenie na broń stronie postępowania, wobec której prowadzone jest postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust.1 pkt 6, jeżeli sam ustawodawca przesądził, że toczące się postępowanie karne m.in. o przestępstwo przeciwko mieniu stanowi okoliczność wystarczającą do zaistnienia obawy niezgodnego z prawem użycia broni. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2009r., po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2008 r. Organ ustosunkowując się do zarzutów odwołania wskazał, iż do oceny czy w danej sprawie istnieje przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy ustalenie, że osoba posiadająca pozwolenie lub o nie się ubiegająca jest skazana lub jest wobec niej prowadzone postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o obroni i amunicji. Bezspornym jest ,iż czyn z art. 286 § 1 k.k., o który strona jest oskarżona mieści się w katalogu przestępstw przeciwko mieniu. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy ma charakter obligatoryjny i nakazuje cofnąć pozwolenie na broń, jeżeli posiadacz zezwolenia należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy o broni i amunicji. Stanowiska tego nie mogą zmienić pozytywne opinie w miejscu zamieszkania i wśród myśliwych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 466/09 oddalił skargę M. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust.1 pkt 2 – 6 ustawy. Organy Policji trafnie przyjęły, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy, gdyż uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego przez skarżącego wynika z faktu toczącego się wobec niego postępowania karnego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. Ustalenie to, na podstawie art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy, obligowało do cofnięcia skarżącemu udzielonego pozwolenia na broń myśliwską. M. D. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji ( Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń skarżącemu, jest fakt, że przeciwko niemu zostało wszczęte postępowanie karne z art. 286 k.k., bez wyjaśnienia jego okoliczności, dotychczasowego postępowania sprawcy, jego opinii i cech osobowych. Skarżący wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości a także decyzji organu drugiej instancji, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą i drugą instancję. W motywach skarżący podniósł, iż jego zdaniem fakt toczącego się postępowania karnego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., w okolicznościach, gdzie sprawca jest niekarany i cieszy się nieposzlakowaną opinią nie wystarcza do uznania, iż taka obawa o jakiej mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o obroni i amunicji jest uzasadniona. Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni cytowanego przepisu, przyjmując, że każda osoba przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu, winna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Każdą sprawę należy indywidualizować. Istotne jest czy osoba ta posługiwała się bronią, czy zagrażała zdrowiu lub życiu innych osób, a zatem czy całokształtem swego dotychczasowego postępowania stwarza obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia, a to z poniższych względów. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy. Zawarte w art. 18 ust. 1 ustawy sformułowanie "cofa pozwolenie na broń" oznacza, że organ Policji obowiązany jest do wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy. Powołany przepis nie pozostawia organom Policji swobody przy podejmowaniu decyzji, wręcz obliguje do cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku, gdy dana osoba należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego,w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Powyższy przepis ustanawia negatywne przesłanki, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ma charakter bezwzględnie wiążący. Odwołanie się przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji do art. 15 ust. 1 pkt 6 oznacza, że organ obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym przepisie. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto: " Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) ". W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jej posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń, a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Użycie w art. 15 ust. 1 pkt 6 słów " w szczególności ", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach " w szczególności ", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro organ prawidłowo ustalił, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować. Z kolei oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Powyższa uchwała aczkolwiek dotyczy kwestii cofnięcia pozwolenia na broń osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to jednak rozważania zawarte w jej uzasadnieniu mają charakter uniwersalny i odnoszą się również do sytuacji osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W rozważaniach na tle powołanych powyżej przepisów ustawy o broni i amunicji istotne znaczenie ma również przyjęta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 650/08, teza " W stosunku do tych osób skazanych prawomocnym orzeczeniu sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mienia, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw organ administracyjny może ograniczyć postępowanie administracyjne do ustalenia wymienionych tu przesłanek (prawomocne skazanie lub postanowienie zarzutów) i może zakończyć postępowanie administracyjne cofnięciem zezwolenia bez potrzeby badania czy czyn strony uzasadnia obawę, że strona w przyszłości może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd przyjęty w cytowanej tezie. Wymaga podkreślenia, iż w orzecznictwie ukształtował się ostatecznie pogląd, iż skoro w art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji określono najpierw "osoby co do których co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego ", a następnie wskazano, że " w szczególności" są to osoby wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach " w szczególności" ( np. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008 r., II OSK 1390/07; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r. ; wyrok NSA, II OSK 650/08; wyrok NSA 17 maja 2010, II OSK 864/09; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010, II OSK 1154/09, niepublikowane). Podkreślenia wymaga również to, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. Pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu ( por. wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., II OSK 97/05; też uzasadnienie ww. uchwały NSA ). Reasumując stwierdzić należy, iż osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust.1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Z powyższych względów niezasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.