I OSK 1400/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-08-26
Skład orzekający: Jerzy Bujko, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Tomasz Zbrojewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji, może odmówić merytorycznego rozpoznania wniosku, powołując się na prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na tę decyzję, nawet jeśli skarżący podnosi zarzuty rażącego naruszenia prawa, które mogły nie być przedmiotem pełnej oceny sądu?Ratio decidendi
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka organowi administracji drogę do stwierdzenia nieważności tej decyzji, jeśli przyczyny wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu. Organ nie jest zobowiązany do ponownego merytorycznego badania sprawy w trybie nadzwyczajnym, jeśli sąd już ocenił legalność decyzji w odniesieniu do podnoszonych zarzutów.Stan faktyczny
K. M. wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Krakowskiego i Wojewody Małopolskiego dotyczących odmowy zwrotu części działki. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Krakowie oddalający skargę na te decyzje. WSA w Warszawie oddalił skargę K. M. na decyzję Ministra, uznając, że organ był związany wcześniejszym wyrokiem sądu. NSA oddalił skargę kasacyjną K. M., podzielając stanowisko WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 sierpnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędzia NSA del. Tomasz Zbrojewski Protokolant Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2009 roku sygn. akt I SA/Wa 346/09 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 346/09 oddalił skargę K. M. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku K. M., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2002 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z [...] września 2002 r., nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu części działki ewidencyjnej nr [...] położonej w M., gmina W. W. w granicach parcel gruntowych: [...] na rzecz poprzedniego właściciela - utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] września 2002 r. Starosta Krakowski orzekł o odmowie zwrotu części działki wyżej opisanej na rzecz poprzedniego właściciela. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2002 r. K. M. złożył skargę na tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 29 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Kr 3088/02 skargę oddalił. Postanowieniem z 22 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika K. M. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 marca 2007 r. sygn. akt I OZ 174/07.
Organ wskazał, że pismem z 12 października 2007 r. K. M. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Krakowskiego z [...] września 2002 r. oraz decyzji Wojewody Krakowskiego z [...] listopada 2002 r., wskazując jako podstawę rażące naruszenie prawa. Minister Infrastruktury decyzją z [...] listopada 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wskazanych decyzji.
K. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2008 r. Wnioskodawca zakwestionował związanie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 3088/02 i powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 490/07 wydany, jak wskazał, w analogicznej sprawie.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Infrastruktury wskazał, że rozstrzygnięcie wydane przez Wojewodę Małopolskiego było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który nie stwierdził naruszenia prawa przez organy administracji, a tym bardziej jego kwalifikowanej formy, jakim byłoby rażące naruszenie prawa. Organ nadzoru podkreślił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Sądu z 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 3088/02 wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wyrok ten, jako prawomocny wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Zdaniem organu nadzoru w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności wyłączające ocenę prawną sądu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. M.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji tej zarzucił rażące naruszenie:
- art. 157 § 2 k.p.a., ponieważ organ nie przeprowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności,
- art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie, albowiem organ bezzasadnie uznał, iż w niniejszej sprawie organ jest związany wyrokiem Sądu,
- art. 21 i 64 Konstytucji, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) poprzez nieprawidłową i arbitralną ingerencję w prawo własności, zwłaszcza poprzez błędne określenie pojęcia celu wywłaszczenia,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ organ bezzasadnie uznał, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu,
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz 107 k.p.a. poprzez nienależyte zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego, naruszenie innych zasad postanowienia administracyjnego, jak również niewłaściwe uzasadnienie decyzji.
W dopowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że prawidłowo organ nadzoru odmówił kontrolowaną decyzją stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z [...] września 2002 r. orzekającą o odmowie zwrotu części nieruchomości opisanej szczegółowo w decyzji, skoro decyzje te były oceniane pod względem legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z 29 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 3088/02, oddalił skargę K. M..
Sąd stwierdził, że trafnie organ nadzoru przyjął, iż w sytuacji znajdowania się w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego - zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ,,p.p.s.a." wiąże ono nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Ponadto oddalenie skargi przez sąd administracyjny na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd (oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) jest w istocie w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2001 r., II S.A. 517/00, LEX nr 51228). Nie ma przy tym znaczenia (co podnosi skarżący), czy prawomocny wyrok wydał wojewódzki sąd administracyjny, czy też Naczelny Sąd Administracyjny. Z powyżej przytoczonych przyczyn wszystkie zarzuty skargi są chybione, w tym także zarzut, że organ nie prowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny wprawdzie orzeka w granicach danej sprawy, jednakże nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd z urzędu bada przesłanki nieważności decyzji. Skoro skarga została oddalona, to dowodzi, iż Sąd uznał, że decyzja nie narusza prawa, a tym bardziej, że nie jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru miał więc zamkniętą drogę do samodzielnej oceny, czy decyzja będąca przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, która była wcześniej przedmiotem kontroli sądu, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, jest, czy nie jest, dotknięta wadą, o której mowa w przepisie wyżej wskazanym. Dlatego zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ nadzoru przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a jest niezasadny. Nie ma przy tym znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, że w podobnych sprawach zapadły wyroki uchylające decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Oceny prawne z tych wyroków nie mają mocy wiążącej dla niniejszej sprawy.
Zdaniem Sądu, bezzasadny jest także zarzut skargi, że organ nadzoru naruszył przepis art. 157 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Skoro został złożony wniosek strony i organ wszczął postępowanie, to postąpił zgodnie z dyspozycją tego przepisu. Z uzasadnienia powyższego zarzutu wynika, że skarżący upatruje naruszenie tego przepisu w tym, iż organ ponownie rozpatrując sprawę uchylił się od merytorycznego załatwienia sprawy. Oznacza to, że skarżący czyni zarzut bez uwzględnienia faktu, że organ nadzoru nie jest organem odwoławczym (tylko ten organ rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie). Nawet gdyby nie było w sprawie wiążącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, to i tak uzasadnienie zarzutu skargi, że organ nie prowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności, nie zasługiwałby na uwzględnienie. Inny jest bowiem zakres orzekania w postępowaniu nadzorczym, a inny w trybie zwykłym. W wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności może być wydana tylko decyzja kasacyjna - stwierdzająca nieważność lub decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności - a nie ma możliwości rozstrzygania co do istoty sprawy (wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSN 1996, Nr 18, poz. 258). Skarga złożona w niniejszej sprawie nie uwzględnia powyższej okoliczności. Sąd zważył, że ustalenia stanu faktycznego i prawnego zawarte w decyzjach wydanych przez Starostę Krakowskiego i Wojewodę Małopolskiego, poddanych kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku, nie mogą, jak wyżej wskazano, być przedmiotem oceny innych organów i sądów. Dlatego zarzut nie dokonania przez Ministra Infrastruktury ustaleń, czy doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 21 i 64 Konstytucji, jest niezasadny.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z powyższej przyczyny nieuprawniony jest również zarzut naruszenia przez organ nadzoru przepisów art. 6, 7, 8, 9, 77 i 107 k.p.a. Organ ten nie miał kompetencji do dokonywania samodzielnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego w sytuacji, gdy decyzje były poddane wcześniejszej kontroli sądu. Sąd wskazał, że decyzje nadzorcze zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 107 kpa; wyjaśniają treść zastosowanych przepisów w podstawach prawnych, tj. art. 153 i art. 170 ppsa, które to przepisy wykluczają możliwość rozstrzygnięcia sprawy w kierunku zgodnym z oczekiwaniami skarżącego.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz decyzja z [...] listopada 2008 r. są zgodne z prawem, Sąd oddalił skargę z mocy art. 151 ppsa.
Od powyższego wyroku K. M. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zaskarżonemu wyrokowi zarzucając rażące naruszenie:
1. art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji pominął okoliczność, że organ nie przeprowadził merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności,
2. art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że w niniejszej sprawie organ był związany wyrokiem WSA,
3. art. 156 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji bezzasadnie uznał, że nie zachodzą przesłanki tego przepisu,
5. art. 6 art. 7 art. 8 art. 9 art. 77 oraz 107 Kodeksu postępowania administracyjnego co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd I instancji pominął okoliczność, że organ nie rozpatrzył materiału dowodowego i naruszył inne zasady postępowania administracyjnego, jak również niewłaściwie uzasadnił decyzję.
6. art. 21 i 64 Konstytucji, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez niezastosowanie, albowiem Sąd I instancji pominął fakt błędnego określenia pojęcia celu wywłaszczenia.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd bezzasadnie uznał, iż organ postąpił prawidłowo uchylając się od merytorycznego załatwienia sprawy, z uwagi na oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Z tym poglądem strona nie może się zgodzić. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i zarazem jest postępowaniem niezależnym od postępowania sądowo - administracyjnego. Z natury rzeczy dotyczy ono zazwyczaj decyzji ostatecznych, w tym także ocenianych przez sąd administracyjny. Organ na skutek wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji winien samodzielnie przeprowadzić postępowanie i ocenić czy zostały spełnione przesłanki nieważności. Na tej podstawie winien wydać decyzję stwierdzającą nieważność, jeżeli zostały spełnione przesłanki ku temu, bądź odmawiającą stwierdzenia nieważności, gdy brak tych przesłanek. Natomiast w niniejszej sprawie kwestia ta nie była badana przez organ. Co oznacza, że organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ całkowicie uchylił się od przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego co do istoty sprawy. Zatem, Minister Infrastruktury nie gromadził w ogóle materiału dowodowego, tym samym nie podjął żadnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego. Takie postępowanie organu pozostaje w oczywistej sprzeczności z istotą postępowania administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że postępowanie co do nieważności decyzji mimo, iż jest nadzwyczajnym postępowaniem, jest również postępowaniem administracyjnym i na organie ciążą takie same obowiązki, jak w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Podstawowym obowiązkiem organu w toku postępowania administracyjnego jest ustalenie stanu faktycznego i dokonanie subsumpcji do stanu prawnego, w tym wypadku do przepisów regulujących przesłanki stwierdzenia nieważności. Obowiązek ten winien być bezwzględnie przestrzegany przez organ, który nie może się z niego zwolnić, odwołując się do innego postępowania. Reasumując, organ nie rozpoznał istoty sprawy, dopuszczając się przy tym rażącego naruszenia art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd I instancji uznając działanie organu za prawidłowe również dopuścił się naruszenia tego przepisu.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd I instancji powołał przy tym wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 roku, sygn. akt II OSK 152/07. Niemniej jednak Sąd pomija okoliczność, że powołany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przedstawiony przepis winien mieć zastosować, gdyby sąd administracyjny orzekał w kwestii stwierdzenia nieważności - tylko wtedy można by powiedzieć o tożsamości stanu faktycznego i prawnego. Natomiast w niniejszej sprawie takowa tożsamość nie zachodzi. Zupełnie inny zakres badania był w toku postępowania sądowo - administracyjnego, a inny jest zakres w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym. Zatem, organ nie był w żaden sposób związany wyrokiem WSA i nie mógł uchylić się od przeprowadzenia postępowania dowodowego, co było zasygnalizowane powyżej. Organ uchylając się od przeprowadzenia postępowania naruszył art. 170 w/w ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając działanie organu za prawidłowe, także naruszył powołany przepis.
Zakładając, że organ związany jest prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego co do zwykłego postępowania administracyjnego o zwrocie nieruchomości skarżący kasacyjnie zaznaczył, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2008 roku, sygn. akt I OSK 490/07 w identycznym stanie faktycznym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że fakt, iż nieruchomość wywłaszczona od skarżącej nie została w żaden sposób zagospodarowana, a ten stan został ustalony w postępowaniu o zwrot, w zestawieniu z brakiem określenia celu wywłaszczenia, nie mógł stanowić podstawy do uznania zużycia nieruchomości na cel wywłaszczenia. (...) Przeniesienie własności nieruchomości na inny podmiot świadczy o tym, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, zwłaszcza w świetle dokonanych w postępowaniu o zwrot ustaleń co do całkowitego braku zagospodarowania terenu. W konsekwencji tego wyroku NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 roku, sygn. akt II SA. Kr 424/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Nieprawidłowość ustaleń Wojewody Małopolskiego potwierdzają także inne wyroki, w tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2006 roku, sygn. akt II SA/ Kr 532/03 uchylający zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego. Wyrok także zapadł w identycznym stanie faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie stwierdzono, iż teren nie został zabudowany obiektami magazynowymi ani innymi obiektami wojskowymi. (...) Także świadczyłoby o jego zbędności na cele wojska i wywłaszczeniu ponad potrzeby.
Właśnie wskazany prawomocny wyrok NSA winien być ewentualnie wskazówką w niniejszym postępowaniu. Wyrok NSA dotyczy takiego samego stanu faktycznego. Wyrok ten potwierdza, iż Wojewoda Małopolski w przedmiotowej sprawie dopuścił się rażącego naruszenia prawa i jego decyzja winna być wycofana z obrotu prawnego. Naruszenie prawa dokonane przez Wojewodę Małopolskiego winno skutkować stwierdzeniem nieważności jego decyzji. Będący w posiadaniu organu i Sądu materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że doszło do rażącego naruszenia art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 i 64 Konstytucji poprzez błędne określenie pojęcia celu wywłaszczenia oraz zbędności, jak również poprzez nieprawidłową i arbitralną ingerencję w prawo własności. W związku z tym, Sąd winien uchylić zaskarżoną decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Zatem istota sprawy dotyczy wyłącznie kwestii, czy organ administracji w takiej sytuacji procesowej powinien rozpoznać żądanie co do istoty, a więc zbadać czy wskazana przez stronę decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czy też wobec prawomocnego oddalenia skargi na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności organ administracji ma zamkniętą drogę do weryfikacji tej decyzji w nadzwyczajnym trybie postępowania. Przedmiotem rozstrzygnięcia natomiast w ogóle nie była kwestia, czy decyzje odmawiające zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego badaniu nie podlegało zagadnienie czy zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a w związku z tym czy Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, jak i czy Sąd pierwszej instancji pominął fakt błędnego określenia pojęcia celu wywłaszczenia. Zatem postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 6, art. 7, art. 8, aft. 9, art. 77 oraz art. 107 k.p.a. jak i art. 21 i 64 Konstytucji oraz art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie są usprawiedliwione, gdyż nie dotyczą istoty sprawy.
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia tego przepisu w tym, że Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność nieprzeprowadzenia przez organ merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności. Niniejszy przepis stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zatem reguluje on sposób wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie dotyczy zaś kwestii rozstrzygania przez organ administracji publicznej o zasadności wniesionego żądania. Wobec tego kwestia pominięcia okoliczności nieprzeprowadzenia przez organ merytorycznego postępowania co do stwierdzenia nieważności nie jest objęta zakresem normatywnym przepisu art. 157 § 2 k.p.a.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego (T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 515). W konsekwencji badaniu winna podlegać kwestia, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do wzruszenia decyzji, wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji) – (zob. uzasadnienie uchwały 7s. NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010/2/18).
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wskazywał na te same okoliczności związane z prawidłowością odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które były objęte wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 3088/02, a mianowicie rażące naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec tego skoro we wskazanym wyroku WSA w Krakowie ocenił, czy doszło do naruszenia przepisów regulujących zwrot wywłaszczonej nieruchomości i oddalił skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nadzoru miał zamkniętą drogę do oceny, czy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczności te objęte bowiem były prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło