V SA/Wa 1125/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o dofinansowanie: oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. M. jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2008 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku złożonego w ramach Działania 1.1 "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 -2006". Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu w dniu 4 listopada 2004 r. W. M. wystąpił do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich" w zakresie działania "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Pismem z dnia 20 czerwca 2005 r. Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono stronie w dniu 23 czerwca 2005 r. W piśmie z dnia 13 lipca 2005 r. zainteresowany wniósł o przedłużenie terminu na uzupełnienie wniosku ze względu na przebytą chorobę. Do wniosku dołączył m. in. kserokopie zaświadczeń lekarskich potwierdzających jego chorobę w dniach od 4 do 13 lipca 2005 r. W odpowiedzi na ww. wniosek pismem z dnia [...] lipca 2005 r. Oddział Regionalny ARiMR poinformował wnioskodawcę, że na dokonanie uzupełnień obowiązuje termin 14 dni licząc od daty otrzymania wezwania, zaś w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. poinformował wnioskodawcę, że jego wniosek został odrzucony z powodu braku kompletnego uzupełnienia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma z 20 czerwca 2005 r. Od powyższego pisma z dnia 26 sierpnia wnioskodawca odwołał się do Prezesa ARiMR. Pismem z [...] października 2005 r. Zastępca Prezesa ARiMR poinformował zainteresowanego, iż jego odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie. Pismo to zostało zaskarżone przez wnioskodawcę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 53/07 odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uznając, że poinformowanie wnioskodawcy o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania nie może być uznane za decyzję administracyjną zaskarżalną do sądu administracyjnego. Następnie pismem z 29 lutego 2008 r. W. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału ARiMR. Sąd ten – wyrokiem z dnia 17 września 2008 r. zobowiązał Dyrektora Oddziału do dokonania czynności w przedmiocie załatwienia wniosku W. M., zawartego w piśmie z dnia 13 lipca 2005 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku. Postanowieniem z [...] października 2008 r. Dyrektor Oddziału rozpoznał wniosek skarżącego i odmówił mu przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ uznał bowiem, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie uwiarygodniła staranności swego działania. Zaznaczył, że wszystkie dokumenty złożone przez stronę w dniu 13 lipca 2005 r. – poza pozwoleniem budowlanym wydanym przez starostę złotowskiego w dniu 11 lipca 2005 r. – zostały wydane przed dniem 7 lipca 2005 r., a więc przed upływem czternastodniowego terminu na uzupełnienie wniosku. Organ wskazał też, że jedynie 4 z 14 dni przeznaczonych na uzupełnienie dokumentów przypadały na udokumentowaną chorobę, a na zaświadczeniach lekarskich znajduje się adnotacja, że pacjent może chodzić. Ponadto zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie z 20 czerwca 2005 r. dostarczenie stosownych dokumentów mogło nastąpić przez pocztę lub przez pełnomocnika. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez stronę Prezes ARiMR postanowieniem z [...] lutego 2009 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji, podtrzymując argumentację zaskarżonego aktu. Stwierdził, że uzupełnienia mogły być dokonane wcześniej niż w ostatnim dniu terminu, np. 4 lipca 2005 r., kiedy to strona złożyła do starostwa powiatowego zgłoszenie przystąpienia do wykonania robót remontowych i że wbrew twierdzeniu strony długotrwałe procedury wewnętrzne w instytucjach publicznych nie miały miejsca, gdyż jeśli strona złożyłaby odpowiednie wnioski do starostwa powiatowego niezwłocznie po otrzymaniu pisma wzywającego do usunięcia braków wniosku, to nawet najdłuższy czas oczekiwania na zaświadczenie, zmieściłby się w okresie do wniesienia uzupełnień. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po jej rozpoznaniu – Sąd wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 711/09 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że fakt choroby wnioskodawcy powinien być oceniony wyłącznie pod względem tego, czy miał on rzeczywiście możliwości ażeby mino jej wystąpienia wykonać nałożone na niego zobowiązanie. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści wskazał, że W. M. nie wykazał się należytą starannością w podjęciu działań zapewniających terminowe złożenie uzupełnień, ponieważ nie ustanowił pełnomocnika ani też nie skorzystał z możliwości złożenia brakujących dokumentów za pośrednictwem poczty. Organ zaznaczył też, że do wniosku o przywrócenie terminu dołączono zwolnienia lekarskie nr [...] dokumentujące niezdolność W. M. do pracy w terminie od 4 do 8 lipca 2005 r. oraz od 9 do 13 lipca 2005 r. W zwolnieniach tych zamieszczono adnotację, że chory może chodzić. Adnotacja ta pozostaje więc w sprzeczności z oświadczeniem zainteresowanego zawartym we wniosku o przywrócenie terminu, iż uzupełnienie braków wniosku o dofinansowanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe na skutek choroby, która uniemożliwiła chodzenie. Dodatkowo organ podkreślił, że wnioskodawca nie dopełnił również czynności dla której określony był termin bowiem nie nadesłał brakujących uzupełnień wniosku, tj. co najmniej trzech ofert na zakup maszyn z podanymi parametrami technicznymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie, zarzucając rażące naruszenie prawa – przepisów postępowania: - art. 58 k.p.a. przez brak uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o dofinansowanie, - art. 8 i 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z naczelnymi zasadami wynikającymi z w/w przepisów, - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych z dokumentów wykazujących przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz brak przeprowadzenia z urzędu dowodu z przesłuchania strony oraz świadków w osobach 2 pracowników Oddziału Regionalnego ARiMR na okoliczność pouczeń jakie dawali stronie i trybu prowadzenia postępowania, - art. 89 § 2 k.p.a. przez wydanie decyzji bez przeprowadzenia przez organ administracji rozprawy administracyjnej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego polemizując ze stanowiskiem organu stwierdził, że z zasad doświadczenia życiowego wynika, iż osoba, którą skarżący uczyniłby swoim pełnomocnikiem do usunięcia braków wniosku o dofinansowanie musiałaby być zapoznana z wymienionym zagadnieniem wypełniania takiego wniosku. Osoba ta powinna mieć też poświadczone przez notariusza pełnomocnictwo lub upoważnienie do reprezentowania skarżącego przed ARiMR. Należałoby więc zorganizować usługę notarialną, co byłoby utrudnione w trakcie choroby skarżącego, zwłaszcza, że wymagałoby w praktyce podróży do innego miasta. Pełnomocnik podniósł również, że stan fizyczny skarżącego groził trwałą utratą zdrowia w razie podjęcia przez niego wysiłku istniało bowiem realne niebezpieczeństwo utraty życia lub konieczności amputacji obu kończyn. W dalszej części skargi podniesiono, że wniosek skarżącego został uzupełniony i poprawiony w dniu 13 lipca 2005 r. przy pomocy prowadzącego sprawę pracownika ARiMR, który w rozmowie ze skarżącym przyznał, że zapomniał załączyć do pisma z dnia 20 czerwca 2005 r. kopii stron wniosku złożonego przez wnioskodawcę, które wymagają uzupełnienia i poprawienia z zaznaczonymi błędami i brakami. Nie mając wyżej wymienionej kopii skarżący nie wiedział, co ma we wniosku poprawić. Ponadto skarżący otrzymał od pracownika organu ustną informację, iż jeżeli jest chory, to będzie mógł złożyć uzupełnienie później, o ile niezwłocznie po zakończeniu choroby złoży wszystkie dokumenty wraz z odpowiednim wnioskiem w tym zakresie. Dostosowując się do tego pouczenia skarżący nie przypuszczał, że dostarczenie dokumentów w terminie późniejszym narazi go na tak negatywne konsekwencje. Pełnomocnik skarżącego powołując się na art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a. podkreślił, że w celu weryfikacji twierdzeń skarżącego dotyczących okoliczności świadczących o nie zawinieniu przez niego uchybienia terminu, organ powinien przeprowadzić dowód z przesłuchania wnioskodawcy oraz pracowników ARiMR, którzy udzielili wnioskodawcy błędnych pouczeń. W ocenie pełnomocnika skarżącego w celu wyjaśnienia ww. okoliczności organ powinien również przeprowadzić rozprawę administracyjną. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cyt. dalej p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący złożył uzupełnienie dokumentacji wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" z uchybieniem terminu. Wezwanie do usunięcia braków doręczono bowiem skarżącemu w dniu 23 czerwca 2005 r. natomiast uzupełnienie dokumentacji zostało przez skarżącego wniesione w dniu 13 lipca 2005 r. Wraz z tym uzupełnieniem skarżący wniósł o przywrócenie terminu na dokonanie usunięcia braków wniosku o dofinansowanie. Sąd zauważa, że w myśl art. 58 § 1 k.p.a. należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazał w postępowaniu administracyjnym, iż okolicznościami usprawiedliwiającymi uchybienie terminowi do usunięcia braków dokumentacji wniosku była jego choroba w okresie od 4 do 8 lipca 2005 r. oraz od 9 do 13 lipca 2005 r. Na dowód powyższego twierdzenia złożył zaświadczenia lekarskie nr [...] na drukach ZUS ZLA. W ocenie Sądu podniesiona w skardze argumentacja, iż skarżący był w powyższym okresie obłożnie chory nie znajduje uzasadnienia w treści ww. zaświadczeń lekarskich. Wskazano w nich bowiem, że chory może chodzić. Sąd przyjął, że gdyby stan zdrowia skarżącego - pozostającego pod opieką lekarską - był ciężki nawet przejściowo, lekarz nie pozwoliłby skarżącemu chodzić w czasie zwolnienia lekarskiego. Organ miał zatem podstawę, aby przyjąć, że skarżący był zdolny do terminowego usunięcia braków wniosku o dofinansowanie lub do ustanowienia pełnomocnika do dokonania tej czynności. Zasadnie też organ uznał, iż twierdzenie skarżącego, iż był obłożnie chory nie zostało poparte żadnym dowodem. Skarżący nie przedstawił dokumentacji mającej potwierdzić twierdzenia, że stan zdrowia uniemożliwiał mu załatwienie jakiejkolwiek sprawy, w tym złożenia uzupełnień do wniosku o dofinansowanie. Sama niezdolność do pracy nie jest zaś wystarczającą okolicznością dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Sąd podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. (sygn. akt II OSK 1397/05), odnoszący się do kwestii interpretacyjnych art. 58 k.p.a. Wynika z niego, iż we wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien wykazać, iż mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu przesłanką przywrócenia uchybionego terminu nie może być sam fakt okresowej niezdolności do pracy. Niezdolność do pracy nie wyklucza możliwości sporządzenia odwołania, czy też ewentualnie posłużenia się inną osobą w jego sporządzeniu. Od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy. Odnosząc się do argumentacji skargi w zakresie niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (vide: wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473). W przedmiotowej sprawie decydujące dla rozstrzygnięcia znaczenie miała treść zaświadczeń lekarskich przedstawionych przez skarżącego. Wobec tego organ słusznie nie uwzględnił wniosków skarżącego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz przesłuchanie wnioskodawcy i świadków – pracowników organu. W związku z powyższym skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia nie mogły też odnieść zarzuty dotyczące błędnego pouczenia udzielonego skarżącemu przez pracowników organu. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a także jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przedmiotowej sprawie skarżący nie nadesłał brakujących dokumentów do wniosku o dofinansowanie. Nie dopełnił więc czynności dla której określony był termin. Skarżący został zobowiązany do złożenia co najmniej trzech ofert na zakup maszyn z podanymi parametrami technicznymi. Tymczasem załączone przez niego oferty – cztery na nagrzewnicę, jedna na ciągnik i piec – nie zostały sporządzone zgodnie z instrukcją. W ofertach na nagrzewnice nie podano parametrów technicznych, a w ofercie na piec ceny brutto i netto. Podsumowując wskazać należy, że Prezes ARiMR wbrew zarzutom skargi należycie wywiązał się z obowiązku spoczywającego na nim zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wobec treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 711/09. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.