I SA/Wa 716/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2009 r. sprawy ze skargi M. G. i H. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących M. G. i H. K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M.G. i H.K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], stanowiącej obecnie działki nr [...] i [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...] m2. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że opisana wyżej nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika W. z dnia [...] grudnia 1977 r. (znak: [...],[...]) z przeznaczeniem jej pod budowę ul. [...]. Wojewoda [...] podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż na części wywłaszczonej nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot zrealizowano, w terminie określonym w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, cel dla którego wywłaszczono nieruchomość, tj. zrealizowano budowę ul. [...]. Natomiast na pozostałej części wnioskowanej o zwrot nieruchomości zrealizowano inny cel, który w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu pod budowę ul. [...], mógł stanowić podstawę jej wywłaszczenia, gdyż wywłaszczony grunt znajduje się w liniach rozgraniczających ul. [...]. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Zatem w przedmiotowej sprawie roszczenie nie przysługuje do części nieruchomości objętej wnioskiem, bowiem realizacja ulicy o innej nazwie na części wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi zmiany jakościowej celu, dla którego wywłaszczono przedmiotową nieruchomość. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że ul. [...] i ul. [...] są drogami publicznymi. Wykładnia systemowa przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, które wynika z art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeśli nieruchomość w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 1646/07) oddalił skargę M.G. i H.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd przytoczył obowiązującą w dniu orzekania przez organy administracji publicznej definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, określoną w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zaznaczył, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż działki ew. nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] m² znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...] w granicach lokalizacji Nr [...] z dnia [...] lutego 1977 r. i częściowo w liniach rozgraniczających ul. [...]. Stanowią one własność Skarbu Państwa i pozostają we władaniu Zarządu [...] – dz. nr [...] i Urzędu W. – dz. nr [..]. Tym samym cel wywłaszczenia określony w decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. został zrealizowany i nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Sąd zaznaczył, że realizacja ul. [...] na części wywłaszczonej nieruchomości pod budowę ul. [...], stanowi realizację innego celu publicznego, który w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł być podstawą wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił ponadto, że ul. [...] i ul. [...] są drogami publicznymi. Prezydent W. i Wojewoda [...] zasadnie zatem uznali, że nieruchomość stanowiąca część drogi publicznej nie podlega zwrotowi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009 r.(sygn. akt I OSK 646/08), na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez H.K., uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił czy w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone przepisy normujące przebieg tego postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz czy naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. i poprzedzająca ten akt decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r., zostały oparte między innymi na art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami. W przepisie tym zawarto odesłanie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił podstawę prawną nieuwzględnienia roszczenia o zwrot nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto w art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami określono szczególny warunek nieuwzględnienia roszczenia o zwrot nieruchomości: realizację innego celu niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, opierając się na art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, że roszczenie nie przysługiwało co do części nieruchomości, bowiem realizacja ulicy o innej nazwie na części wywłaszczonej nieruchomości, nie stanowi zmiany jakościowej celu, dla którego wywłaszczono przedmiotową nieruchomość. Także w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2004 r. wyjaśniono, odwołując się do art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, iż część wywłaszczonej nieruchomości została wykorzystana pod budowę ulicy [...], co jest zgodne z celem wywłaszczenia. Natomiast niewielka część powierzchni działek nr [...]– cz i [...] - cz z obrębu [...] znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...]. Budowa ulicy [...] w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu była celem publicznym. Rozstrzygając sprawę organy uwzględniły zatem art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przepisu tego wynika, że nie podlega zwrotowi wywłaszczona nieruchomość także wówczas, gdy przed 1 stycznia 1998 r. została wydana decyzja wywłaszczeniowa i cel określony w decyzji nie został zrealizowany, ale zrealizowano inny cel publiczny, który w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł być podstawą wywłaszczenia. Możliwość oparcia decyzji na art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości z uwagi na dyspozycję art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2004 r., Nr 141, poz. 1492), który stanowił: Przepis art. 229a ustawy wymienionej w art. 1 stosuje się również do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wymienione przepisy, to jest art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostały uznane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. (K 6/05) za niezgodne z Konstytucją i utraciły moc obowiązującą w dniu 9 kwietnia 2008 r. (Dz. U. z 2008 r., Nr 59, poz. 369). Oznacza to, że powołane przepisy nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia wniosku skarżących. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, które podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Stanowisko to odnosi się także w przypadku, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (por. przykładowo: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 października 2008 r., I SA/Gd 545/08, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2006 r., II SA/Wa 968/06, niepubl.; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSA i WSA 2006/2/39; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2005 r., I FSK 395/05, niepubl.). Mając zatem na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie którego została wydane decyzja organów obu instancji, konieczne stało się uwzględnienie tej okoliczności przy rozstrzygnięciu sprawy w postępowaniu sądowym. W tym stanie rzeczy, przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy, organ uwzględni zaistniałą zmianę stanu prawnego wynikającą z uchylenia art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto organ dokona szczegółowych ustaleń jaka część wywłaszczonej nieruchomości, której dotyczy wniosek, została wykorzystana na budowę ulicy [...], to jest w sposób zgodny z celem określonym w decyzji z dnia [...] grudnia 1977 r. Sąd w tym miejscu stwierdza, że zaskarżona decyzja i decyzja Prezydenta W., nie zawierają w tym zakresie jednoznacznych ustaleń, co oznacza, że w toku postępowania administracyjnego nie zostały zrealizowane, w odniesieniu do tej materii, obowiązki wynikające z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego bezprzedmiotowa staje się ocena zarzutu skargi co do naruszenia art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy jedynie zauważyć, że przepis ten pozostawał w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ten z kolei z art. 229 i art. 229a tej ustawy. Uznanie nieruchomości za zbędną w oparciu o art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie było wobec tego wystarczającą przesłanką uwzględniania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Biorąc przedstawione okoliczności pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., a na podstawie art. 200 p.p.s.a. rozstrzygnął o kosztach postępowania.