II FSK 2118/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-18

Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Jerzy Płusa, Grażyna Nasierowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dla uznania istnienia ważnego interesu podatnika, uzasadniającego rozłożenie zaległości podatkowej na raty, wystarczy ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo-osobistej podatnika, czy też wymagane jest, aby sytuacja ta miała charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dla uznania ważnego interesu podatnika, uzasadniającego rozłożenie zaległości podatkowej na raty, nie wystarczy jedynie ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo-osobistej podatnika. Wymagane jest, aby sytuacja ta miała charakter wyjątkowy, odbiegający od sytuacji innych podatników, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych. Ponadto, sąd pierwszej instancji wadliwie zinterpretował przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, wprowadzając pojęcie "interesu społecznego" jako odrębną przesłankę, a także naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku VAT. WSA uznał, że organy podatkowe wadliwie zinterpretowały pojęcie "ważnego interesu podatnika" i nie oceniły właściwie sytuacji finansowej skarżącego. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zinterpretowano przepis o ważnym interesie podatnika, a także zarzucono wadliwość uzasadnienia wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zasądził od M. D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1458/09 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od M. D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 1458/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną przez M. D. - zwanego dalej "Skarżącym", decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 sierpnia 2009 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia 25 maja 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. odmówił Skarżącemu rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za 2004 r. i 2005 r. w kwocie 332 434 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podatkowy powołał się na art. 67a § 1 pkt 2 i art. 67b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) i wskazał, że w niniejszej sprawie ani aktualna sytuacja finansowa wnioskodawcy, ani okoliczności powstania zaległości podatkowej nie przemawiają za zastosowaniem wnioskowanej ulgi, która stanowi wyjątek od zasady powszechności oraz równości opodatkowania. Organ podatkowy zaznaczył, że sprawa rozłożenia na raty ww. zaległości była już przedmiotem odmownych decyzji administracyjnych. Pomimo tego, chociaż nie doszło do zmiany okoliczności, Skarżący złożył ponownie identyczny wniosek. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że dochód roczny wnioskodawcy to 26 000 zł, jego żona nie pracuje, na utrzymaniu ma dwoje dzieci, a miesięczne stałe koszty utrzymania rodziny wynoszą 900 zł. Posiada także zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 2 000 zł. W związku z tym organ podatkowy zauważył, że aktualne dochody i wydatki Skarżącego wskazują na poważne wątpliwości co do przyszłego wykonania wnioskowanych na 72 miesiące rat, gdyż wysokość jednej raty znacznie przewyższa możliwości spłaty wnioskodawcy. W odwołaniu Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i rozłożenie na raty zaległości podatkowej, zarzucając organowi podatkowemu naruszenie art. 67a § 1 pkt 2 w zw. z art. 67c § 2, art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 19 sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając zajęte przez niego stanowisko. Dodał także, iż deklaracje Skarżącego co do spłaty zadłużenia przy pomocy rodziny, z dochodów z działalności gospodarczej i przy uwzględnieniu spłaty połowy zaległości przez drugiego wspólnika nie dają żadnej gwarancji. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie art. 67 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Oprócz dotychczasowej argumentacji Skarżący zaznaczył, iż nawet jeżeli jego działanie doprowadziło do powstania rozważanej zaległości, to i tak ten fakt winien pozostawać bez znaczenia. Wśród przesłanek ustawowych rozłożenia na raty zaległości podatkowej nie wymienia się bowiem winy lub jej braku, lecz ważny interes podatnika lub interes społeczny, które w niniejszej sprawie, jego zdaniem, zachodzą. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że do naruszeń prawa doszło już w pierwszej fazie rozstrzygania przez organy administracyjne, tj. ustalenia istnienia lub braku ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego. Sąd stwierdził, że trudna sytuacja finansowa i osobista podatnika stanowi niewątpliwie ważny interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, dla uznania którego wystarczy ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo- osobistej wnioskodawcy, a nie "wyjątkowej" w tym sensie jak przyjęły organy podatkowe, że różniącej się od innych podatników. Ta okoliczność może mieć wpływ, ale jako przesłanka przemawiająca za odmową zastosowania ulgi. Nie mieści się natomiast w żaden sposób w kategorii ważnego interesu podatnika, który utożsamić należy, m.in. z jego aktualną sytuacją rodzinną i majątkową. Organy podatkowe wadliwie więc zinterpretowały pojęcie ważnego interesu podatnika z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Nie oceniły właściwie także sytuacji finansowanej Skarżącego, kwitując wyłącznie, że nie jest ona wyjątkowa i że nic się nie zmieniło od poprzedniego wniosku Skarżącego. Były one zaś obowiązane ustalić, w jakiej kondycji majątkowej pozostaje wnioskodawca i stwierdzić, czy jest ona na tyle ciężka, że uniemożliwia jednorazowe zaspokojenie powstałych zaległości podatkowych. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż Skarżący pomimo zachowania należytej staranności, mógł nie wiedzieć, że podmiot, który wystawił faktury nie miał do tego uprawnień. Nie jest więc wykluczona, tzw. "dobra wiara" podatnika. Wtenczas nie można całej odpowiedzialności "przerzucać" na tzw. ryzyko gospodarcze podatnika. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wystąpienie powyższej sytuacji byłoby bezspornie niezależną od działania Skarżącego okolicznością. W opinii Sądu pierwszej instancji, organy podatkowe nie wyjaśniły także aspektu realnych szans spłaty przez Skarżącego wnioskowanych rat. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając naruszenie przepisów: 1) postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", tj. naruszenie przez Sąd: a) art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia poprzez wskazanie w jego treści art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej jako wzorca postępowania bez przypisania poszczególnych przepisów do konkretnych uchybień popełnionych przez organy podatkowe. Powyższe uniemożliwia poddanie wyroku kontroli instancyjnej; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. polegające na uchyleniu decyzji pomimo nienaruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż gdyby Sąd dokonał prawidłowej oceny wydanego wyroku pod względem zgodności z powołanymi przepisami musiałby skargę oddalić, stosując przepis art. 151 P.p.s.a. 2) prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., przez błędną wykładnię art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. polegające na wadliwym przyjęciu, iż dla uznania ważnego interesu podatnika wystarczy ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo-osobistej wnioskodawcy, którą należy utożsamiać, m.in. z aktualną sytuacją rodzinną i majątkową, a nie "wyjątkowej", tj. różniącej się od innych podatników jak wykazywały organy podatkowe. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podatkowy wskazał m.in., iż uzasadnienie wyroku jest dokonywane po rozstrzygnięciu sprawy i ma jedynie sprawozdawczy charakter, to jednak brak stosownego uzasadnienia uniemożliwia przeprowadzenie kontroli zaskarżonego orzeczenia, co wskazuje na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Konsekwencją naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w przeciwnym wypadku skarga winna podlegać oddaleniu, na mocy art. 151 P.p.s.a. Następnie organ podatkowy stwierdził, iż rozważył zarówno przesłankę ważnego interesu podatnika jak i interesu publicznego w sprawie, a następnie rozstrzygnął na gruncie sprawy konflikt tych interesów na korzyść drugiego z nich, wskazując przy tym konkretne okoliczności faktyczne, przemawiające za takim postępowaniem (błąd w doborze kontrahentów, brak realnych możliwości spłaty proponowanych rat, brak nowych okoliczności względem poprzedniej sprawy zakończonej odmowną decyzją). Zatem na Skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia faktów, z których chce wywodzić skutki prawne. Organy podatkowe nie mają obowiązku poszukiwać dowodów świadczących o konieczności udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych. W ocenie organu podatkowego, kwestia "dobrej wiary" jako przyczyny niezależnej od Skarżącego została zbadana i oceniona jako błędny dobór kontrahentów, a zatem nie została wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji przyjęta bezkrytycznie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zasadny jest zarzut tej skargi dotyczący błędnej wykładni art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął, że trudna sytuacja finansowa i osobista podatnika jest równoznaczna z zaistnieniem ważnego interesu podatnika w rozumieniu powyższego przepisu i nie jest wymagane, aby sytuacja ta nosiła znamiona wyjątkowości, czyli różniła się od innych podatników. Taki sposób rozumienia tego przepisu w istotnym stopniu odbiega od kierunkowych wskazań wynikających z ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa sądów administracyjnych i stanowi nadmierne uogólnienie, dokonane na podstawie powołanego przez Sąd pierwszej instancji wyroku NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1832/08. Dość powiedzieć, że wyrok ten dotyczył kwestii ulgi w spłacie zaległości podatkowych, wnioskowanej przez osobę prawną (sp. z o.o.). Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, w którym to przepisie ustawodawca używa pojęć nieostrych takich, jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny", nie daje podstaw do przyjęcia, iż istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Zasadne więc jest powoływanie się w tym zakresie na przykłady mogące stanowić wskazówki interpretacyjne, zaczerpnięte z piśmiennictwa podatkowego, czy też wypracowanego w tym zakresie dorobku orzecznictwa sądowego, niemniej w każdym wypadku ich analiza musi być dokonana w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w konkretnej sprawie. Zaakceptować przy tym należy pogląd, iż ogólną dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższego przepisu powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Wpływy z podatków przeznaczane są bowiem na realizację różnych celów społecznych, a więc odpowiednio do tej okoliczności, odstąpienie od ich poboru bądź przyznania innych ulg w ich spłacie powinno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Interpretując termin "ważnego interesu podatnika", należy mieć również na uwadze to, że o jego istnieniu decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o przyznaniu, bądź nie, określonej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, a ważnego interesu podatnika nie powinno się utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie skorzystania z ulgi (por. wyroki NSA: z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 676/07, z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FSK 985/07, z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. akt II FSK 426/10, z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1007/10; wszystkie wyroki dostępne w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" wystarczy ustalenie ciężkiej sytuacji finansowo-osobistej, a nie wyjątkowej jak przyjęły organy podatkowe w tym sensie, że różniącej się od innych podatników - jest zbyt daleko idące i jako takie narusza art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oznaczałoby to bowiem, że każdy podatnik, który znajduje się w trudnej sytuacji osobistej bądź finansowej, spełnia przesłanki warunkujące możliwość uzyskania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Nieprawidłowy jest także wyrażony w dalszych rozważaniach dotyczących wykładni art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej pogląd Sądu pierwszej instancji, iż analiza przedstawionych wyżej okoliczności odnoszących się do sytuacji podatnika, a zwłaszcza przyczyn, które złożyły się na dany stan rzeczy, powinny stanowić przedmiot analizy dopiero na etapie stosowania uznania administracyjnego, nie zaś w ramach badania zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Należy także zwrócić uwagę, że w przepisie tym obok "ważnego interesu podatnika" wskazana została niestojąca do niego w opozycji druga niezależna przesłanka warunkująca możliwość przyznania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych - "interes publiczny". Natomiast w ramach swoich rozważań Sąd wprowadził nową, niewynikającą z treści analizowanego przepisu przesłankę - "interesu społecznego", który miałby przy stosowaniu tego przepisu stanowić miarę i zarazem ewentualną przeciwwagę dla ważnego interesu podatnika. Uzasadniony jest również podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istotnie bowiem Sąd pierwszej instancji w "ogólnym wstępie" do uzasadnienia wyroku wskazał, na czym polega postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oraz wymienił przepisy procesowe z tej ustawy - art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191, które powinny być zwłaszcza respektowane w tym postępowaniu przez organy podatkowe. Natomiast odnosząc się już konkretnie do sposobu procedowania przez organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie i wytykając tym organom liczne uchybienia polegające na "niezbadaniu", "niewyjaśnieniu", "nieprzeanalizowaniu", wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozmaitych okoliczności i kwestii, Sąd nie powiązał tychże istniejących w jego ocenie uchybień z naruszeniem jakiegokolwiek konkretnie wymienionego przepisu procedury podatkowej. Stanowiło to w świetle art. 141 § 4 P.p.s.a. niewątpliwie istotną wadliwość uzasadnienia tego wyroku w zakresie wynikającego z treści tego przepisu obowiązku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że nie są słuszne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zastrzeżenia Sądu pierwszej instancji odnośnie nieustalenia sytuacji finansowej Skarżącego oraz niewyjaśnienia aspektu realnych szans spłaty przez Skarżącego wnioskowanych rat. Skarżący podał we wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowych oraz dodatkowo na żądanie organu podatkowego pierwszej instancji przez swojego pełnomocnika w piśmie z dnia 2 kwietnia 2009 r. pełne informacje na temat swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Z informacji tych wynikało m.in., że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i dochody z tego źródła wynoszą 26.000 zł rocznie i są jedynymi dochodami, które osiąga. Mieszka w spółdzielczym lokatorskim mieszkaniu, posiada na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci oraz niepracującą żonę. Nie posiada żadnych cennych ruchomości. Skarżący wskazał także na miesięczne koszty utrzymania wynoszące ok. 900 zł oraz istniejące zadłużenie na karcie kredytowej w kwocie 2.000 zł. Organy podatkowe w żadnym stopniu nie kwestionowały podanych przez Skarżącego w tym zakresie informacji i w świetle powyższego trudno dociec, czym kierował się Sąd pierwszej instancji uznając, że organy te nie ustaliły, w jakiej kondycji majątkowej pozostaje Skarżący. Ponadto mając na uwadze, że to sam Skarżący wnioskując o rozłożenie na raty płatności zaległości podatkowych podnosił we wniosku, że nie jest w stanie jednorazowo uiścić zaległego podatku, a przede wszystkim zestawiając wskazaną wyżej wysokość dochodów uzyskiwanych przez Skarżącego z wymienionymi w decyzjach podatkowych kwotami zaległości podatkowych ciążących na Skarżącym (332.434 zł należności głównej oraz odsetki za zwłokę w wysokości 150.505,20 zł), całkowicie oderwane od realiów rozpatrywanej sprawy było wskazanie Sądu pierwszej instancji, iż organy podatkowe były zobowiązane stwierdzić, czy sytuacja Skarżącego jest na tyle ciężka, że uniemożliwia jednorazowe zaspokojenie powstałych zaległości podatkowych. Skądinąd nawet gdyby Skarżący znajdował się w przeciętnej, bądź nawet dobrej sytuacji majątkowej, to trudno sobie wyobrazić, iż byłby w stanie spłacić jednorazowo kwotę blisko 0,5 mln zł. Ponadto, zakładając nawet, że dochody uzyskiwane w ramach prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej mogłyby wzrosnąć, to podzielenie kwoty ciążących na Skarżącym zaległości podatkowych przez ilość wnioskowanych przez niego miesięcznych rat (72), stwarza asumpt do uznania za całkowicie zasadne wyrażonych przez organy podatkowe wątpliwości co realnej do możliwości spłaty poszczególnych rat i tym samym przyjęcie, że udzielona w ten sposób Skarżącemu ulga w spłacie zaległości podatkowych miałaby charakter iluzoryczny. Przeciwstawiając się sformułowanej przez Sąd pierwszej instancji krytycznej ocenie działania organów podatkowych w tym zakresie, co polegało zdaniem tego Sądu, na niewyjaśnieniu przez nie aspektu realnych szans spłaty przez Skarżącego wnioskowanych rat przy pomocy rodziny oraz drugiego wspólnika, w skardze kasacyjnej zasadnie wskazano, nawiązując do wniosku Skarżącego, iż ściśle rzecz biorąc nie deklarował on, że dokona spłaty zadłużenia przy pomocy drugiego wspólnika, lecz jedynie hipotetycznie zakładał, że połowa zaległości zostanie przez tego wspólnika spłacona. Kwestia zaś sposobu spłaty zaległości zależy wyłącznie od ustaleń pomiędzy samymi wspólnikami i jako taka wychodzi poza ramy przedmiotowego postępowania. Sąd nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać badanie przez organy podatkowe gotowości członków rodziny Skarżącego do udzielenia mu wsparcia w spłacie zaległości podatkowych oraz jak miałoby wyglądać i jakie znaczenie dla sprawy miałoby uprawdopodobnienie przez Skarżącego ewentualności otrzymania pomocy. Jeżeli podatnik powołuje się na określone okoliczności, to w jego interesie leży przedłożenie argumentów i dowodów na ich istnienie. Zarzucanie przez Sąd pierwszej instancji organom podatkowym, że nie badały stopnia możliwości otrzymania przez Skarżącego pomocy i nie stworzyły mu możliwości uprawdopodobnienia tego - jest bezzasadne. Kwestia przyczyn i podstaw powstania zaległości podatkowych była analizowana w odrębnym podatkowym postępowaniu wymiarowym, a od wydawanych w ramach tamtego postępowania rozstrzygnięć Skarżącemu przysługiwały określone środki zaskarżenia. Natomiast w niniejszym postępowaniu organ podatkowy zasadnie stwierdził, że pozbawienie podatnika możliwości odliczenia podatku naliczonego w ramach rozliczeń podatku VAT, na skutek tego, że faktury wystawione zostały przez podmioty nieistniejące, stanowią element ryzyka w działalności gospodarczej i są konsekwencją błędów w doborze kontrahentów. Wskazania te były wystarczające. Natomiast nie znajduje uzasadnienia prawnego i faktycznego zarzucanie przez Sąd pierwszej instancji organom podatkowym, iż te w postępowaniu dotyczącym rozłożenia na raty zaległości podatkowych, nie zbadały możliwości zaistnienia sytuacji, że Skarżący pomimo zachowania należytej staranności mógł nie wiedzieć, że podmiot, który wystawił faktury nie miał do tego uprawnień, a więc, że tym samym nie została wykluczona dobra wiara podatnika. Wiążące rozstrzyganie powyższych kwestii i prowadzenie w tym kierunku postępowania dowodowego w celu ustalenia związanych z tym okoliczności wykracza poza ramy postępowania dotyczącego udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Uzasadniony okazał się więc także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. w związku z wymienionymi w zaskarżonym wyroku przepisami Ordynacji podatkowej, polegającego na niezasadnym uchyleniu wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów podatkowych, pomimo braku zaistnienia wskazywanych w tymże wyroku uchybień w zakresie wyjaśnienia niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Mając na względzie powyższe, a więc uznając, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., przy czym działając w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części przewyższającej uiszczony przez organ podatkowy wpis od skargi kasacyjnej (pkt 2 sentencji wyroku), albowiem obiektywnie rzecz biorąc sytuacja materialna Skarżącego jest trudna.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło