II SA/Bd 360/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lipca 2009 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżącej od Wojewody [...] kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e: Starosta [...] decyzją z [...] stycznia 2009 r. odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że strona nie spełnia określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415), warunku zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, albowiem w złożonym w dniu [...] stycznia 2009 r. pisemnym oświadczeniu stwierdziła, iż jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, tylko przez trzy dni w tygodniu, gdyż jest aplikantem radcowskim, który zobowiązany jest do uczestnictwa w zajęciach teoretycznych, odbywających się dwa razy w tygodniu. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca podniosła, że wbrew stanowisku organu, spełnia wszystkie warunki określonych w w/w przepisie. W jej ocenie przepis ten powinien być stosowany łącznie z art. 34 ustawy o radcach prawnych, który zapewnia aplikantowi prawo do zwolnienia z pracy na czas uczestniczenia w szkoleniu zawodowym. Wyjaśniła, że składając oświadczenie z [...].01.2009 r., iż jest zdolna do podjęcia pracy i dyspozycyjna 3 dni w tygodniu - miała na myśli jedynie sytuację, w której ewentualny pracodawca chciałby zatrudnić ją nie w podstawowym systemie czasu pracy - tj. wg normy 8 - godzin na dzień, 5 dni w tygodniu (od poniedziałku do piątku), podkreślając, że pracodawca zatrudniający aplikanta ma również możliwość korzystania z większych umiejętności takiego pracownika, który ponadto może wykonywać już czynności, do których nie jest uprawniony magister prawa (np. występować w zastępstwie radcy prawnego przed sądami), a nadto istnieją też możliwości ułożenia stosunku pracy z przyszłym pracodawcą w sposób bardziej elastyczny - np. przy zastosowaniu zadaniowego systemu pracy, systemu pracy weekendowej, czy też w systemu telepracy - który pozwoli na faktyczne wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy w pełnym wymiarze czasu pracy. Zwróciła też uwagę na okoliczność, iż rozumienie przepisu 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w sposób wykluczający możliwość zarejestrowania aplikanta pozostającego bez pracy w charakterze osoby bezrobotnej prowadziłby de facto do pozbawienia takiej osoby prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, tym bardziej, że żadne przepisy nie pozwalają na opłacanie (nawet dobrowolne) składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozostawania aplikantem pozaetatowym, a zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne zapewniają obywatelom, równy dostęp do świadczeń publicznych, niezależnie od ich sytuacji materialnej. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2009 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu, organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który wyklucza uznanie skarżącej za bezrobotną, w świetle jej przytoczonego już pisemnego oświadczenia z [...] stycznia 2009 r. Ponadto w ocenie organu strona bezzasadnie powołuje się na przepis art. 34 ustawy o radcach prawnych, albowiem przepis ten, dotyczący obowiązku zwalniania przez pracodawcę na w/w zajęcia, dotyczy pracownika, a osoba bezrobotna zamierzająca podjąć zatrudnienie winna wykazać się pełną zdolnością i gotowością do podjęcia pracy w pełnym jej wymiarze. W skardze złożonej do Sądu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji: - błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, iż nie jest zdolna do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, - naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego - tj. art. 7, 10 i 77 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; dalej zwaną: kpa), - błędną i dowolną wykładnię przepisów art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, - naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnym zastosowaniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy oraz niezastosowaniu art. 34 ustawy o radcach prawnych. Skarżąca wyjaśniła, że swe pisemne oświadczenie z [...] stycznia 2009r. złożyła pod wpływem stanowczej sugestii pracownika przyjmującego jej zgłoszenie, który z racji przedstawionego zaświadczenia z OIRP w [...] doszedł do przekonania, iż nie jest zdolna do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie skarżącej, nawet jeśli organ pierwszej instancji potraktował w/w pismo jako oświadczenie, iż jest zdolna do pracy jedynie w wymiarze 3/5 etatu, to ze względu na wyjaśnienia złożone w odwołaniu, oświadczenie to nie mogło być już tak ocenione przez organ odwoławczy, albowiem w odwołaniu oświadczyła, iż jest zdolna i gotowa do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto skoro organ wydający decyzję w drugiej instancji zinterpretował to oświadczenie w inny sposób, niż ten, który został przedstawiony w odwołaniu, to powinien był w toku postępowania, zgodnie z art. 7 kpa, rozwiać wszelkie wątpliwości. Tymczasem organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Strona powołała się również na okoliczność, że nie zapewniono jej możliwości czynnego udziału w postępowaniu, ani też możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonego żądania, co stanowi naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 77 kpa. Ponadto powołała się na argumentację zawartą już w odwołaniu, dodając, że przepis art. 129. § 1 kodeksu pracy stanowi, iż czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, co świadczy o tym, iż ustawodawca dopuszcza elastyczny system czasu pracy, a z art. 143 kodeksu pracy wynika, że na pisemny wniosek pracownika może być do niego stosowany system skróconego tygodnia pracy, w którym jest dopuszczalne wykonywanie pracy przez pracownika przez mniej niż 5 dni w ciągu tygodnia, przy równoczesnym przedłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nieprzekraczajqcym 1 miesiąca. Zdaniem skarżącej, w świetle powyższego, nie zachodzą żadne przeszkody, by osoba uczestnicząca w zajęciach szkoleniowych (6 godzin) w tym samym dniu nie wykonywała pracy na rzecz pracodawcy w pozostałych godzinach (na podstawie art. 142 kp), bądź też wykonywała pracę w systemie skróconego tygodnia pracy (art.143 kp), o ile tylko strony stosunku pracy dojdą do stosownego porozumienia w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi iż, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję, należało stwierdzić, iż doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skutkowało to wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis ten stanowi, że za bezrobotnego może być uznana ta pełnosprawna osoba, która jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, skarżąca nie spełnia warunku gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie organu odwoławczego wynika to z dwóch okoliczności. Po pierwsze, [...] stycznia 2009 r. skarżąca złożyła oświadczenie o tym, że jest zdolna i gotowa do podjęcia pracy w niepełnym jej wymiarze, przez 3 dni w miesiącu z uwagi na konieczność uczestnictwa w odbywających się 2 razy w tygodniu zajęciach w ramach aplikacji radcowskiej. Po wtóre, strona bezzasadnie powołuje się na przepis art. 34 ustawy o radcach prawnych, albowiem przepis ten, dotyczący obowiązku zwalniania przez pracodawcę na w/w zajęcia, dotyczy pracownika, a nie osoby, która ów status chce dopiero uzyskać. Analizując stanowisko organu, Sąd uznał, że nie można odmówić mu racji w zakresie zakwestionowania zasadności powoływania się przez skarżącą na powyższy przepis, który - jak zasadnie podkreślił organ - dotyczy pracowników, a więc osób już zatrudnionych. W przypadku osoby dopiero starającej się o zatrudnienie, potencjalnego pracodawcy nie obciąża obowiązek wynikający z tego przepisu, albowiem nie jest on obowiązany zatrudnić osoby, deklarującej chęć wykorzystania uprawnienia, które daje wskazany przepis. Może on bowiem skorzystać z oferty zatrudnienia się pracownika, który będzie do dyspozycji pracodawcy bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych. Co się zaś tyczy powoływania się przez organ na oświadczenie skarżącej z [...]stycznia 2009 r. o braku gotowości do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, to w ocenie Sądu, nie było ono zasadne. Nie można bowiem odmówić racji stronie, że organ odwoławczy wbrew regułom zawartym w przepisie art. 7 kpa, pominął okoliczność, iż w odwołaniu strona stwierdziła, że jest zdolna do pracy w pełnym wymiarze jej czasu. Jakkolwiek skarżąca powoływała się głównie na obowiązek pracodawcy wynikający z art. 34 ustawy o radcach prawnych, to jednak podniosła też okoliczność, że jest gotowa na zatrudnienie, lecz w innym niż podstawowy systemie pracy w ramach jednak pełnego etatu, słusznie podkreślając, że organ nie miał podstaw by z góry założyć, że żaden pracodawca nie zgodzi się na zatrudnienie w innym niż – podstawowy - systemie pracy. Należy zwrócić uwagę na określenie zawarte w cyt. przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a mianowicie: "podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie". W stwierdzeniu tym istotne jest, że pełny wymiar czasu pracy odnosi się do czasu pracy obowiązującego w określonym zawodzie, który jest odpowiedni dla bezrobotnego. Należy zauważyć, że przepisy ustawy dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94) nie zawierają definicji pełnego wymiaru czasu pracy. Przepis art. 129 tej ustawy stanowi, że czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień. Ustawodawca nie wskazał w jakich godzinach ta praca ma być wykonywana, pozostawiając swobodę pracodawcy, który ma więc w tym zakresie swobodę określenia swoich preferencji. Przyjęcie, że zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy oznacza tylko i wyłącznie wykonywanie pracy w wymiarze 8 godzin dziennie nie wynika więc ani z przepisów Kodeksu pracy, ani też z przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a nadto przyjęcie takiego wymogu, byłoby to sprzeczne z podstawowym założeniem ustawy, która ma służyć ułatwianiu oraz zachęcaniu do podejmowania pracy odpowiedniej dla bezrobotnego. Ponadto należy wskazać, że nabyciu i posiadaniu statusu bezrobotnego nie stoi na przeszkodzie nauka, warunkiem jest tylko aby była to nauka w innym systemie niż system dzienny. Należy zauważyć, że pojęcie pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia zostało odniesione do pełnego wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie (art. 2 ust. pkt 2 w/w ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). W szeregu zawodach, a zwłaszcza zawodach prawniczych i okołoprawniczych, czas pracy nie oznacza konieczności przebywania w zakładzie pracy przez kolejne dni tygodnia w godzinach od 8.00 do 16.00. Zawody te dla osób z wykształceniem wyższym prawniczym stanowią "odpowiednie zatrudnienie" w rozumieniu przepisów omawianej ustawy. Istnienie po stronie osoby poszukującej pracy potrzeby określonego ukształtowania stosunku pracy, w tym co do czasu pracy, nie może być zatem utożsamiane z brakiem "pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia". W świetle powyższego, należało dojść do wniosku, że osoba odbywająca pozaetatową aplikację radcowską, spełnia warunki określone przepisami prawa, aby uzyskać i posiadać status bezrobotnego. Osoba taka jest zdolna do podjęcia pracy, w pełnym wymiarze czasu pracy, odpowiedniej dla pozaetatowego aplikanta radcowskiego. Takie samo stanowisko zostało wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie (por. wyroki: - WSA w Lublinie z 29.06.2004 r., sygn. akt III SA/Lu 205/04; - WSA w Kielcach z 31.08.2005 r., sygn. akt II SA/Ke 6/05). Odrębny natomiast problem dotyczyć będzie sytuacji - przyjęcia przez stronę, lub odrzucenia, proponowanej przez pracodawcę oferty zatrudnienia, oraz konsekwencji ewentualnego odrzucenia oferty pracy. Wówczas bowiem na organie, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 3 w/w ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku, ciążyć będzie obowiązek dokonania ustalenia, czy osoba bezrobotna odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. Ustawodawca przewidział bowiem instytucję pozbawienia statusu bezrobotnego osoby, która odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego w postaci przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, oraz przepisów postępowania, w postaci art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę poczynione wyżej uwagi, celem dokładnego wyjaśnienia i omówienia stanowiska skarżącej co do jej gotowości do zatrudnienia i wyciągnięcia na tej podstawie właściwych konkluzji materialnoprawnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.