II FZ 156/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1042/10 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2011 r. o sygn. akt I SA/Go 1042/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił M. I. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 28 sierpnia 2008 r., nr [...], wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. podał, że w dniu 12 stycznia 2009 r. postanowieniem tegoż Sądu skarżący został zwolniony w całości od wpisu sądowego przysługującego od wniesionej skargi. 2.2. Wyrokiem z dnia 3 lutego 2009 r. skarga została uwzględniona przez w.w. Sąd poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji. 2.3. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2010 r. o sygn. akt II FSK 717/09 uchylił wyrok z dnia 3 lutego 2009 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp. 2.4. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Go 1042/10, WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę. W dniu 25 stycznia 2011 r. do w.w. Sądu wpłynęła skarga kasacyjna strony skarżącej od wyroku. 2.5. Skarżący 2 lutego 2011 r. wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść opłat sądowych albowiem nie dysponuje wymaganymi środkami. Nie posiada żadnej nieruchomości, ani żadnych wartościowych rzeczy ruchomych. Nie posiada lokat pieniężnych, nie uzyskuje dochodu, albowiem nie pozostaje w stosunku pracy, ani też w innym stosunku, z którego osiągałby dochód. Wskazał również, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje ze swoją żoną oraz niepełnoletnim synem. Dalej podał, że jest na wyłącznym utrzymaniu żony oraz że nie posiada informacji co do sytuacji majątkowej i finansowej żony z uwagi na posiadaną z żoną rozdzielność majątkową. 2.6. Zarządzeniem z dnia 9 lutego skarżący został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. o dodatkowe oświadczenie oraz dokumenty. 2.7. Odpowiedź na powyższe wezwanie przesłał pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 21 lutego 2011 r. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim: 3.1. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z tego też względu pismem z dnia 10 lutego 2011 r. skarżący został wezwany do przedłożenia: (a) oświadczenia o wysokości obecnie ponoszonych miesięcznych wydatków rodziny (skarżącego i wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) z wyszczególnieniem kwot przeznaczanych na żywność, leki, opłaty stałe (energię elektryczną, gaz, czynsz, wodę, abonament za korzystanie z telewizji kablowej/cyfrowej, telefon, szkoła i koszty nauki dzieci itp.) oraz na inne potrzeby (np. papierosy, prasa itp.), jak również związanych z dojazdem skarżącego do sądu; (b) oświadczenia jakie warunki mieszkaniowe posiada, czyją własność stanowi nieruchomość, w którym zamieszkuje i jakie ponosi wydatki związane z zamieszkaniem; (c) oświadczenia, z jakiego źródła wydatki skarżącego są ponoszone; (d) odpisu deklaracji podatkowych w podatku dochodowym oraz w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące, zeznania podatkowego PIT skarżącego i jego żony za ostatnie dwa lata; (e) wyciągów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego i jego żony z ostatnich trzech miesięcy; (f) oświadczenia, jakiego rodzaju prowadzi działalność gospodarczą, jakie z tego tytułu uzyskuje przychody i jakie ponosi koszty związane z jej prowadzeniem oraz na jakich zasadach jest ona opodatkowana; (g) oświadczenia, z jakich środków i kto ponosi ciężar wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego; (h) oświadczenia, jakie i z jakiego tytułu żona skarżącego w chwili obecnej uzyskuje dochody; (i) oświadczenia skarżącego, jakich nieruchomości jest właścicielką jego żona; (j) oświadczenia czy skarżący korzysta z samochodów, jakiej wysokości ponosi koszty związane z korzystaniem z pojazdów oraz czyją stanowią własność. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego) oświadczył, że nie posiada informacji o ponoszonych miesięcznych wydatkach swojej rodziny albowiem wszelkie koszty przeznaczone na bieżące utrzymanie rodziny ponosi małżonka skarżącego, pokrywa ona również z własnych środków finansowych wszelkie koszty związane z dojazdem skarżącego do sądu, wynagrodzenie jego pełnomocnika. Skarżący mieszka w domu jednorodzinnym wraz ze swoją żoną i małoletnim synem, nieruchomość ta stanowi wyłączną własność małżonki skarżącego. Ponadto skarżący wskazał, że wszelkie wydatki ponoszone przez niego pokrywa jego żona. Korzysta on z pojazdu, który stanowi wyłączną własność żony i to ona ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. Skarżący nie posiada żadnych rachunków bankowych i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oraz nie osiąga żadnych przychodów z innego tytułu, gdyż zajmuje się bieżącym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Ponadto wskazał, że nie ma obowiązku podawać jakichkolwiek informacji, co do sytuacji majątkowej i finansowej żony, nie ma obowiązku podawania informacji co do posiadanych przez żonę nieruchomości, nie ma obowiązku przedkładania zeznań podatkowych żony, wyciągów bankowych, nie posiada wglądu do dokumentacji podatkowej żony. Jednocześnie załączył deklaracje dla podatku od towarów i usług za październik, listopad i grudzień 2010 r. – "P. M. I." oraz PIT -36L za 2008 i 2009 r. Z zeznań podatkowych wynika, że skarżący w 2008 r. uzyskał stratę w wysokości 6.427,42 zł, a w 2009 r. dochód z działalności gospodarczej w wysokości 178,10 zł. 3.2. Odnosząc powyższe do przedmiotu sprawy, Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżący w ogóle nie udowodnił (nie wykazał) ani nawet nie uprawdopodobnił, aby znajdował się rzeczywiście w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Strona ograniczyła się do lakonicznej informacji dotyczącej braku jakichkolwiek środków finansowych będących w jej dyspozycji. W ocenie WSA w Gorzowie Wlkp. strona w ogóle nie wykazała w jakiej sytuacji majątkowej się znajduje. Pomimo podania, że zajmuje się "...bieżącym prowadzeniem gospodarstwa domowego" nie wskazał rodzaju ani wysokości ponoszonych wydatków takich jak żywność, energia elektryczna, gaz itp. Nawet przyjmując, że prawdziwe jest oświadczenie strony, że wydatki te pokrywa w całości jego żona, to nie jest zrozumiałym - przy bieżącym prowadzeniu przez niego gospodarstwa domowego – oświadczenie, zgodnie z którym "...nie posiada informacji o wysokości ponoszonych miesięcznych wydatków swojej rodziny". Nadto, WSA w Gorzowie Wklp. stwierdził, że strona jest niekonsekwentna w swoich oświadczeniach. Skarżący podał, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej oraz nie osiąga żadnych przychodów z innego tytułu (odp. 6 na k. 260 akt WSA w Gorzowie Wlkp.), jednocześnie przedkłada deklaracje w podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2010 r. oraz zeznania PIT -36 L za 2008 i 2009 r. świadczące o prowadzeniu działalności gospodarczej. Jednocześnie strona nie podaje czy działalność gospodarczą od stycznia 2011 r. przestała prowadzić i zarejestrowała się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, czy też działalność tę dalej prowadzi. Złożenie deklaracji w ocenie Sądu pierwszej instancji świadczyło, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a pomimo wezwania nie wskazał jakiego rodzaju jest to działalność jakie koszty ponosi w związku z jej prowadzeniem (chociażby koszty ubezpieczenia społecznego), na jakich zasadach jest ona opodatkowana. Oświadczenie skarżącego w tym zakresie Sąd pierwszej instancji oceniał jako nie tyle nieścisłe, co niewiarygodne. Jako wątpliwe należało również uznać oświadczenie skarżącego, że nie posiada rachunku bankowego, skoro prowadził (prowadzi) działalność gospodarczą. 3.3. Ponadto, WSA w Gorzowie Wlkp. stwierdził, że skarżący również nie przedłożył dokumentów ani nawet nie złożył oświadczeń obrazujących całokształt sytuacji majątkowej swojej żony. Wprawdzie w małżeństwie skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej, jednak nie oznacza to, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie ma obowiązku wykazania źródeł przychodów czy też wskazanie majątku swojej współmałżonki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków, nie wyłącza bowiem zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej: K.r.o.). WSA w Gorzowie Wlkp. podkreślił, że niezależnie od ustroju majątkowego, który obowiązuje w danym związku małżeńskim, oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Brak w aktach sprawy jakichkolwiek dokumentów, których analiza umożliwiłaby dokonanie oceny sytuacji majątkowej współmałżonki wnioskodawcy. Skarżący nie tylko uchylił się od wskazania konkretnego majątku, którym dysponuje jego żona – wskazania nieruchomości, rzeczy ruchomych znacznej wartości w tym również samochodów, które używa skarżący, ale nawet skarżący nie wskazał z jakiego tytułu żona uzyskuje przychody - czy jest to stosunek pracy, służbowy czy też prowadzona działalność gospodarcza. Pomijając zupełnie kwestię wysokości przychodu, powyższe informacje były niezbędne do ustalenia jaka w rzeczywistości jest sytuacja majątkowa skarżącego i czy rzeczywiście nie może on ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji, bezsprzecznie rozpatrywane wezwanie może być skierowane wyłącznie do osoby wnioskującej o prawo pomocy, a nie do osób trzecich czy innych podmiotów. Jeśli natomiast osoba trzecia odmówi współpracy z wnioskodawcą, to powinna się liczyć z tym, że swoją postawą naraża tegoż wnioskodawcę na negatywne konsekwencje w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Co należy podkreślić, z treści złożonych oświadczeń wynika, że strona skarżąca nie czyniła próby uzyskania w tym zakresie informacji przyjmując bezpodstawnie, że nie ma ona "...takiego obowiązku". 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego) stwierdził w jego uzasadnieniu, że przedłożone przez niego dokumenty były co najmniej tak kompleksowe, jak te przedłożone wcześniej i obrazowały jego sytuację finansową, zdecydowanie gorszą niż dwa lata wcześniej, tj. w momencie przyznania jej przez WSA w Gorzowie Wlkp. zwolnienia od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora IS w Z. Skarżący wskazał, że faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, pomimo jej zarejestrowania i nie zgłoszenia wniosku o jej zawieszenie, co jednoznacznie wynika z dołączonych deklaracji w podatku od towarów i usług oraz zeznań podatkowych PIT za 2008 i 2009 rok, "...bo przecież wykazanie tam kwoty przychodu, są bardzo niskie. Natomiast składki na ubezpieczenie społeczne, są w całości finansowane przez żonę strony skarżącej". W ocenie skarżącego jego obecna sytuacja finansowana jest o wiele trudniejsza w porównaniu z rokiem 2008, a już wtedy skarżący został zwolniony od wpisu od skargi w.w. postanowieniem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/ GO 842/08. Ponadto, skarżący stwierdził, że w dotychczas składanych oświadczeniach, nigdy nie wskazywała, iż prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe, a jedynie, iż pozostaje na utrzymaniu żony. Fakt przekazywana przez żonę skarżącego środków finansowych, wynika jedynie z jej dobrej woli, a nie obowiązku. Natomiast okoliczność, że strona skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej żony, wynika z faktu, iż żona strony skarżącej, nigdy nie wyraziła zgody na przedłożenie dokumentacji obrazującej jej stan majątkowy, z uwagi na istniejącą rozdzielność majątkową, a to już od 1992 r. i z uwagi na to skarżący takiej możliwości nie posiada. Z ogólnej regulacji art. 23 K.r.o. nie można wnioskować, aby w przypadku istniejącej pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej, obowiązek majątkowego wspierania małżonków dotyczył także partycypowania z obowiązkiem pokrycia kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Go 842/08). Ponadto skarżący podniósł, że ma poważne wątpliwości co do poprawności obsadzenia Sądu pierwszej instancji: "Wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznawał Sędzia, który był sprawozdawcą, w postępowaniu sądowym zakończonym oddaleniem skargi, od którego to wyroku strona skarżąca wywodzi skargę kasacyjną. Rozpoznawanie przez tego samego Sędziego, który brał udział i był sprawozdawcą w postępowaniu sądowym, zakończonym oddaleniem skargi podatnika, następnie wniosku o przyznanie prawa pomoc, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od wpisu od skargi kasacyjnej, od tego orzeczenia, budzi poważne wątpliwości. Sędzia ten bowiem wyraził swój pogląd w sprawie, a strona skarżąca oczekuje kontroli tego poglądu przez Sąd wyższej instancji, nie posiadając odpowiednich środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej". Skarżąca stanął na stanowisku, że Sędzia rozpatrując wniosek strony skarżącej, o przyznanie prawa pomocy, winien się wyłączyć od rozpoznawania wniosku na własne żądanie. 4.2. Opierając się na w.w. argumentacji skarżący wniósł o (1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie strony od kosztów sądowych w całości lub w części, tj. od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, ewentualnie (2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wlkp. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie WSA w Gorzowie Wlkp. odpowiada prawu. W związku z tym zażalenie skarżącego podlega oddaleniu. 5.2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że jedną z okoliczności przesądzających od odmowie przyznania prawa pomocy skarżącemu było nieprzedłożenie przez niego dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną jego żony. Należy bowiem mieć na względzie, że na podstawie art. 255 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może wezwać do przedłożenia dokumentów dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przepis ten wyznacza więc granicę podmiotową swojego zastosowania – nie może być podstawą do wezwania o przedłożenie dokumentów źródłowych nie związanych z osobą wnioskującą o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 474/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W rozpoznawanej sprawie żona skarżącego pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i – mimo rozdzielności majątkowej małżonków – na podstawie art. 27 K.r.o. i zasad współżycia społecznego jest zobowiązana, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyła wraz ze skarżącym. Wbrew twierdzeniom skarżącego, do stwierdzenia przez WSA w Gorzowie Wlkp., że wraz ze swoją żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie było potrzebne żadne oświadczenie skarżącego lub jego żony. Okoliczność ta była obrazowana przez inne twierdzenia skarżącego, które posłużyły do rekonstrukcji jego sytuacji rodzinnej – m.in. stwierdzenie w piśmie z dnia 21 lutego 2011 r., że skarżący zamieszkuje z żoną w domku jednorodzinnym, a wszelkie koszty utrzymania gospodarstwa domowego, którego członkiem jako mieszkaniec jest także skarżący, ponosi żona (por. k. 250 akt WSA w Gorzowie Wlkp.). Uwzględniając więc w.w. obowiązek żony skarżącego zasadnie WSA w Gorzowie Wlkp. dążył do ustalenia, poprzez stosowne wezwanie skarżącego, jakie są koszty miesięczne utrzymania rodziny i jak kształtuje się partycypacja każdego z małżonków w ponoszeniu tych ciężarów finansowych. W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy. Należy bowiem mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 681/10, z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 67/11, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu między innymi o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Sychowicz, w: H. Ciepła, B. Czech, T. Domińczyk, S. Kalus, K. Piasecki, M. Sychowicz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Stąd też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny. Pozostawanie jednego z małżonków na utrzymaniu drugiego z nich i wykonywanie ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego sprawia, że sytuacja materialna małżonka nie uzyskującego dochodu jest pochodną sytuacji materialnej małżonka, który uzyskuje dochód. Tym samym w tym zakresie zażalenie skarżącego oparte jest na błędnym stanowisku, co do związków rodzinno-majątkowych, które na mocy w.w. przepisów K.r.o. łączą go z małżonką, mimo rozdzielności majątkowej. 5.3. W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie tego prawa, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z w.w. przepisem p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). W związku z powyższym należy przyjąć, ze w sytuacji, gdy wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie przedstawi swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej w sposób wyczerpujący i jasny, wszelkie wątpliwości przemawiają na jego niekorzyść. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w.w. wątpliwości nie usuwa powołanie się na postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Go 842/08, którym przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolniono go od uiszczenia wpisu od skargi. U podstaw tamtego uzasadnienia legał ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego z końca 2008 r. i początku 2009 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej został wniesiony do Sądu pierwszej instancji w dniu 3 grudnia 2010 r. Odpowiedź skażonego na wezwanie o przedłożenie dokumentów źródłowych wpłynęła 2 lutego 2011 r. Oceniając zasadność wniosku skarżącego Sąd pierwszej instancji miał zatem nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek zbadać aktualną sytuację skarżącego. Oceniając, czy podmiot wnoszący o przyznanie prawa pomocy wypełnił ciążący na nim z mocy art. 246 p.p.s.a. obowiązek, sądy administracyjne powinny bowiem badać przedłożone dokumenty źródłowe, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., pod kątem aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Dokumenty obrazujące przeszłą sytuację majątkową wnioskodawcy są nieistotne, gdyż uzasadnieniem przyznania prawa pomocy jest teraźniejsza niemożność strony w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 307/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tym samym powołanie się skarżącego na w.w. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. nie może być rozstrzygające dla oceny jego sytuacji w rozpoznawanej sprawie. 5.4. Podniesione przez skarżącego w zażaleniu wątpliwości co do składu orzekającego Sądu pierwszej instancji nie zostały uzasadnione podaniem konkretnych okoliczności, które obrazowałyby sugerowaną podstawę do wyłączenia sędziego. Skarżący nie przedstawił też żadnego dowodu lub choćby uprawdopodobnienia dla swoich wątpliwości. Nie złożył również wniosku o wyłączenie sędziego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza istnienia którejś z podstaw do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy wymienionej w art. 18 § 1 p.p.s.a. 5.5. Uwzględniając więc bezzasadność argumentacji skarżącego w zażaleniu oraz aprobatę dla oceny Sądu pierwszej instancji co do wniosku skarżącego i jego dalszego postępowania w sprawie w związku z ciążącym na nim, na mocy art. 246 § 1 p.p.s.a, obowiązkiem wykazania zasadności przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jak w sentencji.