III SA/Gd 432/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia 7 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 1 czerwca 2010 r. nr [...], 2) zasądza od Państwowego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego H. S. kwotę 31,40 (trzydzieści jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 23 grudnia 2002 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) odmówił stwierdzenia u skarżącego H. S. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 25 lipca 2003 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skoro żadna z trzech instytucji upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznała u H. S. choroby zawodowej, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r., w sprawie o sygn. akt 3 II SA/Gd 1232/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien był zwrócić się do jednostki orzeczniczej o wydanie opinii uwzględniającej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, wykonanej na podstawie badań przeprowadzonych przy użyciu wszelkich niezbędnych metod i aparatury. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 20 października 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 grudnia 2002 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu u H. S. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jednostki orzecznicze nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej - ubytek słuchu jest zbyt mały. Wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r., w sprawie o sygn. III SA/Gd 730/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 października 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że nie ma podstaw prawnych do eliminowania z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Ponownie rozpoznając sprawę organ miał ustalić, czy rozpoznanie u skarżącego obustronnego niedosłuchu typu odbiorczego należy uznać za chorobę zawodową, a jeżeli nie to z jakich powodów. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 22 listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 grudnia 2002 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że jednostki orzekające nie rozpoznały u strony schorzenia słuchu , bowiem stopień uszkodzenia słuchu jest zbyt mały a ponadto uznały, że nie ma on związku z warunkami środowiska pracy. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r., w sprawie sygn. III SA/Gd 5/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 listopada 2006 r., albowiem organ oparł swe rozstrzygnięcie na wszystkich wydanych w sprawie orzeczeniach, mimo ich kwestionowania w poprzednich wyrokach, zaś ostatnia sporządzona opinia nie wyjaśnia powodów przyjęcia, iż brak przekroczeń NDN czyni nieprawdopodobnym powstanie ubytku słuchu u skarżącego. Organ ponownie rozpoznając sprawę miał dokonać ustaleń dotyczących działania czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy skarżącego oraz oceny, czy spowodowały one wystąpienie u skarżącego choroby określonej w wykazie chorób zawodowych. Sąd wskazał, że celowe byłoby zwrócenie się o wydanie orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej, która nie sporządzała w sprawie niniejszej orzeczenia. Decyzją z dnia 13 maja 2008r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, powołując się na art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 grudnia 2002 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H. S. Wyrokiem z dnia 23 października 2008 r., w sprawie o sygn. III SA/Gd 234/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 maja 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 grudnia 2002 r. o odmowie stwierdzenia u H. S. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd zważył, że wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Powyższe stanowisko Trybunału Konstytucyjnego Sąd odniósł do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i odmówił zastosowania jego przepisów. Podniósł, że organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę niezwłocznie po uchwaleniu i wejściu w życie przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP. Po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, decyzją z dnia 28 sierpnia 2009 r., powołując się na art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H.S. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Decyzją z dnia 14 października 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że oparcie decyzji o nieobowiązujące przepisy jest nieprawidłowe. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2010 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 523/09. Uzasadnienie powyższego wyroku nie zostało sporządzone. Decyzją z dnia 1 czerwca 2010 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, powołując się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u H.S. choroby zawodowej, obustronny trwały uszczerbek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz, wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób określonym w ww. rozporządzeniu. W uzasadnieniu organ wskazał, że oparł się na orzeczeniu lekarskim z dnia 7 lutego 2008 r. wydanym przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w którym rozpoznano u H. S. niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji ślimakowej o wielkości ucho prawe – 11 dB, ucho lewe – 15 dB. Decyzją z dnia 7 lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że nie został spełniony warunek stwierdzenia choroby zawodowej polegający na jej rozpoznaniu. W ocenie organu odwoławczego sprawę należy rozpatrywać na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W skardze na powyższą decyzję H. S. zarzucił błędne zastosowanie w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Podniósł, że z uwagi na brzmienie § 11 ust. 2 tegoż rozporządzenia, w sprawie winno mieć zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. skarżący H. S. złożył do akt sprawy wniosek o zwrot kosztów przejazdu na kwotę 31,40 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na wstępie niezbędnym było wskazanie, że w okresie, w którym skarżący wniósł o stwierdzenie wystąpienia u niego choroby zawodowej, obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm. – dalej jako rozporządzenie z 1983 r.). Z dniem 3 września 2002 r. rozporządzenie to utraciło moc w myśl § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115 – dalej jako rozporządzenie z 2002 r.). Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, jak i ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie w dniu 3 lipca 2009 r. Z tym też dniem weszło w życie, aktualnie obowiązujące, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869 – dalej jako rozporządzenie z 2009 r.). W § 11 rozporządzenia z 2009 r. zawarty został przepis przejściowy, zgodnie z którym z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne (ust. 1); postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia (ust. 2). Z przepisu powyższego wynika jednoznacznie, że w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej należy stosować rozporządzenie z 1983 r. Rozporządzenie to w § 1 ust. 1 przez choroby zawodowe definiowało choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wykaz, o którym mowa w cytowanym przepisie, zawiera w pkt. 15. schorzenie polegające na uszkodzeniu słuchu wywołane hałasem. Z materiału dowodowego przedmiotowej sprawy wynikało, że skarżący doznał uszkodzenia słuchu, przy czym w okresie zatrudnienia wykonywał pracę w środowisku narażonym na hałas. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji oparte zostały na rozporządzeniu z 2009 r., które określa wykaz chorób zawodowych zawierający schorzenie polegające na obustronnym trwałym odbiorczym ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Z porównania zapisów obu ww. rozporządzeń wynika jednoznacznie, że rozporządzenie z 2009 r. ograniczyło możliwość uznania uszkodzenia słuchu za chorobę zawodową do przypadków, w których ubytek słuchu jest wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, podczas gdy rozporządzenie z 1983 r. tego typu ograniczeń nie określało. Zatem przyjęcie przez organy obu instancji za podstawę rozstrzygnięć przepisów rozporządzenia z 2009 r. stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy zastosowaniu podlegały przepisy rozporządzenia z 1983 r. Z uwagi na odmienny sposób kwalifikowania uszkodzenia słuchu jako choroby zawodowej, opisane uchybienie należało uznać za mające wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie lekarskie z dnia 7 lutego 2008 r. wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdziło u skarżącego niedosłuch obustronny odbiorczy o lokalizacji ślimakowej o wielkości ucho prawe – 11 dB, ucho lewe – 15 dB oraz że z punktu widzenia medycznych skutków narażenia na hałas w środowisku pracy nie powoduje to upośledzenia funkcji narządu w stopniu uzasadniającym rozpoznania choroby zawodowej. W ocenie Sądu ww. orzeczenie lekarskie zostało wydane z uwzględnieniem charakterystyki ubytku słuchu zawartej w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia z 2009 r. Za prawidłowe natomiast należy uznać wydanie wobec osoby skarżącego orzeczenia lekarskiego, w którym biegli lekarze dokonają oceny istniejącego u skarżącego ubytku słuchu z uwzględnieniem wyłącznie przepisów rozporządzenia z 1983 r. Dopiero takie orzeczenie lekarskie może stać się podstawą do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. W tym celu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji uzyskają aktualne orzeczenie lekarskie, o ile to możliwe wydane przez jednostkę orzeczniczą, dotychczas nie wydającą orzeczeń lekarskich w przedmiotowej sprawie, w którym to orzeczeniu zawarta zostanie ocena, czy ubytek słuchu występujący u skarżącego można zakwalifikować jako chorobę zawodową w rozumieniu przepisów rozporządzenia z 1983 r. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Odnośnie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.