II SAB/Rz 26/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J. G. i M. G. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu I. skargę oddala; II. zwraca na rzecz skarżących M. G. i J. G. solidarnie kwotę 100,- zł /sto/ z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, tytułem nadpłaconego wpisu sądowego. II SAB/Rz 26/09 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 25 maja 2009r. sygn. akt I OSK 162/09 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) z dnia 27 listopada 2008r. sygn. II SAB/Rz 38/08, którym odrzucono skargę J. G. i M. G. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, że skarga została wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej w skrócie p.p.s.a.) wobec niezałatwienia sprawy, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a Skarżący wnieśli skargę po wyczerpaniu środków określonych w art. 52 § 2 p.p.s.a., bowiem wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa, co wobec specyfiki aktu lub czynności jaką jest zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu nie może dyskryminować skargi na bezczynność w tym przedmiocie. NSA stwierdził, że WSA nie miał podstaw do odrzucenia skargi na bezczynność z powodu niewyczerpania trybu zaskarżenia. W tych okolicznościach skargę J. G. i M. G. należy rozpoznać. Skarżący na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. zaskarżyli bezczynność Prezydenta Miasta w zakresie podjęcia aktu lub czynności, o którym mowa w art. 3 P 2 pkt 4 p.p.s.a. w następstwie wniosku strony o zwrot kwoty 470 zł. tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat nr rej. [...] i wnieśli o zobowiązanie organu w trybie art. 149 p.p.s.a do wydania aktu lub podjęcia czynności uznającej uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu; zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Wnieśli o zwrot różnicy pomiędzy uiszczonym wpisem w wysokości 200zł, a wysokością wpisu należnego 100zł. Pismem z dnia 27 czerwca 2008r. skarżący wezwali Prezydenta Miasta do zwrotu bezprawnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Prezydent Miasta w piśmie z dnia 31 lipca 2008r. udzielił informacji, że jest organem rejestrującym, a sprawa powinna być załatwiona w postępowaniu przed sądem powszechnym. Skarżący podjęli ponowną próbę przymuszenia organu do podjęcia aktu lub czynności i pismem z dnia 22 sierpnia 2008r. wezwali organ do usunięcia stanu naruszenia prawa w postaci bezczynności i załatwienia sprawy. Pismem z dnia 28 sierpnia 2008r. Prezydent Miasta odmówił podjęcia działania w sprawie i podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 31 lipca 2008r. stwierdzając, że sprawa nie posiada charakteru administracyjnego, jest sprawą cywilną, a do jej rozstrzygnięcia właściwy jest sąd powszechny. Skarżący stwierdzili, że skarga na bezczynność jest dopuszczalna także wówczas, gdy organ uchyla się od obowiązku podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Dla dopuszczalności skargi nie ma znaczenia przeświadczenie organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna być przez niego podejmowana. W tym stanie rzeczy jedyną formą ochrony przed niezgodnym z prawem zaniechaniem organu jest skarga na bezczynność mająca na celu przymuszenie organu do podjęcia zachowań zgodnych z prawem. Pobranie opłaty za kartę pojazdu stanowiło czynność niezgodną zarówno z przepisami prawa krajowego (Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) jak i przepisami Prawa Wspólnoty Europejskiej (art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Dz. U. z 2004r. nr 90, poz. 864 ze zm.). Wnieśli o zobowiązanie organu w trybie art. 149 p.p.s.a. do wydania aktu lub czynności uznającej uprawnienie skarżących do otrzymania zwrotu części opłaty. Wskazali na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn. akt U 6/04 zgodnie, z którym § 1 ust. 1 wyżej cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji RP. Skarżący w zakresie prawa do kwestionowania bezczynności do podjęcia czynności lub aktu powołali się na wyrok WSA w Opolu z dnia 28 listopada 2005r. sygn. akt II SA/Op 380/05 (Zeszyty Naukowe NSA z 2006r. nr 2 s. 116-120). W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Organ opisał przytoczył przepisy cytowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym w szczególności art. 74, art. 75 ust. 2, art. 77 ust. 3 i art. 73 oraz przedstawił przebieg sprawy. Podał, że utrwalone stanowisko orzecznictwa sądów powszechnych wskazuje na fakt, że sprawa zwrotu nadpłaty z tytułu wydania karty pojazdu jest sprawą cywilną rozpoznawaną przez sady powszechne. Wszystkie sprawy tego rodzaju kierowane do sądu powszechnego zostały przyjęte do rozpoznania. O dopuszczalności drogi cywilnej przy dochodzeniu tego rodzaju roszczeń orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 grudnia 2007r. sygn. akt IIICZP 125/07. Drogę postępowania cywilnego a nie administracyjnego w tego rodzaju sprawach przewidział ustawodawca w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej w skrócie p.p.s.a. obejmuje również bezczynność organów czyli stan, w którym organ będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 tej ustawy. W myśl art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Dodać wypada, że taka bezczynność musi istnieć do zamknięcia rozprawy (por. Uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008r. sygn. akt I OPS 6/08; ONSAi WSA 2009/4/63). Skarga jest nieuzasadniona wobec stwierdzenie, że Prezydent Miasta nie był bezczynny. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2009r. sygn. akt I OSK 162/09 wynika, że nie ma w sprawie wątpliwości, że żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, co nie wyklucza drogi sądowej. Kwestie te zostały przesądzone uchwałami Sądu Najwyższego z dnia 16.05.2007r. III CZP 35/07 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.02.2008r. I OPS 3/07, zaś wybór drogi sądowej czy administracyjnej należy od domagającego się zwrotu opłaty od organu. W postanowieniu tym NSA stwierdził, że skarżący wyczerpali tryb do wniesienia skargi na bezczynność organu w zakresie podjęcia czynności, gdyż wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, będąc związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania uwzględnił do orzekania następujacy stan faktyczny sprawy: - podaniem z dnia 27 czerwca 2008r. J. G. i M. G. zwrócili się o zwrot kwoty 470, 00 pln z tytułu zawyżonej opłąty za karte pojazdu, którą to kwotę uiścili 7 kwietnia 2005r.; - pismami z dnia 31 lipca 2007r. o tym samym znaku sprawy [...] skierowanymi oddzielnie do każdego wnioskodawcy poinformował, że jest organem rejestrującym, podanie o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu nie podlega załatwieniu na drodze administracyjnej, sprawa ta może być rozstrzygnięta przez sąd powszechny; Skarżący odbiór pism pokwitowali 6 sierpnia 2008r.; - pismem z dnia 22 sierpnia 2008r. skarżący na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. wezwali Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa opisali dotychczasową korespondencję prowadzoną z tym organem i stwierdzili, że sprawa zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną; - w piśmie z dnia 27 sierpnia 2008r. Nr [...] Prezydent Miasta podtrzymał swoje stanowisko, że sprawa o zwrot opłaty za kartę pojazdu jest sprawą cywilną; J. G. pismo odebrał 4 września 2008r., a M. G. 8 września 2008r. Skarga do organu wpłynęła 30 września 2008r., zatem w ustawowym terminie do jej wniesienia. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy organ jest bezczynny w podjęciu czynności w zakresie zwrotu opłaty za kartę pojazdu. W ocenie Sądu decydujące znaczenie, dla ustalenia, czy zaistniała bezczynność w zakresie zwrotu opłaty za kartę pojazdu będą miały pisma Prezydenta Miasta z dnia 31 lipca 2008r. nr [...] stanowiące odpowiedź na wezwanie skarżących z dnia 27 czerwca 2008r. o zwrot opłaty za kartę pojazdu. Po takim wezwaniu organ albo mógł zwrócić opłatę za kartę pojazdu i dokonałby czynności, albo też tak jak to uczynił w rozpoznawanej sprawie o czynności rozstrzygnął w piśmie (por. wyrok WSA z Łodzi z dnia 27 marca 2008r. sygn. akt III SA/Łd 754/07 LEX nr 477265). Skarżący otrzymawszy takie pismo nie zakwestionowali czynności wyrażonej w tej formie, a wezwaniem z dnia 22 sierpnia 2008r. wszczęli postępowanie o bezczynność organu, jak sami wskazali na podstawie art. 52 § 4 p.p.s.a, a w skardze do Sądu wnieśli o zobowiązanie organu na podstawie art. 149 p.p.s.a. do wydania aktu lub podjęcia czynności. Przedstawiony stan faktyczny sprawy dowodzi, że organ wypowiedział się o czynności w piśmie z dnia 31 lipca 2007r., a skarżący już w pierwszym piśmie do organu z dnia 27 czerwca 2008r. powołali się na uchwałę NSA z 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07, z której wynika, że żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie nie jest jednak akt (pismo Prezydenta Miasta z dnia 31 lipca 2007r.), ale bezczynność organów (w przypadkach określonych w pkt 1-4 i 4a) wymieniona w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Z art. 149 p.p.s.a. wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza co do zasady możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt podjęte zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. Dalszą konsekwencją tego przepisu, który wyznacza granice przedmiotowe sprawy ze skargi na bezczynność organu jest również fakt, że Sąd nie może nakazać organowi sposobu rozstrzygnięcia ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego (wyrok WSA z dnia 17.10.2006r. sygn. akt IV SAB Wa 12/06 Lex nr 26 4405). Sąd nie może wypowiadać też ocen co do zasadności podjętych rozstrzygnięć w sprawie ze skargi na bezczynność (art. 135 p.p.s.a.). Innymi słowy organ nie jest bezczynny w sytuacji, gdy rozstrzygnął sprawę, ale w sposób inny niż wnioskowała strona. Stan faktyczny sprawy i prawny nie uprawnia do stwierdzenia, że organ nie był bezczynny w zakresie podjęcia aktu lub czynności. Konsekwencją takiego stwierdzenia było oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd uznał, że wniosek strony o zwrot 100zł tytułem nadpłaconego wpisu (uiszczono 200zł) jest zasadny, gdyż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynika, że wpis stały w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej wynosi 100zł.