II OSK 104/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-04
Skład orzekający: Alicja Plucińska - Filipowicz, Wojciech Mazur, Maciej Dybowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej nakazującej rozbiórkę budynku może zostać wznowiona na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji rozbiórkowej została wydana decyzja o warunkach zabudowy dla tej samej nieruchomości?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja o warunkach zabudowy wydana po dacie ostatecznej decyzji rozbiórkowej stanowi nową, istotną okoliczność faktyczną, która istniała w dniu wydania decyzji rozbiórkowej, lecz nie była znana organowi. Wobec tego zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a wcześniejsze decyzje organów i sądu I instancji, które odmówiły wznowienia, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego.Stan faktyczny
M. K. zaskarżył decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2010 r. odmowną wobec uchylenia decyzji ostatecznej z 2004 r. nakazującej rozbiórkę budynku letniskowego na działce w Ł. Skarżący wskazywał, że po wydaniu decyzji rozbiórkowej uzyskał decyzję o warunkach zabudowy z 2009 r., co stanowi nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania i legalizację obiektu. Organy i WSA odmówiły wznowienia, uznając, że decyzja o warunkach zabudowy nie istniała w dniu wydania decyzji rozbiórkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2010 r.; zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. K. kwotę 820 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1122/10 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i uchyla decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. znak [...], 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. K. kwotę 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1122/10 (dalej wyrok VII SA/Wa 1122/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Wyrok ów zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej Główny Inspektor) decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] (dalej decyzja z 21 kwietnia 2010 r.) wydaną w postępowaniu wznowieniowym, po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej Wojewódzki Inspektor) z [...] marca 2010 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] marca 2010 r.), odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2004 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2004 r.), utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej Powiatowy Inspektor) z [...] kwietnia 2004 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2004 r.), w przedmiocie nakazania M. K. rozbiórki budynku letniskowego, zlokalizowanego na działce nr [...]/[...] w Ł.
W uzasadnieniu Główny Inspektor wskazał, że decyzja organu wojewódzkiego z [...] sierpnia 2004 r., z postępowania zwykłego, była kontrolowana w postępowaniu sądowym, zakończonym wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 598/04, oddalającym skargę na tę decyzję. Na wniosek zainteresowanego z dnia 3 czerwca 2009 r., postępowanie zostało wznowione w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w jego wyniku organ wojewódzki decyzją z [...] marca 2010 r., odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] sierpnia 2004 r.
Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania organ centralny podkreślił, że podstawę wniosku o wznowienie stanowił art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a okolicznością powoływaną przez stronę był fakt toczącego się postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...]/[...] i wydanie decyzji z [...] maja 2009 r. [[...]] (dalej decyzja z [...] maja 2009 r.), w tym przedmiocie (odebranej [...] maja 2009 r.). Wydanie decyzji Burmistrza Gminy Kartuzy z dnia [...] maja 2009 r., o warunkach zabudowy dla inwestycji strony, nie stanowi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem decyzja ta nie istniała w chwili orzekania przez organ wojewódzki tj. w dniu [...] sierpnia 2004 r., a okoliczność prowadzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy była znana obu organom w dacie orzekania rozbiórki z zawiadomienia o wszczęciu takiego postępowania.
Okoliczność ta nie miała cech istotności w chwili wydania decyzji przez organ wojewódzki, bowiem art. 48 ust. 1 prawa budowlanego dla legalizacji budowy wymagał istnienia ostatecznej - w dniu wszczęcia postępowania - decyzji o warunkach zabudowy. Tak więc uzyskanie decyzji burmistrza nie wpłynęłoby na legalizację inwestycji z uwagi na późniejsze w stosunku do wszczęcia postępowania, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym wobec braku podstaw do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. decyzji dotychczasowej, organ I instancji musiał podjąć decyzję odmawiającą uchylenia decyzji rozbiórkowej, którą należało utrzymać mocy.
Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł M. K., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Zdaniem skarżącego organ błędnie przyjął, że nie zachodziły nowe, istotne okoliczności uzasadniające uchylenie decyzji rozbiórkowej. Kluczowe znaczenie ma fakt, że prowadzone postępowanie o warunki zabudowy dopiero w chwili wydania decyzji nabrało istotności, bo wtedy okazało się, że samowolnie wybudowany obiekt jest zgodny z przepisami planistycznymi. W ocenie skarżącego błąd organu polega na tym, że nie uwzględnia on stanu prawnego powstałego na skutek wyroku TK, stwierdzającego niezgodność art. 48 ust. 2 prawa budowlanego z Konstytucją przez co powodował, że zakwestionowane przepisy nie obowiązywały juz od chwili ich formalnego wejścia w życie, bowiem już z tą datą były one sprzeczne z Konstytucją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 k.p.a. wskazał, że podstawę wniosku M. K. z 3 czerwca 2009 r., o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2004 r., stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako okoliczność uzasadniającą przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. M. K. podaje fakt toczenia się przed Burmistrzem Gminy Kartuzy (dalej Burmistrz) postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...]/[...] w Ł. i fakt wydania przez Burmistrza Gminy Kartuzy decyzji z [...] maja 2009 r., ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji: budynek letniskowy na działce nr [...]/[...] w Ł. Jak wynika z akt sprawy, w/w decyzję Burmistrza zainteresowany odebrał w dniu [...] maja 2009 r.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Przepis ten wymaga łącznego zaistnienia następujących warunków: 1) wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów; 2) istotnego charakteru tych okoliczności lub dowodów dla sprawy w takim znaczeniu, że mogą one mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia; 3) brak wiedzy o tych okolicznościach lub dowodach po stronie organu, który wydał decyzję; 4) istnienie tych okoliczności lub dowodów w dniu wydania decyzji. Nie każde nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i po uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawy wznowienia, a tylko te, które są istotne dla sprawy tj. takie które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyby organ je znał w chwili orzekania. Wydanie przez Burmistrza decyzji z [...] maja 2009 r., ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji, nie stanowi przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem decyzja ta nie istniała w chwili orzekania przez organ wojewódzki, tj. w dniu [...] sierpnia 2004 r.
Organ wojewódzki i organ powiatowy w dacie orzekania nakazu rozbiórki budynku letniskowego położonego na działce nr [...]/[...] w Ł., wiedziały o prowadzeniu przez Burmistrza postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji (kopia zawiadomienia o wszczęciu przez Burmistrza postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla ww. działki z [...] stycznia 2004 r.). Istotność nowych dowodów lub okoliczności faktycznych, istniejących w dacie orzekania, a nieznanych organowi orzekającemu (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) musi istnieć już w dacie orzekania przez organ w pierwotnym postępowaniu (tu w dacie [...] sierpnia 2004 r.). Tymczasem okoliczność prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla owej inwestycji nie miała cech istotności w chwili wydawania przez organ wojewódzki decyzji z [...] sierpnia 2004 r. W dacie tego orzekania przez organ wojewódzki, brzmienie art. 48 ust. 1 [prawa budowlanego] wymagało do legalizacji istnienia ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Tym samym nawet uzyskanie przez M. K. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie wpłynęłoby na legalizację przedmiotowej inwestycji z uwagi na późniejsze, w stosunku do wszczęcia postępowania, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Na rozprawie sądowej w dniu 16 września 2010 r., pełnomocnik skarżącego oświadczył, że zgłaszając wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania miał świadomość upływu terminu dla wznowienia postępowania z art. 145a k.p.a.
Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu, że w tej sprawie brak było podstawy do wznowienia postępowania, a to powodowało niemożność przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej w trybie wznowieniowym. Dlatego też organ stosownie do art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. zobligowany był wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji z postępowania zwykłego. Podnoszone przez stronę zasady słuszności, nie mogą być uwzględnione w postępowaniu administracyjnym.
Skargę kasacyjną od wyroku VII SA/Wa 1122/10 wywiódł M.K., reprezentowany przez adw. Ł. K. Skarżący zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 września 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 1122/10, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu administracji, w sytuacji, gdy decyzja ta obarczona jest naruszeniem przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędne przyjęcie, jakoby w niniejszej sprawie nie zachodziły nowe istotne okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nie znane organowi w dniu wydania decyzji, co do której wnioskodawca wniósł o wznowienie postępowania, jak również przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, w której nie zastosowano przepisów obowiązujących na dzień jej wydania.
Wobec powyższego wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sprawy; zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, za instancję odwoławczą, według norm przepisanych.
Skarżący podtrzymał pogląd, że w niniejszej sprawie wyszły na jaw nowe istotne okoliczności, które uzasadniały w myśl przepisu 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowienie postępowania. Podtrzymał w tym miejscu rozważania zawarte w skardze na ww. decyzję organu administracji z [...] kwietnia 2010 r.
Choć organy administracji w toku postępowania rozbiórkowego posiadły wiedzę o prowadzonym postępowaniu o wydanie warunków zabudowy, to tej okoliczności w ogóle nie wzięły pod uwagę, a wręcz całkowicie ją zignorowały. To, że aktualnie skarżący dysponuje decyzją o warunkach zabudowy odnośnie przedmiotowego terenu, jest okolicznością nową i istotną, w szczególności, gdy weźmie się pod uwagę, że w stanie na dzień wydania ostatecznej decyzji rozbiórkowej nie był znany wynik postępowania o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy.
Zdaniem skarżącego w niniejszym postępowaniu należy zastosować przepisy w brzmieniu aktualnym, a więc już po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. P 37/06 (wyrok NSA z 28.6.1984 r. I SA 86/84). Zgodnie z powyższym fakt uzyskania przez skarżącego decyzji o warunkach zabudowy stał się istotny i nowy, w stosunku do stanu w chwili prowadzenia postępowania rozbiórkowego, i zgodnie z aktualnymi przepisami, istnieją podstawy do zalegalizowania przedmiotowego obiektu. Skoro w niniejszej sprawie doszło do wznowienia postępowania, a zgodnie z aktualnymi przepisami istnieją przesłanki do zalegalizowania tego obiektu, to należało decyzję rozbiórkową uchylić, by prowadzić postępowanie w kierunku legalizacji obiektu.
Taki kierunek postępowania wydaje się prawidłowo odczytywać wolę ustawodawcy, który daje możliwość - za stosowną opłatą legalizacyjną - usankcjonować samowolę budowlaną, gdyż jest to korzystniejsze niż rozbiórka obiektu.
W niniejszej sprawie jedyną podstawą do rozbiórki przedmiotowego obiektu było to, że skarżący nie legitymował się decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Skoro obecnie skarżący posiada już taką decyzję, to wydaje się uzasadnione i logiczne, by na tej podstawie doprowadzić do legalizacji obiektu, za opłatą legalizacyjną wpływającą do budżetu Państwa.
Zaskarżony wyrok jest nietrafny, gdyż zaszły w niniejszej sprawie podstawy do wznowienia postępowania, i w następstwie tego do legalizacji samowolnie wykonanego obiektu.
W piśmie procesowym z 22 marca 2012 r. uczestniczka M. K. podniosła, że w postępowaniu administracyjnym, i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pominięto oczywisty fakt, że wykonanie decyzji w stosunku do jednego uczestnika – M. K., spowoduje nieodwracalne skutki naruszenia prawa własności współwłaściciela niebędącego uczestnikiem i nie występującego w skardze – M. K. Decyzja pozostaje niemożliwa do wykonania, bo odnosi się tylko do jednej osoby. Wskazanie jako adresata decyzji podmiotu nie będącego stroną w sprawie powoduje, że taka decyzja jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Stroną postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora z [...] kwietnia 2004 r. winni być oboje współwłaściciele, objętej wspólnością ustawową działki nr [...]/[...] w Ł. Fakt, że M. K. jest współwłaścicielem ww działki i budynku na niej wzniesionego, nie ma znaczenia wobec faktu, że adresatami decyzji winni być oboje małżonkowie (art. 196 § 2 k.c.; art. 31 k.r.o.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
Autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował ustaleń Sądu I instancji. Mimo, że skarżący kasacyjnie zadeklarował, że "opiera skargę na następujących podstawach" (nie przywołując jednak żadnego z dwu punktów art. 174 p.p.s.a.), to z opisu zarzutów wnosić należy, że upatrywał podstawy z punktu 2 art. 174 p.p.s.a. ("Naruszenie przepisów postępowania...art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez bezzasadne oddalenie skargi i brak uchylenia decyzji.... , gdy decyzja ta jest obarczona naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a."). Tak skonstruowane zarzuty wskazują, że w istocie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną także na podstawie z punktu 1 art. 174 p.p.s.a., bowiem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że przepisami prawa materialnego, mogącymi stanowić podstawę skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., jest w szczególności art. 145 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 10.5.2006 r., II OSK 1356/05, akceptowany przez H. Knysiak-Molczyk "Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowo administracyjnym" LexisNexis 2010 s. 222), a skarżący kasacyjnie zarzuca wyrokowi I instancji błąd w subsumcji.
Trafnym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Upływ terminu z art. 145a § 2 k.p.a. nie zamyka stronie drogi do żądania wznowienia postępowania, uchylenia decyzji na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319, zm. 2006, nr 200, poz. 1471; 2009, nr 114, poz. 946). Autor skargi kasacyjnej w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego, a następnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie VII SA/Wa 1122/10, powoływał się na wydanie dnia [...] maja 2009 r. decyzji Burmistrza Gminy Kartuzy o warunkach zabudowy dla inwestycji skarżącego. Organy obu instancji, a następnie Sąd I instancję błędnie przyjęły, że decyzja z [...] maja 2009 r., jako nie istniejąca w dacie orzekania przez Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego w Gdańsku decyzją z [...] sierpnia 2004 r., nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wykładnia taka nie jest wykładnią prokonstytucyjną i pomija normę prawną wywiedzioną z art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, wojewódzkich sądów administracyjnych i w doktrynie trafnie wskazuje się, że obowiązkiem Sądu lub organu administracji publicznej jest szukać wszelkich środków prawnych, które usuną niekonstytucyjność decyzji administracyjnej, opartej na akcie normatywnym, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o jego niekonstytucyjności (przykładowo: art. 145, art. 145a, art. 154 bądź art. 155 k.p.a.; odpowiednio - E. Łętowska, K. Gonera "Art. 190 Konstytucji i jego konsekwencje w praktyce sądowej" PiP 2003, z. 9, s. 3 i n). Obowiązek wykładni prokonstytucyjnej ustaw spoczywa zarówno na sądach, jak i na organach administracji publicznej (art. 8 ust. 1, art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji; K. Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności" PiP 2008, z. 8, s. 23,26). W dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem VII SA/Wa 1122/10, przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118, zm. nr 170, poz. 1217; 2007, nr 88, poz. 587, nr 99, poz. 665, nr 127, poz. 880, dalej prawo budowlane), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", jako niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji, został wyeliminowany z systemu prawnego w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., P 37/06 (OTK-A 2007/11/160, Dz.U. 2007, nr 247, poz. 1844, dalej wyrok P 37/06), ze szczególnego powodu, jakim była niekonstytucyjność przepisu - jego wadliwość, naruszenie standardów prawnych zawsze hierarchicznie wyższych, niż ów przepis. Skoro art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego został uchylony dlatego, że już wcześniej nie odpowiadał wskazanym normom konstytucyjnym, to Sąd - orzekając w niniejszej sprawie, nie mógł zaakceptować jego zastosowania w zaskarżonej decyzji, z uwagi na art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Skutkiem wyroku TK P 37/06 nastąpiła zmiana stanu prawnego (odpowiednio- glosa J. Trzcińskiego do wyroku TK z 23 października 2007 r.- P 10/07- ZNSA 2008, z. 1, s. 161-162 i akceptowane przez Glosatora orzecznictwo NSA - przypis 9; R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" LexisNexis 2008 s. 41-43).
Nie ulega wątpliwości, że w dacie wydania ostatecznej decyzji rozbiórkowej i w dacie wyrokowania przez WSA w Gdańsku wyrokiem z 15 marca 2006 r., II SA/Gd 598/04, to, czy po dniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania rozbiórkowego burmistrz wyda decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie było istotne, skoro decyzja ta nie była ostateczna "w dniu wszczęcia postępowania" (cz. III pkt 6.4 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 37/06). Wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu po dniu, w którym decyzja rozbiórkowa stała się ostateczną, stanowi nową okoliczność faktyczną, która istniała w dniu wydania decyzji rozbiórkowej, nie znaną organowi nadzoru budowlanego (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Z istoty bowiem decyzji o warunkach zabudowy, ów akt stosowania prawa, przesądza jedynie o rodzaju (przeznaczeniu, powierzchni zabudowy, wysokości itd.) obiektu budowlanego, który może zostać na danym terenie wybudowany, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa planistycznego. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że – nieco upraszczając – decyzja o warunkach zabudowy stanowi urzędową informację o tym, jaki obiekt i pod jakimi warunkami, inwestor może na danym terenie wybudować bez obrazy przepisów prawa (cz. III pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 37/06).
W wyroku z 22 czerwca 2007 r., II OSK 945/06, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z zasadą państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), nie da się pogodzić takiej wykładni art. 48 Prawa budowlanego, która prowadzi do orzeczenia o rozbiórce obiektu budowlanego, co do którego pozostaje w toku sprawa o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (tak w sprawie kontrolowanej niniejszym wyrokiem). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 945/06 i w wyroku z 29 stycznia 2008 r., II OSK 1950/06 opowiedział się za przyjęciem, że wymóg złożenia przez inwestora ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie stanowi materialnoprawnej przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, a ma charakter wyłącznie procesowy, co pozwala na usunięcie braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art. 48 prawa budowlanego.
Skoro organy nadzoru budowlanego w toku postępowania rozbiórkowego wiedziały o wszczęciu dnia 28 stycznia 2004 r. postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, i nie zawiesiły postępowania rozbiórkowego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), to konsekwentnie należy przyjąć, że wydanie w wyniku rozpoznania tego wniosku przez Burmistrza decyzji z [...] maja 2009 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji: budynek letniskowy na działce nr [...]/[...] położonej w Ł., stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego wydano decyzję lub wyrok, mają bezpośredni wpływ na treść decyzji czy wyroku, przeto podlegają uwzględnieniu z urzędu przez sąd administracyjny nawet wówczas, gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji czy wyroku (odpowiednio - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2009 r., II OSK 1781/08).
Skoro zaskarżony wyrok błędnie aprobował pogląd, że decyzja Burmistrza z 25 maja 2009 r. nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji z 20 sierpnia 2004 r. i poprzedzającej jej decyzji z 27 kwietnia 2004 r., zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., jako normy dopełnienia z art. 151 p.p.s.a. (W. Piątek "Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowo administracyjnym" Wolters Kluwer 2011 s. 378) okazał się być zasadny. Trafnym okazał się też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
Ponieważ w niniejszym postępowaniu stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku był prawidłowy, nie doszło do naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zaskarżonym wyroku miało w istocie charakter naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przeto Naczelny Sąd Administracyjny, uznawszy ów zarzut za zasadny, kierując się zasadą ekonomiki postępowania, uchylił zaskarżony wyrok, decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] i poprzedzająca ją decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] (art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a., i art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.; H. Knysiak-Molczyk "Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym" LexisNexis 2010 s. 397-398; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3.12.2009 r., II OSK 1269/09).
Ponownie rozpatrując sprawę organ nadzoru zbada, na podstawie aktualnego odpisu księgi wieczystej, czy M. K. jest współwłaścicielką owej nieruchomości – jeśli tak, w postępowaniu wznowieniowym przysługiwać jej będą prawa strony (art. 28 k.p.a.). Wbrew stanowisku uczestniczki, w sprawie nie zachodziła przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i 205 § 1 zw. z art. 188 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło