II SA/Bd 265/08

WyrokWSA w Bydgoszczy2008-07-23

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Wiesław Czerwiński, Krzysztof Gruszecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ wykonawczy gminy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) jest uprawniony do ustalenia stawki procentowej opłaty planistycznej w drodze decyzji administracyjnej, gdy wydana została decyzja o warunkach zabudowy?
Ratio decidendi
W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przepisy art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 6 i 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie mogą być stosowane, ponieważ brak jest podstaw prawnych zarówno do uchwalania stawek procentowych opłaty od wzrostu wartości nieruchomości przez radę gminy w odrębnej uchwale, jak i do naliczania takiej opłaty (w tym ustalenia jej wysokości) przez organ wykonawczy gminy. Decyzja o warunkach zabudowy, jako akt indywidualny, nie może zastąpić aktu prawa miejscowego w zakresie ustalania stawek opłat planistycznych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty planistycznej nałożonej na skarżących decyzją Wójta Gminy, a następnie utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Opłata została naliczona w związku ze wzrostem wartości nieruchomości wynikającym ze zmiany jej przeznaczenia na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, mimo braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionowali kompetencje organów do ustalenia stawki opłaty oraz sposób jej naliczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi E. S., Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wójt Gminy Ł., decyzją z [...] listopada 2007 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm., dalej: kpa), w związku z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003r., Nr 80 poz. 717 z późno zm., dalej: u.p.z.p.), nałożył na skarżących jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości o nr ewidencji gruntów [...] położonej w miejscowości T., gmina Ł., wynikającą ze zmiany jej przeznaczenia, w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...].10.2004 r. i wskutek przeniesienia własności nieruchomości (co stwierdza akt notarialny repetytorium A numer: [...] z dnia [...].08.2006 r.), w wysokości 20% wzrostu wartości, tj. [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że działka oznaczona numerem [...] znajduje się na terenie, dla którego nie obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i na wniosek strony, w dniu [...].10.2004 r. została wydana decyzja o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na tej działce, którą skarżący zbyli. Wobec powyższego organ na podstawie art. 63 ust. 3 u.p.z.p., podjął czynności zmierzające do wydania decyzji o naliczeniu jednorazowej opłaty i w dniu [...].02.2007 r. wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie. Rzeczoznawca majątkowy na zlecenie tut. organu wykonał operat szacunkowy. W trakcie postępowania ustalono zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 261/2004, poz. 2603 z 30.11.2004 r. z późno zm.), że wartość rynkowa gruntu przeznaczonego pod tereny produkcji rolniczej oraz wartość rynkowa gruntu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną uległa zmianie, co umożliwiło ustalenie wzrostu wartości nieruchomości wynoszącego [...] zł. Rada Gminy uchwałą nr [...] z dnia [...].06.2007 r. przyjęła stawkę 20%. Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym nr [...] z dnia [...].07.2007 r. stwierdził jej nieważność. W uzasadnieniu napisano między innymi, że wszystkie elementy służące ostatecznemu ustaleniu opłaty należą do właściwości Wójta Gminy. W dniu [...].07.2007 r. Państwo Z. i E. S. złożyli wniosek o odwołanie decyzji dotyczącej naliczenia opłaty. Samorządowe Kolegium odwoławcze decyzją [...] z dnia [...].08.2007 r. orzekło uchylić zaskarżoną decyzję i przekazało tut. organowi do ponownego rozpoznania stwierdzając uchybienia formalne. Przedmiotowa decyzja nie zawierała, bowiem oznaczenia stron postępowania oraz podmiotu, do którego obowiązek opłaty powinien być skierowany. Ponadto brakowało wyjaśnienia przyczyny ustalenia procentowej wielkości stawki. W związku z powyższym w dniu [...].10.2007 r., Wójt Gminy Ł. działający w imieniu Urzędu Gminy ponownie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na skarżących jednorazowej opłaty. We wniesionym przez skarżących odwołaniu, nie kwestionowali oni potrzeby naliczenia i pobrania opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...].10.2004 r. W ich ocenie jednak pierwszym etapem do zrealizowania tego celu przez gminę powinno być wydanie odrębnej uchwały rady gminy w przedmiocie ustalenia stawek procentowych opłat planistycznych, zwłaszcza, że wysokość tej stawki jest zależna od woli rady gminy, a nie organu wykonawczego gminy. Skarżący powołali się na stanowisko M. W., zawarte w komentarzu do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że jeżeli stawka procentowa opłaty planistycznej stanowi jeden z materialnoprawnych elementów dopuszczalności jej naliczenia, a tym samym kształtujących obowiązek właściciela i użytkownika wieczystego do jej uiszczenia, to stawka ta powinna być uiszczona w drodze odrębnej uchwały rady gminy, w formie więc właściwej dla tworzenia prawa miejscowego, co dotyczy również przypadku kiedy brak jest planu miejscowego, albowiem wysokość tej stawki nie może być ustalana arbitralnie przez wójta burmistrza lub prezydenta. W ocenie skarżących bez znaczenia było, że Wojewoda [...] w rozstrzygnięciu nadzorczym z [...].07.2007 r., wyraził odmienny pogląd. Skarżący ponadto czynili zarzut, że w zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono w żaden sposób dlaczego przyjęto 20 % wysokość stawki, skoro powołane przepisy wskazują tylko na jej górną granicę, a nadto, nie wyjaśniono czy stawka ta ma zastosowanie do wszystkich podmiotów, co do których było prowadzone postępowanie oparte na tych samych podstawach prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] stycznia 2008 r., na podstawie art. 63 ust. 3 w zw. z art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 u.p.z.p., oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania: Bezspornym jest brak dla przedmiotowego obszaru planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczenie gruntu na cele rolne do czasu wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] października 2004 r., a po tej dacie przeznaczenie gruntu pod budowę domu jednorodzinnego. Odwołujący się nie kwestionują również oszacowania wartości nieruchomości w operacie z dnia [...] maja 2007 r., według którego wartość rynkowa gruntu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wynosi [...] zł, natomiast pod uprawy rolnicze [...] zł oraz wzrostu wartości w wysokości [...] zł. Opinia biegłego została sporządzona zgodnie z regułami ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1994 r. (tj. Dz.U. z 2004 r. m 261, ze. 2603 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. m 207, poz. 2109). Wycena została sporządzona przy zastosowania podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej. Tekst wyceny jest logiczny i niezawierający sprzeczności. Stanowi, zatem przekonujący dowód. Odwołujący sprzedali przedmiotowy grunt [...] lipca 2006 r. (akt notarialny Nr [...]). Zgodnie z treścią art. 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36 ust. 4 (czyli wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość) to przepisy art. 36 i 37 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel (użytkownik wieczysty) zbywa tę nieruchomość, wójt (burmistrz, prezydent) miasta) pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 6 wójt (burmistrz, prezydent miasta ustala opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4, w drodze decyzji, bezzwłocznie po otrzymaniu wpisu z aktu notarialnego, o którym mowa w ust. 5. Przyjmuje się zasadę, że uprawnienie do odpowiedniego stosowania określonego przepisu oznacza, że dany przepis powinien zostać zastosowany, na ile to możliwe bez modyfikacji (zmian, przekształceń, przeróbek). Z przytoczonych przepisów wynika, że ustalenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w drodze decyzji nie zależy od uznania organu administracji, w razie ziszczenia się przesłanek prawnych organ ma obowiązek taką opłatę ustalić. W rozpatrywanej sprawie wszystkie warunki zostały spełnione. Sporną kwestią jest natomiast wysokość 20% stawki procentowej oraz prawo organu administracji do jej ustalenia w drodze decyzji, a także ewentualnie obowiązek organu uzasadnienia takiej stawki. Kolegium Odwoławcze podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. zawarte w wyroku z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt S.A.lRz 763/05 (NZS 2006/6/111), że w sytuacji braku planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego kompetencji do uchwalenia stawek procentowych służących naliczeniu opłat planistycznych rada gminy nie może realizować, bowiem takiego upoważnienia dla niej na gruncie przepisów o planowaniu przestrzennym nie można znaleźć. W takim wypadku ustalenie stawek procentowych jest kompetencją wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a skorzystanie z niej przez organ powinno nastąpić poprzez wydanie decyzji o ustaleniu stawki procentowej opłaty planistycznej. Organ I instancji nie ustalił stawki procentowej opłaty planistycznej w decyzji o warunkach zabudowy, lecz w zaskarżonej decyzji, tak więc powoływanie się przez odwołujących na komentarz M. W. w tej mierze nie jest zasadne. Nie jest też zasadne domaganie się uzasadnienia przez organ zastosowania stawki 20% od wzrostu wartości nieruchomości, w ocenie Kolegium Odwoławczego organ nie miał takiego obowiązku, skoro wszystkie prawne przesłanki do ustalenia opłaty zaistniały, a stawka 20% mieści się w granicach ustawowych. Maksymalna wysokość tej stawki zgodnie z art. 36 ust. 4 wynosi, bowiem 30% wzrostu wartości nieruchomości. Dodatkowo ustalono, że stawka 20% jest stosowana na terenie gminy Ł. wobec innych podmiotów, a stawkę w takiej właśnie wysokości zamierzała uchwalić rada gminy w ramach prawa miejscowego. Z powyższych względów, organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W skardze złożonej do Sądu, skarżący zarzucili naruszenie przez organy przepisów art. 63 ust. 3 oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 w/w ustawy z 27.03.2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz art. 7 i 77 § 1 kpa., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, zarzucając, że przepisy te nie dają podstaw do jednoczesnego ustalania stawki opłaty oraz samej opłaty w jednej decyzji i powołali się na argumenty przytoczone już w odwołaniu. Skarżący nadto podnieśli, że kwestia ustalenia spornej stawki, w sytuacji braku planu miejscowego, nie jest kwestią jednoznaczną i budzi wątpliwości interpretacyjne, dlatego też organ odwoławczy winien był wykazać, dlaczego przyjął stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., czego jednak nie uczynił. Ponadto wskazując na naruszenie prawa procesowego, skarżący podkreślili, że rozstrzygnięcie w zakresie ustalenia stawki procentowej, należy do strefy uznania administracyjnego i dlatego też brak uzasadnienia zastosowania 20 % stawki, narusza przepis art. 107 § 3 kpa. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasową argumentację. Nadto zauważył, że skarżący w odwołaniu stały na stanowisku, iż w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompetencja ustalenia stawki wzrostu wartości nieruchomości należy do rady gminy, a nie do organu administracji, a obecnie kwestionują zaś ustalenie stawki i opłaty w jednej decyzji. Odnosząc się do tej kwestii, organ odwoławczy stwierdził, że skoro przepis art. 63 ust. 3 u.p.z.p., odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów art. 36 i 37, jeżeli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki prawne, o których mowa art. 36 ust. 4 tej ustawy, to w razie ustalenia przez właściwy organ, że zaistniały wszystkie warunki do naliczenia tej opłaty, organ ten jest również kompetentny do ustalenia stawki procentowej. W ocenie Kolegium Odwoławczego brak jest podstaw prawnych do ustalenia stawki w decyzji o warunkach zabudowy, bowiem przepis art. 54 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymienia enumeratywnie elementy tej decyzji, w wśród nich nie wymienia stawki opłaty. Wobec tego fakt ustalenia przez Wójta Ł. zarówno stawki jak i opłaty w jednej decyzji znajduje uzasadnienie prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i należało ją uwzględnić, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W ocenie Sądu organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący przede wszystkim zarzucili naruszenie przez organy art. 63 ust. 3 w związku z art. 36 ust. 4 i art. 37 u.p.z.p. Ich zdaniem, w świetle obowiązujących przepisów, w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego, to rada gminy posiada kompetencje do uchwalenia stawki procentowej opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 4 u.p.z.p., a gdyby przyjąć, że nie ma ona jednak takich kompetencji, to organem właściwym byłby organ I instancji, lecz winien był najpierw wydać decyzję w przedmiocie określenia stawki procentowej, a dopiero po jej uprawomocnieniu, decyzję w zakresie wyliczenia opłaty. W ocenie Sądu, stanowisko to nie zasługuje na akceptację, lecz pomimo tego skargę należało uznać za zasadną z uwagi na naruszenie przez organy w/w przepisów. W myśl art. 36 ust. 4 u.p.z.p., jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Z kolei zgodnie z art. 63 ust. 3 tej ustawy, jeżeli decyzja o warunkach zabudowy wywołuje skutki, o których mowa w art. 36, przepisy art. 36 oraz art. 37 stosuje się odpowiednio. W interpretacji odpowiedniego stosowania przepisu art. 36 w/w ustawy, pojawił się materialnoprawny problem w rozpoznawanej sprawie, dotyczący kwestii kompetencji do ustalania - w razie braku miejscowego planu - wysokości stawki procentowej od wzrostu wartości nieruchomości. Celem ustalenia, czy i który ewentualnie podmiot (rada gminy, czy organ wykonawczy gminy) jest właściwy do ustalenia tej opłaty, należy przeanalizować przepisy omawianej ustawy, jak i ustawy z dnia 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591; dalej: u.s.g.). W związku bowiem z faktem, że przedmiotowa opłata ma charakter publicznoprawny, to jej ustanowienie musi być oparte na odrębnej, ustawowej podstawie. Tymczasem jak wynika z obowiązujących przepisów obu wskazanych ustaw, podstawy takiej brak. W myśl przepisów art. 18 ust. 1 i 2 pkt 8 u.s.g. do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej a do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. Z kolei zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p., w planie miejscowym określa się obowiązkowo stawki procentowe, na podstawie których ustala się opłatę, o której mowa w art. 36 ust. 4 . Ustalanie opłat o jakich mowa jest ściśle powiązane z uchwalaniem planu miejscowego, obowiązek ich uiszczenia powstaje gdy w związku z uchwaleniem planu miejscowego lub jego zmianą wartość nieruchomości wzrośnie a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość. Do tych opłat ma też odpowiednio zastosowanie przepis art. 37 ust. 3, stanowiący, iż roszczenia, o jakich mowa w art.36 ust. 3 u.p.z.p. można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia , w którym plan miejscowy lub jego zmiana stały się obowiązujące. Jak z powyższego wynika, w ustawach tych brak jest przepisu, który wprost ustanawiałby podstawy do odrębnego, poza planem miejscowym, ustalania stawki procentowej, co uniemożliwia wskazanie podmiotu właściwego do jej określenia. Nie jest tutaj wystarczające powołanie się na przepisy ogólnokompetencyjne. Podstawy takiej wyraźnie, więc brakuje, a przepis art. 36 ust. 4 u.p.z.p. stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent) pobiera jednorazową, już ustaloną w planie opłatę. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że w razie braku planu miejscowego w przypadku, gdy wydawane są decyzje o warunkach zabudowy " odpowiednie stosowanie" przepisów art. 36 i art. 37 prowadzi do wyłączenia stosowania art. 36 ust. 4 oraz 37 ust. 6 i 7 u.p.z.p., z uwagi na brak podstaw prawnych zarówno do uchwalania stawek procentowych opłaty od wzrostu wartości nieruchomości przez radę gminy w odrębnej uchwale, jak i do naliczania takiej opłaty (i związanego z tym ustalenia wysokości stawki) przez organ wykonawczy gminy. Organ ten nie może ustalać stawek procentowych, ani naliczać opłaty w kwocie do 30 % wzrostu wartości nieruchomości, w stosunku, do których wydano decyzję o warunkach zabudowy. Jak to już zaznaczono, stawki te ustala bowiem wraz z uchwaleniem planu zagospodarowania rada gminy, która w sytuacji późniejszego opracowywania planu, nie może stanąć wobec faktu uprzedniego ustalenia tychże stawek przez organ wykonawczy gminy w indywidualnych aktach administracyjnych. Trzeba też zaznaczyć, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym przez "odpowiednie stosowanie " określonych przepisów rozumie się zarówno stosowanie tych przepisów bezpośrednio, odstąpienie od ich zastosowania jak i stosowanie z modyfikacjami w stosunku do regulacji , która ma być "odpowiednio" zastosowana. Odpowiednie stosowanie nie przesądza ani o bezpośrednim ani o automatycznym stosowaniu określonej regulacji, jest uzależnione m.in. od oceny charakteru instytucji prawnej , wyznaczonej przede wszystkim przez przepisy (określane czasem jako regulacja główna) odnoszące się bezpośrednio do instytucji do której mają się odnosić "odpowiednio stosowane" przepisy. Przeciwko dopuszczeniu możliwości wydawania aktów prawa miejscowego lub aktów indywidualnych w zakresie ustanawiania opłaty planistycznej przemawia także i to, że decyzja o warunkach zabudowy zasadniczo różni się od planu zagospodarowania przestrzennego. Jest to akt indywidualny a nie powszechnie obowiązujący, nie jest tym samym zrównana - jeśli chodzi o charakter prawny - z aktem prawa miejscowego. Również nie wywołuje ona skutków identycznych jak postanowienia planu. Przede wszystkim nie wywołuje ona skutku w postaci trwałego przeznaczenia określonego terenu pod określony cel. Zasadniczym jej skutkiem jest umożliwienie określonej zabudowy lub zagospodarowania terenu przez konkretną osobę i w określonym czasie, można wydawać więcej niż jedną tego rodzaju decyzję dla określonego terenu, inwestor może zrezygnować z jej wykorzystania dla celów w niej wskazanych, a to oznaczać będzie, że decyzja nie wywoła żadnych skutków trwałych czy przejściowych. W tych warunkach wysoce wątpliwa wydaje się sama nawet możliwość wykazania, więc przez organ, że skutkiem wydania tej decyzji nastąpił wzrost wartości nieruchomości. Tym bardziej zresztą, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy może nastąpić, jak wynika z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., w przypadku łącznego spełnienia określonych ustawowo warunków, w tym tego, że co najmniej jedna działka sąsiednia ,dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników budowlanych, linii zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Podkreślenia w tym miejscu wymaga i to, że wydanie decyzji lokalizacyjnej w żadnym stopniu nie umniejsza kompetencji planistycznych gminy i nie niweczy na przyszłość możliwości objęcia terenu objętego decyzją planem zagospodarowania przestrzennego, wraz ze wszelkimi konsekwencjami z tego faktu wynikającymi. Odnosząc się do przytoczonych przez strony poglądów doktryny i orzecznictwa, w spornej, omawianej kwestii, należy zauważyć, że nie są one jednolite. Zdaniem M.Szewczyka, jeśli nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to opłaty planistyczne ma ustalać wójt ( burmistrz, prezydent) w drodze decyzji, a jego rozstrzygnięcia ogranicza jedynie przepis art. 36 ust. 4 zd. 3 u.p.z.p., nie może on mianowicie ustalić opłaty planistycznej wyższej niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości (Ustalanie opłat planistycznych bez miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (interpretacja art. 58 ust. 2 i art. 63 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Casus 2005/3/8). Podobne stanowisko zajmuje I.Czaja-Hliniak, uznając że z wyrażenia o "odpowiednim stosowaniu art. 36 i 37" zawartego w art.58 ust. 2 u.p.z.p. dotyczącym decyzji o ustalaniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jak i w art. 63 ust. 2 dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy można wyciągnąć wniosek, że stawka opłat wraz z opłatą ustalana jest w odpowiedniej decyzji, skoro decyzje te są wydawane zamiast planu (Opłata planistyczna jako dochód gminy, Casus 2007/3/15). Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. (wyrok z dnia 24 maja 2006 r., II SA/Rz 763/05) a także Wojewodowie Kujawsko-Pomorski i Podlaski w rozstrzygnięciach nadzorczych (OwSS, 2007/4/92, Wspólnota, 2006/51/40, Wspólnota, 2006/13/46). Odmienne stanowisko wyraził Z. Niewiadomski, uznając, że w razie braku planu, procent wzrostu wartości nieruchomości ustala rada gminy odrębną uchwałą i brak podstaw do przenoszenia tej kompetencji na wójta ( Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, 2. wyd.,C.H.Beck,2005,s.518). Jednakże w przedmiotowej kwestii stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2008 r., w sprawie II OSK 1887/07, w którym wyraził następującą tezy: I. " w razie braku planu miejscowego w przypadku, gdy wydawane są decyzje o warunkach zabudowy - odpowiednie stosowanie - przepisów art. 36 i 37 prowadzi do wyłączenia stosowania art. 36 ust 4 oraz art. 37 ust 6 i 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z uwagi na brak podstaw prawnych zarówno do uchwalania stawek procentowych opłaty od wzrostu wartości nieruchomości przez radę gminy w odrębnej uchwale, jak i do naliczania takiej opłaty (i związanego z tym ustalenia wysokości stawki) przez organ wykonawczy gminy". II. "Rada gminy nie jest - wobec braku szczególnej podstawy prawnej - uprawniona, w sytuacji gdy brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, do ustalania wysokości stawek procentowych opłaty od wzrostu wartości nieruchomości w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i nie jest także uprawniony do jej ustalania w konkretnych decyzjach - wójt, burmistrz, prezydent". Powyższe stanowisko, przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy Sąd w pełni akceptuje. Ponadto należy zauważyć, że taki sam pogląd został wyrażony w dwóch innych wyrokach sądów administracyjnych, tj. w wyrokach WSA w Opolu – z 23.07.2007 r., w sprawie II SA/Op 329/07, oraz z – 4.10.2007 r., w sprawie II SA/Op 356/07. W kontekście powyższych rozważań należało dojść do wniosku, że podjęte przez organy decyzje są wadliwe. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1lit. "a", oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło