I FZ 401/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 13/10 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 3 listopada 2009 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca i za wrzesień 2004 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Zaskarżonym postanowieniem z 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 13/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 3 listopada 2009 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do lipca i za wrzesień 2004 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd ten nie uwzględnił wniosku, bowiem nie wskazano w nim okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Ogólnikowe wskazanie na brak środków finansowych nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA podniósł też, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania albo o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania aktu. W uzasadnieniu zażalenia ponownie wskazał na swoją sytuację materialną i rodzinną oraz zły stan zdrowia jego i jego żony oraz przedstawił szczegółową analizę dochodów i wydatków rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie skargi ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (vide postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, niepubl.). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednak sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 p.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi. W niniejszej sprawie skarżący dość ogólnikowo - w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. - uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jednak z uzasadnienia postanowienia WSA nie wynika, czy Sąd ten oprócz analizy wniosku badał także pozostałe akta sprawy. Znajduje się w nich m.in. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Co prawda wniosek ten nie został uwzględniony, jednak niewątpliwie zawiera pewne dane obrazujące sytuację finansową podatnika. Oczywiście nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił, a w każdym razie z uzasadnienia jego postanowienia nie wynika, czy Sąd ten poza oceną wniosku baczył w ogóle na akta sprawy. Na konieczność uwzględniania całości akt sprawy również w postępowaniu incydentalnym zwraca się uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide postanowienia z 26 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 112/09, z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 9/10, z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 467/10 i II FZ 417/10 (orzeczenia są dostępne w serwisie internetowym Sądu pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien ocenić przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, nie wyłączając okoliczności powołanych w rozpatrywanym zażaleniu. Brak rozważań w takim zakresie oznacza bowiem, że nie została dokonana całościowa ocena możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.