II OSK 733/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1394/09 w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palna myśliwską oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 10 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że złożoną przez skarżącego skargą objęta została decyzja Komendanta Głównego Policji z [...] czerwca 2009 r., utrzymująca w mocy decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia [...] kwietnia 2009 r. o cofnięciu S.i F., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) pozwolenia na broń palną myśliwską. Ustalenia poczynione przez organy administracji wykazały, że skarżący uzyskał pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej do celów łowieckich w 1980 r. W dniu 29 marca 2008 r. skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy policji po ujawnieniu, że kierując samochodem osobowym po spożyciu alkoholu (pierwsze badanie wykazało 2.9 promila alkoholu we krwi) stracił panowanie nad pojazdem i wjechał w ogrodzenie posesji w miejscowości Ż. Pasażerem był syn skarżącego znajdujący się również pod wpływem alkoholu (2.1 promila alkoholu we krwi). Sąd Rejonowy w N. prawomocnym wyrokiem z [...] czerwca 2008 r. sygn. akt [...] uznał skarżącego winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kodeksu karnego, skazując go na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat, orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 2 lat oraz zasądził świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł. W ocenie orzekających w sprawie organów, okoliczność kierowania pojazdem mechanicznym w stanie znacznej nietrzeźwości, przyjmującej cechy upojenia alkoholowego (ilość alkoholu we krwi skarżącego prawie sześciokrotnie przekraczała próg trzeźwości, wyznaczony dyspozycją art. 115 § 16 kodeksu karnego), pozwalała w sposób uzasadniony uznać, że skarżący nie daje gwarancji, iż w takim stanie nie sięgnie po broń palną i nie stworzy zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Oddalając skargę na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakłada na organy Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń między innymi w sytuacji, gdy jej posiadacz jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś jest skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo jest osobą wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Skarżącemu zostało przypisane przestępstwo niewymienione expressis verbis w przywołanym wyżej przepisie, niemniej jednak nie oznacza to, że zachowanie to nie pozostaje objęte regulacją wynikającą z art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Według Sądu, o tym, czy obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego zachodzi decyduje ocena dotychczasowego zachowania posiadacza broni (np. nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych) oraz jego cechy osobowe. W rozpoznawanej sprawie skarżący znajdował się praktycznie w stanie upojenia alkoholowego, gdy zdecydował się kierować samochodem osobowym. Powyższe zachowanie z całą pewnością nie daje gwarancji, jakiej, w świetle przepisów o broni i amunicji, należy wymagać od posiadaczy broni. Sprawca przestępstwa świadomie bowiem godził się z ewentualnymi skutkami swego zachowania, tj. stworzenia bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia oraz mienia innych osób. Okoliczność ta uzasadnia ocenę, że skarżący nie powinien posiadać pozwolenia na broń, mimo że w swoim środowisku (miejsce zamieszkania, koło łowieckie) jest osobą pozytywnie postrzeganą, jak również nie stwierdzono u niego uchybień w zakresie warunków przechowywania broni. Istotne znaczenie ma także zachowanie skarżącego bezpośrednio po zdarzeniu, wynikające z początkowego nieprzyznania się do kierowania pojazdem. Okoliczność ta świadczy bowiem o działaniu świadomym, mającym na celu uniknięcie odpowiedzialności karnej. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył S. F., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie – rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] czerwca 2009 r. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skarżący zarzucił naruszenie: art. 3 oraz art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na pominięciu przez Sąd I instancji naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 w związku z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. wynikającego z nierozpatrzenia całego materiału dowodowego i pominięcia okoliczności i dowodów istotnych dla oceny, czy istnieje w stosunku do skarżącego uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wnoszący skargą kasacyjną wskazał na konsekwentnie pomijane w sprawie dowody (m.in. znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne oraz wydruk z bazy danych RSOW) przeczące w sposób oczywisty takiemu zagrożeniu. Skarżący nie wykazuje żadnych zaburzeń psychologicznych, psychiatrycznych, nie jest uzależniony od alkoholu, a także nie narusza porządku prawnego. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał jednoznacznych podstaw do zastosowania w stosunku do skarżącego sankcji przewidzianej w art. 18 ustawy o broni i amunicji. Tym bardziej, że prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko wskazuje na to, że fakt jednorazowego prowadzenia w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego nie może uzasadniać twierdzenia, że dana osoba również w stanie nietrzeźwości może korzystać z posiadanej broni (wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2007 r. sygn. VI SA/Wa 1673/07). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Wbrew stanowisku skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył w rozpoznawanej sprawie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Powołany w skardze kasacyjnej przepis prawa procesowego (art. 141 § 4 p.p.s.a.) może być samodzielną podstawą kasacyjną w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku, abstrahując od podważanej przez skarżącego oceny ich zasadności, odpowiadają konstrukcji prawidłowego uzasadnienia i zawierają elementy przewidziane w wymienionym wyżej przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując zaskarżoną decyzję, przedmiotem swojej oceny prawidłowo uczynił zarówno ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji, jak i wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Stanowisko organu w zakresie sposobu rozumienia przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń zostało potwierdzone przez Sąd, który zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazał w wyroku na kryteria nadawania znaczenia zwrotowi "istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Wbrew stanowisku skarżącego, nie doszło w sprawie do naruszenia także pozostałych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 3 i art. 134 § 1 p.p.s.a.), Zaskarżony akt, przyjmujący formę decyzji administracyjnej, został bowiem poddany kontroli sądu. Sposób tejże kontroli był zaś zgodny z art. 134 § 1 p.p.s.a., ponieważ Sąd orzekał w granicach sprawy, bez związania jednak zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Za niezasadny uznać trzeba podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut niezwrócenia uwagi przez Sąd I instancji na naruszenie w sprawie przez organy administracji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.). Niesporne w sprawie pozostaje, że skarżący kierował pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, popełniając występek, o którym mowa w art. 178a § 1 kodeksu karnego. Nie budzi wątpliwości także to, że do okoliczności dodatkowych popełnienia powyższego przestępstwa, co wynika z akt sprawy, należą: 1) bardzo wysoki stopień nietrzeźwości skarżącego w momencie kierowania pojazdem, przekraczający wielokrotnie próg nietrzeźwości, stanowiący o popełnieniu przestępstwa przez kierującego pojazdem mechanicznym, 2) kierowanie pojazdem, którego pasażerem pozostawał znajdujący się również w stanie nietrzeźwości syn, 3) nieprzyznanie się w momencie ujawnienia przestępstwa do kierowania pojazdem; zmiana stanowiska skarżącego w tym zakresie nastąpiła dopiero po zatrzymaniu i postawieniu zarzutów. Okoliczności powyższe podlegały rozważeniu przez orzekające w sprawie organy w łączności z treścią pozostałych dowodów, wskazujących na posiadanie przez skarżącego pozytywnych opinii w miejscu zamieszkania i w środowisku myśliwych, właściwe wywiązywanie się z obowiązku prawidłowego przechowywania broni, a także niestwierdzenie u posiadacza broni zaburzeń psychiatrycznych (zaburzeń w funkcjonowaniu psychologicznym). Wbrew poglądowi wnoszącego skargę kasacyjną, wszystkie powyższe okoliczności, składające się na materiał dowodowy sprawy, zostały przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji wszechstronnie rozważone, a wynik tejże kontroli poddany prawidłowo ocenie Sądu I instancji. Nieuprawnionym pozostaje twierdzenie, że organ odwoławczy "całkowicie pominął kwestię materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie", jeżeli się uwzględni, że istotą kontrolowanego rozstrzygnięcia pozostawało nie tyle zanegowanie korzystnie świadczących o skarżącym dowodów, ile uznanie, że nie eliminują one faktu skazania skarżącego za przestępstwo, z którego rodzajem oraz okolicznościami dodatkowymi jego popełnienia, można wiązać obawę o możliwość zachowania się skarżącego w przyszłości w sposób wskazany w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Tak sformułowaną ocenę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Nie może bowiem budzić wątpliwości to, że osobie, która wprowadza się w stan nietrzeźwości, a następnie decyduje się na prowadzenie pojazdu, przypisana być powinna niewątpliwie cecha wyjątkowej nieodpowiedzialności. Dopuszczenie się, nawet jednorazowo, zachowań polegających na wprowadzeniu się w stan znacznej nietrzeźwości i następnie kierowaniu w takim stanie pojazdem uczestniczącym w ruchu drogowym, które bezpośrednio zagraża życiu i zdrowiu innych osób, musi być traktowane jako równoznaczne z nieumiejętnością kierowania swoim postępowaniem w sytuacjach związanych ze spożywaniem alkoholu. Taki wniosek w dużym stopniu uzasadnia zaś pogląd kwestionujący możliwość zagwarantowania bezpiecznego posiadania i używania broni palnej przez osobę, która po spożyciu alkoholu jest skłonna do podejmowania zachowań zabronionych przez prawo (zabronionych, jeżeli podjąć je mają osoby po spożyciu alkoholu). Nie ma w tym przypadku żadnej jakościowej różnicy pomiędzy prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) a dysponowaniem bronią po spożyciu alkoholu, skoro każde z tych zachowań w konkretnym przypadku stwarza niebezpieczeństwo zagrażające nie tylko osobie, która spożyła alkohol, ale przede wszystkim osobom postronnym. Powyższe wnioski są wyrazem generalnego przekonania, że jeżeli dana osoba ma trudność z zapanowaniem nad sytuacjami, w których dochodzi do spożycia alkoholu, przyjąć należy uzasadnione domniemanie, że również posiadana broń palna stanowić będzie mogła - analogicznie jaki to ma miejsce przy penalizowanym skorzystaniu z pojazdu w stanie nietrzeźwości - przedmiot możliwego niedozwolonego użycia, powodującego zagrożenie dla zdrowia, życia czy też mienia innych osób. Nadanie przedstawionego znaczenia czynowi popełnionemu przez skarżącego w stanie nietrzeźwości znajduje uzasadnienie w przepisach ustawy o broni i amunicji. Na gruncie tejże ustawy ustawodawca stawia bowiem osobom posiadającym broń szczególne wysokie wymagania w odniesieniu do korzystania przez nie z alkoholu. Okolicznością, której wystąpienie pociąga za sobą obligatoryjną utratę prawa do posiadania broni (cofnięcie pozwolenia), jest stwierdzenie, że posiadacz broni nosi ją, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo środka zastępczego (art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy). Przesłanką wydania w tym przypadku decyzji przez właściwy organ Policji jest więc nie tyle nawet stwierdzony stan nietrzeźwości posiadacza broni, co stan po użyciu alkoholu, który definiuje art. 46 ust. 2 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.). Oznacza to, że na podstawie przepisów ustawy o broni i amunicji sankcją objęte zostały nie tylko sytuacje związane z korzystaniem z broni w stanie po użyciu alkoholu, wprowadzające bezpośrednie niebezpieczeństwo, jak na przykład odbywanie treningu na strzelnicy przez pijaną osobę, ale także te, w których można mówić co najwyżej o potencjalnym zagrożeniu (posiadanie w stanie po użyciu alkoholu broni przy sobie). Ma to na celu tak zapobieżenie skutkom niemożności pokierowania przez osobę nietrzeźwą w danym momencie swoim postępowaniem, jak i zapobiegnięcie innym hipotetycznie możliwym zdarzeniom (np. utracie broni z powodu nieuwagi wynikającej z obniżonej koncentracji osoby nietrzeźwej). Podobne znaczenie przypisane być powinno dyrektywie nakazującej organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń osobie uzależnionej od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy). W tym przypadku posiadacz broni nie musi korzystać z broni po użyciu alkoholu, by istniały podstawy do wydania decyzji o cofnięciu wydanego mu pozwolenia, wystarczające jest bowiem stwierdzenie u niego zaburzenia polegającego na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu. Argumenty powyższe każą przyjąć, że w procesie ustalania faktu zaistnienia "stanu uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" organy Policji mają podstawę, by w sposób rygorystyczny oceniać wszystkie zdarzenia, w których brała udział osoba dysponująca pozwoleniem na broń, będąc w stanie nietrzeźwości. Zdarzenia te nie muszą mieć bezpośredniego związku z bronią palną. Wystarczające jest, by w oparciu o ich przebieg można było uprawdopodobnić, iż posiadacz broni z powodu nadużycia alkoholu może doprowadzić do sytuacji, która stworzy potencjalne niebezpieczeństwo, że on sam albo osoby trzecie użyją broni palnej. W przypadku prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości trudno oczywiście mówić o prostym przełożeniu, że każdej osobie skazanej za tego typu przestępstwo powinno być automatycznie cofnięte pozwolenie na broń palną. Sytuacje, w których decyzja taka nie może zapaść, powinny niemniej jednak, jak się wydaje, należeć do wyjątkowych. Powyższe względy pozwalają stwierdzić, że Komendant Główny Policji w rozpoznawanej sprawie miał wszelkie podstawy, by przypisany skarżącemu występek, o którym mowa w art. 178a § 1 kodeksu karnego, uznać za podstawę wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską. Wskazane ustalenie miało rozstrzygające znaczenie dla sprawy i wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, było wystarczające do przyjęcia, że skarżący stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny w całości aprobuje pogląd prezentowany w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym nienaganna opinia posiadacza broni w środowisku zawodowym, jak i społecznym, nie stanowi dowodu mogącego "równoważyć" skutki skazania za popełnienie przestępstwa komunikacyjnego w stanie nietrzeźwości (por. wyrok NSA z 15 lipca 2009 r. sygn. II OSK 1160/08; wyrok NSA z 19 lutego 2010 r. sygn. II OSK 324/09; wyrok NSA z 1 kwietnia 2010 r. sygn. II OSK 2017/09; wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r. sygn. II OSK 141/10). W świetle popełnionego przez skarżącego czynu, wskazywanie na opinie (orzeczenia) lekarskie, czy też pozytywną dla zainteresowanego opinię koła łowieckiego nie może bowiem zmienić oceny co do tego, że jest on osobą, która nie powinna posiadać broni palnej, albowiem nie umie pokierować swoim zachowaniem po spożyciu alkoholu. Akcentowane w skardze kasacyjnej pozytywne cechy charakteru skarżącego (koleżeńskość, sumienność, bezkonfliktowość) nie mają przesądzającego znaczenia, jeżeli zestawi się je z faktami, które spowodowały nadanie zachowaniu skarżącego cechy wskazującej na skłonność do podejmowania przez niego zachowań nieodpowiedzialnych, związanych z użyciem przedmiotów znajdujących się w danym momencie w dyspozycji (niezależnie, czy chodzi o samochód osobowy, czy broń palną) nie tylko bez wymaganej ostrożności, ale także wbrew jednoznacznemu przepisowi prawa. Oceny tej nie zmienia powołanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2007 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 17 marca 2009 r. sygn. II OSK 356/08. Ocena prawna zaprezentowana przez Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostaje istotnie odmienna od przyjętej w rozstrzyganej sprawie, albowiem w ww. wyroku z 17 marca 2009 r. wskazane zostały podobne elementy kształtujące ocenę istnienia uzasadnionej obawy, do której nawiązuje art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji, związane przede wszystkim z okolicznościami popełnienia przestępstwa, w szczególności zaś stwierdzonym poziomem alkoholu we krwi osoby kierującej pojazdem w stanie nietrzeźwości. W przywołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny istotne znaczenie nadał ponadto znacznemu upływowi czasu (5 lat) pomiędzy skazaniem a wszczęciem i wydaniem decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. W kontrolowanej sprawie okoliczność ta nie mogła jednak wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia, skoro wszczęcie postępowania i wydanie pierwszej decyzji Komendanta Wojewódzkiego w Policji w Opolu (z 9 września 2008 r.) nastąpiło niespełna trzy miesiące po wydaniu przez sąd karny wyroku skazującego. Powyższe względy prowadzą do wniosku, że za w pełni prawidłowe uznać należy stwierdzenie Sądu I instancji, iż obawa użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego miała charakter realny i wynikała z rzeczywistych przesłanek. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.