II SA/Lu 336/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2010 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia 18 marca 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...] przyznającej zasiłek stały i składkę na ubezpieczenie zdrowotne na okres od 1 lutego 2010 r. do 2 lutego 2014 r. w wysokości 444,00 zł miesięcznie – utrzymało w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium podniosło, że J. F. w dniu 9 lutego 2010 r. wystąpił z wnioskiem do GOPS w T. o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku stałego i składek zdrowotnych. Argumentował, że jest osobą niepełnosprawną, potrzebującą natychmiastowej pomocy finansowej. Uzyskał w dniu 1 lutego 2010 r. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. nr [...] stwierdzające, że jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niezdolną do pracy do dnia 2 lutego 2014 r. W dniu 11 lutego 2010 r. pracownik socjalny GOPS w T. przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że J. F. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego źródła dochodu. Organ pierwszej instancji – w ocenie organu odwoławczego – prawidłowo przyjął, iż J. F. spełnia przesłanki zawarte w art. 37 ust. 1 w ustawie o pomocy społecznej i stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 127, poz. 1055) i przyznał zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 tejże ustawy maksymalną kwotę zasiłku stałego w wysokości 444,00 zł miesięcznie oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne na okres pobierania zasiłku. Zasiłek ten przyznany został od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o pomoc finansową. Zawarte w odwołaniu J. F. żądanie przyznania zasiłku stałego od dnia 23 stycznia 2010 r. jest niezasadne, gdyż wniosek został złożony dopiero w dniu 9 lutego 2010 r., a orzeczenie o niepełnosprawności jest datowane na 1 lutego 2010 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. F., nie precyzując jej żądania, prosząc o "pozytywne załatwienie sprawy". Skarżący podniósł, że orzeczenie o niepełnosprawności jest kontynuacją poprzedniego orzeczenia z dnia 4 stycznia 2007 r. ustalającego niepełnosprawność do dnia 22 stycznia 2010 r. Ponieważ wniosek o orzeczenie dalszej niepełnosprawności złożył w dniu 15 stycznia 2010 r., tj. w trakcie ważności poprzedniego orzeczenia nie powinien ponosić negatywnych skutków wydania kolejnego orzeczenia z opóźnieniem w sytuacji, gdy niepełnosprawność trwa nieprzerwanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz ze złożoną dokumentacją. Ponieważ skarżący złożył wniosek w dniu 9 lutego 2010 r. świadczenia zostały mu przyznane od 1 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem należy stwierdzić, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa, a zatem skarga jest zasadna. Z dołączonych do skargi przez skarżącego dokumentów wynika, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. z dnia 4 stycznia 2007 r. skarżący został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w okresie do dnia 22 stycznia 2010 r. Na podstawie tego orzeczenia organ pierwszej instancji decyzją z dnia 18 stycznia 2007 r. przyznał mu zasiłek stały od dnia 4 stycznia 2007 r. do dnia 19 stycznia 2008 r. Orzeczeniem z dnia 21 stycznia 2008 r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i decyzją z dnia 28 stycznia 2008 r. przyznano mu zasiłek stały do dnia 22 stycznia 2010 r. W dniu 15 stycznia 2010 r. skarżący J. F. złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Orzeczeniem z dnia 1 lutego 2010 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 2 lutego 2014 r. Z orzeczenia tego wynika, iż orzeczony stopień niepełnosprawności istnieje u skarżącego nieprzerwanie od 1998 r. Powołaną wyżej decyzją z dnia 12 lutego 2010 r. organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 9 lutego 2010 r., przyznał mu zasiłek stały wraz ze świadczeniem w formie składki na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 1 lutego 2010 r. do dnia 2 lutego 2014 r., to jest od miesiąca złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 lutego 2010 r. organy administracji orzekające w sprawie wskazały art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Organy te podkreśliły, że skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w dniu 9 lutego 2010 r., to zasiłek stały należało przyznać od dnia 1 lutego 2010 r., a brak było podstaw do przyznania tego świadczenia w okresie od dnia 23 stycznia 2010 r. do dnia 31 stycznia 2010 r., gdyż w tym okresie skarżący nie legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu stanowisko takie jest nieuzasadnione. W świetle powołanego art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zasadą jest, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłku stałego, następuje począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. (I OSK 743/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 177) wskazał jednak, że "...w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku...". Wyrok ten odnosił się wprawdzie do dawnego art. 43 ust. 6 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), lecz stanowisko w nim wyrażone zachowuje aktualność w rozpoznawanej sprawie, gdyż treść powołanego przepisu jest zgodna z treścią art. 106 ust. 3 aktualnie obowiązującej ustawy. Stanowisko takie znajduje pełną aprobatę w orzecznictwie sadów administracyjnych (por. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 22 października 2008 r. , II SA/Bd 613/08 niepubl., WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2008 r., IV SA/Po 839/07, niepubl., WSA w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2008 r., II SA/Rz 713/07, niepubl., WSA we Wrocławiu z dnia 10 stycznia 2008 r., IV SA/Wr 493/07, niepubl., WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2007 r., IV SA/Po 325/07, niepubl.). Skarżący J. F. nie ponosi winy za opóźnienie w wydaniu orzeczenia przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H., skoro wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności złożył z wyprzedzeniem, jeszcze w czasie ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z tym organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, nie kwestionując tej okoliczności, winny były przyjąć istnienie ciągłości zasiłku stałego. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w H. orzeczeniem z dnia 1 lutego 2010 r. zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 1998 r. Oznacza to, iż wbrew stanowisku organów obu instancji skarżący był osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności również w okresie od 23 stycznia 2010 r. do 31 stycznia 2010 r. Powyższe stanowisko Sądu jest też zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (P 28/07, OTK seria A 2007, nr 9, poz. 106), w którym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego dokonania oceny niepełnosprawności) było przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek (pielęgnacyjny)". Trybunał podkreślił, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, a która łącznie w dwóch różnych postępowaniach – ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, to jest uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja jest niespójna, nielogiczna w zakresie: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (por. pkt 5.2 uzasadnienia). Należy zauważyć, iż przepisy art. 37 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 16 i art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przewidują podobne zasady przyznawania świadczeń związanych z niepełnosprawnością. Jednym z warunków uzyskania zarówno zasiłku stałego, jak i zasiłku pielęgnacyjnego jest ustalenie niepełnosprawności przez odpowiedni organ w odrębnym postępowaniu. Zbieżne są również cele obu wymienionych świadczeń. Wskazane wyżej uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec naruszenia przepisów prawa materialnego także przez organ pierwszej instancji, Sąd uchylił również decyzję tego organu, uznając, że jest to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. Organy administracji będą miały na uwadze dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy, w szczególności zaś art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji.