I SA/Gl 518/09

WyrokWSA w Gliwicach2010-01-11

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Krzysztof Winiarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podwyższenie kapitału zakładowego spółki z jej środków własnych, zgromadzonych na kapitale zapasowym lub rezerwowym, niezależnie od źródła pochodzenia tych środków (agio emisyjne, zysk z lat poprzednich, inne), stanowi przychód akcjonariuszy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że każde podwyższenie kapitału zakładowego osoby prawnej z jej środków finansowych zgromadzonych na kapitale zapasowym lub rezerwowym, bez względu na źródło pochodzenia tych środków, rodzi po stronie akcjonariuszy dochód do opodatkowania. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 10 ust. 1 pkt 4 wprost stanowi, że dochodem z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód faktycznie uzyskany, który obejmuje również dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego lub równowartość kwot przekazanych na ten kapitał z innych kapitałów osoby prawnej.
Stan faktyczny
Spółka A S.A. zwróciła się o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego ze środków własnych (kapitał zapasowy, rezerwowy, agio emisyjne). Spółka stała na stanowisku, że takie podwyższenie nie rodzi obowiązku podatkowego po stronie akcjonariuszy. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, stwierdzając, że podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych, niezależnie od ich pochodzenia, stanowi dochód akcjonariuszy podlegający opodatkowaniu. Spółka wniosła skargę do WSA w Gliwicach.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009r. sprawy ze skargi A S.A w K. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę Wnioskiem złożonym w dniu 1 grudnia 2009 roku A S.A. z siedzibą w K. zwrócił się o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie skutków podatkowych podwyższenia kapitału zakładowego ze środków zgromadzonych na kapitale zapasowym lub rezerwowym. W uzasadnieniu wniosku strona przedstawiła następujący stan faktyczny i prawny : Bank, którego akcje są przedmiotem publicznego obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych, rozważa dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego w trybie art. 442 Kodeksu Spółek Handlowych (dalej k.s.h.), tj. ze środków Spółki zgromadzonych w kapitale zakładowym i rezerwowym. Środki zgromadzone na tych funduszach, a przeznaczone na podwyższenie kapitału zakładowego będą pochodzić z trzech źródeł (środki ujęte w kapitale zapasowym pochodzące z agio emisyjnego, środki zgromadzone na kapitałach zapasowym i rezerwowym nie pochodzące z wypracowanego przez Spółkę zysku, środki zgromadzone na kapitałach zapasowym i rezerwowym pochodzące z zysku Spółki wypracowanego w latach poprzednich. Z uwagi na tryb podwyższenia kapitału zakładowego ze środków wnioskodawcy, akcjonariusze nie wniosą jakichkolwiek wkładów na pokrycie akcji. Spółka nie wyemituje też nowych akcji, lecz podwyższy wartość nominalną wszystkich dotychczasowych akcji. Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z przepisami art. 442 i 443 k.s.h., podwyższona wartość nominalna dotychczasowych akcji nie będzie podlegać objęciu przez akcjonariuszy, lecz przysługiwać będzie z mocy ustawy wszystkim obecnym akcjonariuszom w stosunku do ich akcji. Na tle wskazanego stanu faktycznego strona zadała pytanie : 1. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego ze środków zgromadzonych na kapitale zapasowym w zakresie pochodzącym wyłącznie z agio emisyjnego stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu; 2. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego z innych środków zgromadzonych na kapitałach zapasowych lub rezerwowych, które nie pochodzą z wypracowanego w roku bieżącym i latach poprzednich zysków Spółki, stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu; 3. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego z innych środków zgromadzonych na funduszu zapasowym lub rezerwowym, pochodzących z zysku Spółki, stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu, czy przeciwnie, dochód taki podlega opodatkowaniu w chwili odpłatnego zbycia akcji w przyszłości, przy czym akcjonariusze nie będą wówczas mieli prawa do odliczenia równowartości kwot przeniesionych na kapitał zakładowy Spółki jako kosztu uzyskania przychodów z tytułu zbycia akcji ?. Zdaniem Spółki, planowane podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych nie rodzi zobowiązania podatkowego akcjonariuszy. W konsekwencji, na wnioskodawcy nie będą ciążyły obowiązki płatnika polegające na obliczeniu, pobraniu i wpłacie podatku dochodowego do właściwego urzędu skarbowego oraz złożeniu odpowiednich formularzy podatkowych CIT – 7, IFT – 1, 2, 3R, CIT – 6R i CIT 10 – R. W interpretacji indywidualnej z dnia [...], nr [...] Minister Finansów uznał stanowisko strony za nieprawidłowe. Zdaniem organu interpretacyjnego każde podwyższenie kapitału zakładowego osoby prawnej z jej środków finansowych zgromadzonych na kapitale zapasowym czy też rezerwowym, bez względu na źródło pochodzenia tych środków, tj. bez względu na to, czy pochodzą z wypracowanych w latach poprzednich zysków Banku, agio emisyjnego czy innych środków nie pochodzących z wypracowanego zysku, rodzi po stronie akcjonariuszy dochód do opodatkowania. Pismem z dnia 9 marca 2009 roku A wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem wzywającej Spółki interpretacja indywidualna z dnia [...] narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 7, art. 10ust. 1 pkt 4 oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki podniósł, że podwyższenie kapitału zakładowego ze środków pochodzących z agio emisyjnego oraz innych źródeł nie stanowiących wypracowanego zysku Spółki i podwyższenie wartości nominalnej istniejących akcji nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego u akcjonariuszy. W konsekwencji na Banku nie będą ciążyły obowiązki płatnika. Następnie pełnomocnik, powołując się na treść przepisów art. 26 ust. 2 i art. 10 ust.1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wskazał, że dochodem należnym jest wyłącznie taki dochód, który nie został jeszcze definitywnie otrzymany. Z kolei pojęcie dochodu faktycznie otrzymanego należy odnieść do rzeczywistego (definitywnego) przysporzenia na rzecz podatnika. Tym samym, dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej wykładnia art. 10 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, prowadzi do przesunięcia momentu opodatkowania na chwilę wcześniejszą (tj. na chwilę, w której dochód jest jedynie należny) niż moment faktycznego otrzymania dochodu z udziału w zyskach osoby prawnej. W konsekwencji stwierdzenie, że pojęcie dochodu faktycznie uzyskanego jest równoznaczne z pojęciem dochodu należnego, jest zdaniem pełnomocnika, sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy podatkowej. Podkreślił, że dochodem uzyskanym w zyskach osób prawnych może być wyłącznie dochód faktycznie uzyskany, tj. dochód rzeczywisty, wypłacony i powodujący przysporzenie majątkowe po stronie akcjonariusza. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 roku (sygn. I SA/Łd 48/01), w którym Sąd wskazał, że "(...) użycie wyrazu "faktycznie" niewątpliwie oznacza, że chodzi o dochód rzeczywisty, a nie jedynie hipotetyczny; bez przysporzenia majątkowego na rzecz akcjonariusza nie można mówić o dochodzie z udziału w zyskach osób prawnych (...)". Podniósł, że zwiększenie nominalnej wartości akcji w skutek podwyższenia kapitału zakładowego, nie skutkuje otrzymaniem przez akcjonariuszy jakiegokolwiek przysporzenia. Wzrost wartości nominalnej akcji nie powoduje powiększenia majątku akcjonariusza, bowiem w ten sposób nie wzrośnie wartość rynkowa akcji. Wartość rynkowa akcji jest wyłącznie pochodną sytuacji finansowej Spółki i jej pozycji na rynku, przez co w żadnej mierze nie wiąże się z wartością nominalną. Zdaniem pełnomocnika, przyjęcie, że każde podwyższenie kapitału zakładowego, bez względu na źródło jego finansowania, rodzi dochód akcjonariusza, stoi w sprzeczności do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2002 roku, sygn. akt I SA/Kr 1625/00, w którym Sąd stwierdził, ze pokrycie podwyższonego kapitału akcyjnego kapitałem zapasowym pochodzącym z innych źródeł niż zysk, nie rodzi obowiązku podatkowego u akcjonariuszy. Konkludując pełnomocnik wskazał, że podwyższenie kapitału zakładowego ze środków pochodzących z agio emisyjnego, innych źródeł oraz wypracowanego zysku nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego u akcjonariuszy. Zdaniem pełnomocnika, do opodatkowania wartości akcji będącej następstwem podwyższenia wartości nominalnej akcji powinno dojść wyłącznie w chwili faktycznej realizacji dochodu przez akcjonariuszy, tj. w chwili odpłatnego zbycia tych akcji lub ich umorzenia. W obrocie publicznym jest to bowiem jedyny moment, w którym można ustalić stosunek prawno – podatkowy dotyczący wzrostu wartości akcji. Wtedy także akcjonariusze nie będą mieli prawa do odliczenia równowartości kwot przeniesionych na kapitał zakładowy jako kosztu uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia tych akcji lub jako kwoty pomniejszającej przychód w przypadku umorzenia tych akcji. Tym samym, podwyższona wartość nominalna akcji podlegać będzie opodatkowaniu w ramach dochodu uzyskanego ze zbycia akcji. W piśmie z dnia [...], nr [...] Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, obszernie uzasadniając swoje stanowisko. Organ interpretacyjny zwrócił uwagę na treść art. 431 § 1, art. 442 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku – Kodeks spółek handlowych oraz art. 7 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 4, art. 22 ust. 1, art. 26 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych. Wskazał, że użyte w art. 10 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy wyrażenie "dochód faktycznie uzyskany z tego udziału" oznacza, że nie chodzi o dochód przyszły, lecz o dochód postawiony do dyspozycji akcjonariuszy. Jest do dochód faktycznie uzyskany z udziału, a nie dochód faktycznie uzyskany z zysku. Podniósł, że pojęcie udziału w zyskach osób prawnych użyte w ww. przepisie zawiera w swej treści wszelkie dochody jakie powstają w następstwie posiadania prawa do udziału w zysku osoby prawnej. Podkreślił, że analiza powołanego wyżej przepisu prowadzi do wniosku, iż ustawodawca nie uzależnił opodatkowania podwyższenia kapitału zakładowego od formy, w jakiej ono nastąpi. Ponadto w przepisie tym mowa jest o dochodach akcjonariuszy (udziałowców), a nie o dochodach spółki, jak wywodzi to pełnomocnik. Ustawodawca na równi z dochodem akcjonariusza traktuje także przekazanie środków własnych spółki na kapitał zakładowy lub akcyjny z innych kapitałów. Następstwem przekazania tych środków jest podwyższenie wartości wymienionych kapitałów, a więc i wartości nominalnej akcji. Stanowi to niewątpliwie formę pośredniej partycypacji akcjonariuszy w zysku spółki. Zatem za bezprzedmiotowy, zdaniem organu interpretacyjnego, należało uznać zarzut pełnomocnika, iż agio emisyjne stanowi składnik majątkowy spółki, nie jest zaś i nigdy nie było dochodem spółki w rozumieniu przepisów ustaw podatkowych. Nie można także uznać za odpowiadająca prawu sformułowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa tezę, iż w art. 10 ust. 1 pkt 4 oraz art. 26 ust. 2 ustawy podatkowej mowa jest o dochodzie spółki, a nie o dochodzie akcjonariusza. Organ podniósł także, że przywołane przez stronę skarżącą pisma podatkowe są wiążące jedynie w sprawach indywidualnych i nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego, przywołane zaś orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie reprezentuje ugruntowanej linii orzeczniczej. Wskazał na istnienie orzeczeń przeciwnych, jak np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2005 roku, sygn. FSK 1065/04 oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 września 2007 roku, sygn. I SA/Sz 29/07. W końcowej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że każde podwyższenie kapitału zakładowego osoby prawnej z jej środków finansowych zgromadzonych na kapitale zapasowym czy też rezerwowym, bez względu na źródło pochodzenia tych środków, tj. bez względu na to, czy pochodzą z wypracowanych w latach poprzednich zysków Banku, agio emisyjnego czy innych środków nie pochodzących z wypracowanego zysku, rodzi po stronie akcjonariuszy dochód do opodatkowania. Ponieważ, jak wynika z przedstawionego we wniosku stanowiska wnioskodawcy, akcjonariusze posiadający łącznie około 80% kapitału zakładowego Spółki to podmioty korzystające ze zwolnień przedmiotowych i podmiotowych, a zatem opodatkowaniu podlegać będą akcjonariusze w takim zakresie, w jakim nie korzystają z ww. zwolnień. W konsekwencji na wnioskodawcy ciążył będzie obowiązek pobrania 19% zryczałtowanego podatku dochodowego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu rejonowego o dokonaniu wpisu o podwyższeniu kapitału zakładowego, a następnie przekazania go do właściwego urzędu skarbowego. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik A w K. wniósł o uchylenie przedmiotowej interpretacji i zasądzenie kosztów sądowych wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7, art. 10ust. 1 pkt 4 oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych – poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przytaczając uzasadnienie przedstawione we wniosku o usunięcie naruszenia prawa. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający jako organ upoważniony do wydania interpretacji przez Ministra Finansów, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 roku pełnomocnik strony skarżącej złożył do akt sprawy załącznik do protokołu rozprawy wraz z opinia prawną z dnia 15 grudnia 2009 roku, sporządzoną przez prof. dr hab. M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje : Skarga okazała się nieuzasadniona. W myśl art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawa p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do treści art. 146 § 1 tej ustawy Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wiosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Przedmiotem zaskarżenia w sprawie pisemnych interpretacji jest więc czynność uprawnionego organu wynikająca bezpośrednio z przepisów prawnych, dla której ustawodawca nie przewidział formy decyzji (lub postanowienia). Zgodnie z treścią art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna powinna zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy, a w razie jego negatywnej oceny wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy wydaje interpretację tylko wówczas, gdy uzna, iż spełnione zostały warunki opisane w art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej (art. 14g Ordynacji podatkowej). We wniosku Spółka przedstawiła okoliczności stanu faktycznego, z których wynika, że Bank, którego akcje są przedmiotem publicznego obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych, rozważa dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego w trybie art. 442 Kodeksu Spółek handlowych, tj. ze środków wnioskodawcy zgromadzonych w kapitale zakładowym i rezerwowym. Środki zgromadzone na tych funduszach, a przeznaczone na podwyższenie kapitału zakładowego będą pochodzić z trzech źródeł (środki ujęte w kapitale zapasowym pochodzące z agio emisyjnego, środki zgromadzone na kapitałach zapasowym i rezerwowym nie pochodzące z wypracowanego przez Spółkę zysku, środki zgromadzone na kapitałach zapasowym i rezerwowym pochodzące z zysków Spółki wypracowanych w latach poprzednich. Z uwagi na tryb podwyższenia kapitału zakładowego ze środków wnioskodawcy, akcjonariusze nie wniosą jakichkolwiek wkładów na pokrycie akcji. Spółka nie wyemituje też nowych akcji, lecz podwyższy wartość nominalną wszystkich dotychczasowych akcji. Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z przepisami art. 442 i 443 k.s.h., podwyższona wartość nominalna dotychczasowych akcji nie będzie podlegać objęciu przez akcjonariuszy, lecz przysługiwać będzie z mocy ustawy wszystkim obecnym akcjonariuszom w stosunku do ich akcji. Na tle wskazanego stanu faktycznego strona zadała pytanie : 1. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego ze środków zgromadzonych na kapitale zapasowym w zakresie pochodzącym wyłącznie z agio emisyjnego stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu; 2. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego z innych środków zgromadzonych na kapitałach zapasowych lub rezerwowych, które nie pochodzą z wypracowanego w roku bieżącym i latach poprzednich zysku Spółki, stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu; 3. czy wzrost wartości nominalnej dotychczasowych akcji w następstwie podwyższenia kapitału zakładowego z innych środków zgromadzonych na funduszu zapasowym lub rezerwowym, pochodzących z zysku Spółki, stanowi przychód akcjonariuszy Spółki z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i czy na Spółce ciążą obowiązki płatnika podatku dochodowego z tego tytułu, czy przeciwnie, dochód taki podlega opodatkowaniu w chwili odpłatnego zbycia akcji w przyszłości, przy czym akcjonariusze nie będą wówczas mieli prawa do odliczenia równowartości kwot przeniesionych na kapitał zakładowy Spółki jako kosztu uzyskania przychodów z tytułu zbycia akcji ?. Skarżąca uważa, że planowane podwyższenie kapitału zakładowego ze środków własnych nie rodzi zobowiązania podatkowego akcjonariuszy. W konsekwencji, na wnioskodawcy nie będą ciążyły obowiązki płatnika polegające na obliczeniu, pobraniu i wpłacie podatku dochodowego do właściwego urzędu skarbowego oraz złożeniu odpowiednich formularzy podatkowych CIT – 7, IFT – 1, 2, 3R, CIT – 6R i CIT 10 – R. Zdaniem Sądu, stanowisko organu interpretacyjnego, iż każde podwyższenie kapitału zakładowego osoby prawnej z jej środków finansowych zgromadzonych na kapitale zapasowym czy też rezerwowym, bez względu na źródło pochodzenia tych środków, tj. bez względu na to, czy pochodzą z wypracowanych w latach poprzednich zysków Banku, agio emisyjnego czy innych środków nie pochodzących z wypracowanego zysku, rodzi po stronie akcjonariuszy dochód do opodatkowania, należy uznać za prawidłowe. Nie odpowiada prawu zawarta w skardze teza, że podwyższenie kapitału zakładowego ze środków pochodzących z agio emisyjnego oraz innych źródeł i podwyższenie wartości nominalnej istniejących akcji nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego u jej akcjonariuszy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 54, poz. 654 z późniejszymi zmianami, dalej u.p.d.o.p.) przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty; w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22, przedmiotem opodatkowania jest przychód. Z kolei zgodnie z art. 10. ust 1 powołanej wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a i 4b, jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym także dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego, a w spółdzielniach – dochód przeznaczony na podwyższenie funduszu udziałowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej. W ocenie Sądu treść powołanego przepisu potwierdza zasadność i prawidłowość dokonanej przez organy interpretacji tego przepisu. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że sam ustawodawca formułuje definicję dochodu z udziału w zyskach osób prawnych poprzez wskazanie, że jest to "dochód faktycznie uzyskany", który swoim zakresem pojęciowym obejmuje także "dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego" oraz "dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (fundacji") z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej". Nie pozostawia więc ustawodawca miejsca na wątpliwości w zakresie ustalenia "czy kwoty na kapitał zakładowy z innych kapitałów" stanowią dochód z udziału w zyskach, lecz wprost nazywa dochód z równowartości tych kwot "dochodem z udziału w zyskach faktycznie uzyskanym". Skoro sam ustawodawca w sposób ogólny uznaje za dochód z udziału w zyskach między innymi dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (zakładowy) z innych kapitałów, brak jest podstaw do wyłączenia z zakresu tego pojęcia przekazanych z kapitału zapasowego lub rezerwowego na kapitał zakładowy środków finansowych spółki (bez względu na źródło ich pochodzenia). Następstwem przekazania tych środków jest podwyższenie wartości wymienionych kapitałów, a więc i wartości nominalnej akcji. Stanowi to niewątpliwie formę pośredniej partycypacji akcjonariuszy w zysku spółki, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 lipca 1996 roku, sygn. III CZP 79/96 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2005 roku, sygn. FSK 1065/04. Powołany wyżej przepis ustawy podatkowej nie ogranicza opodatkowania przeniesienia środków z kapitału zapasowego lub rezerwowego na kapitał zakładowy jedynie do środków tych kapitałów pochodzących z zysku spółki. Gdyby ustawodawca zamierzał to uczynić, powinien takie ograniczenie w sposób jednoznaczny przewidzieć w cytowanym przepisie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tymczasem tego nie uczynił, co w sposób oczywisty oznacza, że dokonanie omawianej operacji poddano opodatkowaniu bez względu na to, z jakich środków pochodzą środki kapitału zapasowego lub rezerwowego spółki ( z zysku czy tez np. z agio emisyjnego). Zgodzić też się należy z organem interpretacyjnym, że użyte w powołanym wyżej art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wyrażenie "dochód faktycznie uzyskany z tego udziału" należy rozumieć w ten sposób, że jest to dochód należny akcjonariuszowi a nie dochód przyszły. Nie można przy tym uznać, że dochód ten ma swe źródło w uzyskanym przez akcjonariusza zysku, lecz wynika z samego faktu posiadania przez niego akcji (udziałów) samej spółki. Takie ustalenie potwierdza traktowanie przez ustawodawcę w powołanym przepisie, na równi z dochodem akcjonariuszy, także środków własnych spółki przekazanych na kapitał zakładowy lub akcyjny z innych kapitałów spółki. Następstwem przekazania tych środków jest podwyższenie wartości wymienionych kapitałów, a więc wartości nominalnej akcji. Dokonując też wykładni gramatycznej pojęcia "faktycznie uzyskany" i przy uwzględnieniu jego słownikowego znaczenia – "faktycznie" oznacza "zgodnie z faktami; w istocie, rzeczywiście, niewątpliwie., naprawdę", a "uzyskać" to "otrzymać, zwykle coś pożądanego, coś co było przedmiotem starań, osiągnąć, zdobyć" (Słownik Języka Polskiego, wyd. PWN, Warszawa 1998 rok). Takie rozumienie tego pojęcia znalazło odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie administracyjnym, które pozwala na uznanie, że "dochód faktycznie uzyskany" to dochód osiągnięty, zdobyty a także postawiony do dyspozycji podatnika (por. wyroki : Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 1339/03, z dnia 20 stycznia 2005 roku, sygn. FSK 1065/04 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 września 2007 roku, sygn. akt I SA 29/07). Za uzasadnione uznać należy stanowisko organu interpretacyjnego, że powołane przez Spółkę pisemne interpretacje co do zakresu i sposobu stosowania prawa podatkowego są wydawane w indywidualnej sprawie podatnika i wiążą organy podatkowe w konkretnych sprawach konkretnych podatników do momentu ich zmiany lub uchylenia – nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że wyjaśnienia Ministerstwa Finansów z dnia 15 kwietnia 1994 roku dotyczą innego stanu prawnego – poczynając od 1 stycznia 1997 roku z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wynika natomiast, iż zamiarem ustawodawcy było opodatkowanie wszelkich środków przekazanych z kapitału zapasowego na kapitał zakładowy, bez względu na źródło ich pochodzenia. Reasumując, stwierdzić należy, że każde podwyższenie kapitału zakładowego osoby prawnej z jej środków finansowych zgromadzonych na kapitale zapasowym czy też rezerwowym powoduje powstanie obowiązku podatkowego po stronie akcjonariuszy. Nie jest przy tym istotne, w jaki sposób utworzony został kapitał zapasowy lub rezerwowy tj. czy pochodzi on z wypracowanych w latach poprzednich zysków spółki, agio emisyjnego czy innych środków nie pochodzących z wypracowanego zysku. Z tych też względów stanowisko organu interpretacyjnego należy uznać za prawidłowe. W ocenie Sądu wydania przez organ interpretacja indywidualna nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani zasad postępowania w zakresie uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego. W części F, poz. 51 wniosku z dnia 1 grudnia 2008 roku wnioskodawca postawił przedstawione wyżej pytanie, na które organ interpretacyjny udzielił jednoznacznej odpowiedzi, uzasadniając to stanowisko. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło