I FSK 1025/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-17
Skład orzekający: Barbara Wasilewska, Jan Zając, Arkadiusz Cudak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego podatnika (spółki) wpływa na możliwość orzekania o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu tej spółki jako osoby trzeciej, jeśli decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej została wydana przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania głównego, ale postępowanie egzekucyjne wobec spółki zostało umorzone po wydaniu tej decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał wystarczającej analizy akt sprawy w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. Umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego nastąpiło po wydaniu zaskarżonej decyzji i nie miało bezpośredniego wpływu na jej zasadność. Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać, czy czynności egzekucyjne wobec spółki przerwały bieg terminu przedawnienia, co mogło mieć wpływ na możliwość orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej. Z uwagi na akcesoryjność odpowiedzialności osoby trzeciej, wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego (np. przez przedawnienie) skutkuje wygaśnięciem odpowiedzialności osoby trzeciej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki A. H. za zaległości podatkowe spółki w podatku VAT. Decyzją organu pierwszej instancji z 14 grudnia 2009 r. orzeczono o odpowiedzialności A. H., a decyzję tę utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z 31 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na potencjalne przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec A. H. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących przedawnienia i odpowiedzialności osób trzecich oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zasądził od A. H. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia NSA Jan Zając (sprawozdawca), Sędzia NSA, Arkadiusz Cudak, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1532/10 w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od A. H. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 490 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 22 listopada 2010 r., III SA/GL 1532/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi A. H. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 31 marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osoby trzeciej). Sąd zasądził również od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wskazaną na wstępie decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R.z 14 grudnia 2009 r. orzekającą o odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług Spółki z o.o. "A." z siedzibą w R. za grudzień 2003 r. oraz za miesiące od stycznia do listopada 2004 r.
Określone w decyzji zaległości podatkowe były następstwem nie dokonanych wpłat zadeklarowanego w deklaracjach VAT -7 podatku od towarów i usług za wskazane w decyzji miesiące. W okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżący pełnił funkcję członka zarządu "A." Spółki z o.o. w R., a egzekucja wobec Spółki stała się bezskuteczna. Skarżący nie wskazał mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki, nie złożono we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości "A." Spółki z o.o. w R., zaś w ocenie organu nie wystąpiły przesłanki uwalniające od odpowiedzialności określone w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: "o.p".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wywodził, że przesłanki z art. 116 § 1 o.p., wyłączające odpowiedzialność członka zarządu wystąpiły w sprawie, albowiem wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym momencie, a ponadto skarżący wskazał organowi mienie spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po zbadaniu skargi uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Sąd zwrócił uwagę na treść pisma skarżącego z 9 listopada 2010 r., w którym w całości podtrzymał prezentowane w skardze stanowisko, a nadto wskazał na treść postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z 24 września 2010 r., z którego wynika, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało umorzone. W treści tego orzeczenia wskazano tytuły wykonawcze o numerach: [...], [...], [...], [...], [...].
Wobec powyższego Sąd zobowiązał organ do wyjaśnienia jakich wierzytelności, z jakich tytułów i za jaki okres dotyczyło wskazane postanowienie, na skutek jakiego wniosku wierzyciela zostało wydane.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. w piśmie z 17 listopada 2010 r. wskazał, że należności objęte postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z 24 września 2010 r. dotyczyły grudnia 2003 r. oraz okresu od stycznia do listopada 2004 r., a podstawą wydania tegoż postanowienia było przedawnienie roszczeń wobec "A." sp. z o.o., co nie ma jednak wpływu na zobowiązanie skarżącego, gdyż wobec niego zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.
Odnosząc się do powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że treść pism Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 8 oraz 17 listopada 2010 r. nie wyjaśniła wątpliwości co do tego, jakich zobowiązań dotyczyło postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z 24 września 2009 r. w przedmiocie umorzenia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Ponadto Sąd uznał, że nie dokonano analizy stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem art. 118 o.p.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie ulega wątpliwości, że ewentualne przedawnienie zobowiązania podatkowego podatnika stanowi przeszkodę do orzekania o odpowiedzialności osób trzecich. Natomiast w stanie faktycznym istniejącym w niniejszej sprawie, gdy wydano decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej, a następnie doszło do wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego, jeśli organ rozpoznając sprawę ustali, że tytuły wykonawcze objęte postanowieniem z 24 września 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczą tożsamych zobowiązań, co objęte zaskarżoną decyzją, odpowiedzialność osoby trzeciej traci swoje podstawy i jest bezprzedmiotowa. Wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego dłużnika powoduje w ocenie Sądu zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej, a w konsekwencji odpowiedzialność tej osoby wygaśnie przed upływem terminu określonego w art. 118 § 2 o.p. Sąd powołując się na orzecznictwo sądów powszechnych oraz administracyjnych zwrócił przy tym uwagę na akcesoryjny charakter odpowiedzialności skarżącego, której źródłem jest cudze zobowiązanie. By zatem osoba trzecia mogła ponieść tą odpowiedzialność musi istnieć zobowiązanie pierwotne, co w konsekwencji powoduje ustanie odpowiedzialności osoby trzeciej w skutek wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego. W konsekwencji przyjąć trzeba, że w wypadku gdy przed ostatecznym zakończeniem postępowania zakończonego wydaniem decyzji w trybie art. 116 o.p. dojdzie do wygaśnięcia pierwotnego zobowiązania podatkowego rozstrzygnięcie odnośnie odpowiedzialności osoby trzeciej staje się bezprzedmiotowe. W rezultacie przed organem podatkowym otwiera się konieczność podjęcia działań i wydania rozstrzygnięć w przedmiocie wygaszenia decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej w trybie art. 258 § 1 o.p.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zobowiązanie podatkowe uległoby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2009 r., jeśli bieg tego terminu nie zostałby przerwany przez czynności opisane w treści art. 70 § 2- 4, 6, 7 o.p., a w niniejszej sprawie szczególnie należy wskazać na kwestie ogłoszenia upadłości oraz zastosowania środka egzekucyjnego. Decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na skarżącego, jako byłego członka zarządu spółki, zapadła w dniu 14 grudnia 2009 r., co w odniesieniu co najmniej do części zobowiązań skutkowałoby zwolnieniem skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania spółki w czasie, gdy był członkiem jej zarządu.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala w ocenie Sądu pierwszej instancji na jednoznaczne rozstrzygnięcie powyższych kwestii, tym bardziej, że organ nie wyjaśnił już w trakcie postępowania przed Sądem w oparciu o jakie przesłanki złożył wniosek do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego. Kwestii tych również nie wyjaśniają załączone przez organ do pisma z dnia 17 listopada 2010 r. nieczytelne kserokopie dokumentów skierowanych do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. w dniu 27 sierpnia 2010 r., tym bardziej, że wykazano w nich zerową wysokość zaległości wobec skarżącego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." wskazując, że na zasądzoną kwotę składają się: wpis – 500 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie adwokata – 240 zł).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor Izby Skarbowej w K.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 118 § 1 o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja organu odwoławczego została wydana po okresie przedawnienia terminu prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, podczas gdy z przepisu tego nie wynika, że 5-letni termin dotyczy wydania decyzji przez organ odwoławczy,
- art. 118 § 1 o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedawnienie zobowiązania głównego podatnika ma wpływ na prawo do wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zobowiązania na osobę trzecią, podczas gdy decyzja ta została wydana w okresie 5-letnim, o którym mowa w art. 118 § 1 o.p.,
- art. 70 § 2-4, 6 i 7 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten znajduje zastosowanie odnośnie regulacji zawartej w art. 118 § 2 o.p.,
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wrak wskazania właściwej podstawy prawnej zasądzonej kwoty kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego, co powoduje wątpliwości co do prawidłowości określenia wysokości tych kosztów,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedostateczną analizę akt sprawy przez Sąd i zbędne zalecenie analizy stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem treści art. 118 o.p. przez organ podatkowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, podczas gdy analiza ta została dokonana i tytuły wykonawcze zostały przeanalizowane, co znajduje potwierdzenie w materialne dowodowym, konkretnie w pismach procesowych z 8 oraz 17 listopada 2010 r.,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu podatkowego wskutek nieprawidłowego uznania przez Sąd, że organ wydał decyzję z naruszeniem art. 118 o.p. oraz regułami postępowania dowodowego (art. 122, art. 187 i art. 191 o.p.)
- art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 221 i 233 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie kosztów postępowania sądowego i przyjęcie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie wpis jest stały, a nie stosunkowy liczony od wartość przedmiotu zaskarżenia podanego w skardze, podczas gdy z przepisów wynika, że wpis w tego rodzaju sprawach jest wpisem stosunkowym.
W związku z powyższymi zarzutami organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania orz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega uwzględnieniu.
Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę z innych przyczyn niż te, które zostały wskazane przez skarżącego. Wyszedł bowiem poza granice skargi. Oczywiście postępowanie takie jest zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. dopuszczalne. Tenże Sąd uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki powoduje, że odpowiedzialność osób trzecich za zaległości wynikające z przedawnionych zobowiązań wygasa. W konsekwencji nie można orzec o odpowiedzialności tych podmiotów. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii, czy nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, który kończyłby się z dniem 31 grudnia 2009 r.
Należy podkreślić, że organy podatkowe w toku postępowania nie przeprowadzały postępowania wyjaśniającego w zakresie ewentualnych czynności egzekucyjnych, które mogłyby przerwać bieg terminu przedawnienia. Okoliczności te w toku postępowania podatkowego, wobec braku w tym zakresie zarzutów, nie były przedmiotem sporu. Sąd pierwszej instancji, z uwagi na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 24 września 2010 r., w którym umorzono postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego – byłego członka zarządu, podjął działania zmierzające do wyjaśnienia pewnych kwestii. W związku z tym na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku zobowiązano pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej do wyjaśnienia w oparciu o jakie przesłanki złożył wniosek do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego.
W tym kontekście należy się zgodzić z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niedostateczną analizę akt sprawy, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zwrócić uwagę na sekwencje czasowe w niniejszej sprawie. W dniu 14 grudnia 2009 r. organ pierwszej instancji wydał decyzje w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki. W dniu 31 grudnia 2009 r. upływał termin przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych spółki, pod warunkiem oczywiście, że termin ten nie został przerwany. Z kolei 31 marca 2010 r. organ drugiej instancji wydał decyzję będącą przedmiotem kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wreszcie dnia 24 września 2010 r. wydano postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wszczętego uprzednio w stosunku do skarżącego, będącego byłym członkiem zarządu. Sąd pierwszej instancji, pomimo takiej chronologii zdarzeń, skoncentrował swoją uwagę na okolicznościach dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego. Zdarzenie to zaś miało miejsce niemal pół roku po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny wzywał pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej do wyjaśnienia kwestii odnoszących się do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast nie przeanalizował akt administracyjnych z punktu widzenia biegu terminu przedawnienia dla spółki. Tymczasem w nich znajdują się tytuły wykonawcze, wystawione przeciwko spółce z oznaczeniem poprzedniej firmy "M." spółka z ograniczona odpowiedzialnością. Tytuły te dotyczą zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne przedmiotowe okresy rozliczeniowe. W treści tych tytułów, w części dotyczącej rozliczenia kosztów egzekucyjnych, znajduje się adnotacja miedzy innymi o kosztach zajęcia rachunku bankowego. W aktach jest również pismo banku zawierające informacje o dokonaniu zajęcia rachunku bankowego spółki. Sąd pierwszej instancji w tym zakresie poprzestał na gołosłownych twierdzeniach skarżącego, że te czynności egzekucyjne dotyczyły podatku dochodowego od osób prawnych.
Uwzględniając powyższe należy więc stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji, wydał zaskarżony wyrok bez dostatecznej analizy akt sprawy. Dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych, przemawiające za tym, że nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki, nie zostały bowiem rozważone i ocenione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Okoliczności dotyczące przesłanek złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, których wyjaśnienia domagał się Sąd pierwszej instancji od pełnomocnika organu podatkowego, nie mają w istocie żadnego znaczenia. Umorzenie to bowiem nastąpiło blisko sześć miesięcy później niż wydanie zaskarżonej decyzji. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny nie żądał od tego pełnomocnika wykazania, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. Należy bowiem podkreślić, że w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji, wychodząc poza granice skargi, uwzględnia pewne okoliczności z urzędu, obowiązkiem tego Sądu jest dokładna analiza akt administracyjnych, a w razie wątpliwości zobowiązanie stron do wypowiedzenia się przez pełnomocników stron w tym zakresie.
Reasumując skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod uwagę kwestie przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika, które na etapie postępowania podatkowego nie było w ogóle przedmiotem sporu, obowiązkiem tego Sądu było precyzyjne przeanalizowanie akt administracyjnych. Konstatacja Sądu pierwszej instancji, zawarta w uzasadnieniu wyroku, że "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie powyższych kwestii", nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił bowiem wyżej wskazanych dokumentów, które mogą świadczyć o przerwaniu biegu przedawnienia. Tym samym uwzględnienie skargi z tych powodów jest co najmniej przedwczesne. Przy czym należy również zaznaczyć, że z treści pisemnych motywów wyroku nie wynika w sposób oczywisty przyczyna uchylenia zaskarżenia decyzji. Jako podstawę prawną wskazano bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. Jednocześnie wskazano, że braki w zebranym materiale dowodowym uniemożliwiają jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia. Zatem uzasadnienie Sądu pierwszej instancji zawiera w tym zakresie wewnętrzną sprzeczność.
Natomiast odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej w orzecznictwie sądów administracyjnych w wskazanym zakresie nie ma rozbieżności, która uzasadniałaby wystąpienie do składu poszerzonego o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Wskazywane bowiem w rozpoznawanym środku odwoławczym orzeczenia dotyczą innych kwestii.
Zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. W judykaturze jednolicie przyjmuje się, że chodzi w tym przypadku o decyzję organu pierwszej instancji, gdyż to ona kształtuje stosunek zobowiązaniowy osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r., I FSK 1372/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualna decyzja organu odwoławczego nie ustala już tegoż zobowiązania, a jest jedynie przejawem kontroli poprawności tego ustalenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., I FSK 402/08, http:orzeczenia.nsa.gov.pl). Również w ślad uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2007 r., I FPS 5/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 22, jednolicie przyjmuje się, że pojęcie wydania decyzji, określonej w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie oznaczało jej doręczenia.
Natomiast w dwóch orzeczeniach, przytoczonych przez Sąd pierwszej instancji, a mianowicie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2009 r., I FSK 340/08 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2009 r., III SA/Wa 3054/08 (oba orzeczenia dostępne na tronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) odniesiono się w sposób wyraźny do kwestii wpływu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika na odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległość z tego tytułu. W orzeczeniach tych wskazano, że wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego dłużnika powoduje zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej, w konsekwencji czego jej odpowiedzialność wygaśnie jeszcze przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 2 O.p.
Z wyżej wyrażonym stanowiskiem należy się zgodzić. Z uwagi na akcesoryjność odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe podatnika, wygaśnięcie tego zobowiązania wywołuje skutki w sferze odpowiedzialności tych osób. Przykładowo, nie ma żadnych wątpliwości, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na skutek zapłaty (art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) wpływa na zakres odpowiedzialności osoby trzeciej. Analogiczna sytuacja będzie zachodziła, gdy zobowiązanie podatkowe wygaśnie na skutek zaistnienia innych zdarzeń określonych w art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej w tym również w razie przedawnienia zobowiązania.
Reasumując należy stwierdzić, że powyższe zarzuty naruszenia prawa materialnego, podniesione w skardze kasacyjnej, nie są zasadne w zakresie ich wykładni. Wynikają one w istocie z niezrozumienia stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku. Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika wynika z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Termin ten może upłynąć jeszcze przed terminem przewidzianym w art. 118 § 2 Ordynacji podatkowej i odwrotnie, może skończyć się później.
Nie ma racji również autor skargi kasacyjnej zarzucając błędne określenie kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie dominuje pogląd, iż od skargi na decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika należy pobierać wpis stały w wysokości 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 maja 2008 r., II FZ 182/08; z dnia 27 lipca 2010 r., I FZ 192/10; z dnia 9 grudnia 2010 r., II FSK 1939/10; z dnia 24 lutego 2012 r.).
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokładnie przeanalizuje zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy w zakresie dokonania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki. W razie jakichkolwiek wątpliwości Sąd powinien zobowiązać pełnomocników stron do przedłożenia dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień na tą okoliczność. Po ustaleniu, czy bieg terminu upłynął, czy też nie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zastosuje przepisy prawa materialnego, których wykładnia została przeprowadzona prawidłowo.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło