II SA/Rz 803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. B. na akt Starosty [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt i stwierdza, że skarżącemu W. B. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 zł /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/ wydaną dla samochodu osobowego marki Ford Escort nr rejestracyjny [...]; II. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego W. B. kwotę 200,- zł /dwieście/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 803/10 U Z A S A D N I E N I E Wezwaniem z 29.01.2010 r. W. B. zwrócił się do Starostwa Powiatowego [...] o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej nadpłatę za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Ford Escort nr rej. [...], zarejestrowanego w dniu 22.06.2004 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt 6/04 (Dz. U. nr 115, poz. 119). Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., wydanym w oparciu o art. 66 § 3 k.p.a. Starosta [...] zwrócił W. B. jego podanie, wskazując, że pobranie i zwrot opłaty należą do czynności materialno-technicznych organu rejestrującego. Na skutek zażalenia W. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. uchyliło postanowienie organu I instancji i umorzyło postępowanie w przedmiocie zwrotu podania, wskazując również na właściwy tryb jego załatwienia w drodze aktu lub czynności. Stosując się do wskazań organu, W. B. w dniu 6.06.2010 r. ponownie wystąpił do Starosty Powiatowego [...] o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej nadpłatę za wydanie karty pojazdu W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Starosta [...] odmówił zwrotu żądanej kwoty, informując, iż obowiązek pobrania opłaty w wysokości 500 zł wynikał z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Pismem z dnia 8 lipca 2010 r. W. B. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie zwrotu żądanej kwoty w wysokości 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Wskazał przy tym na stwierdzoną przez Trybunał niekonstytucyjność przepisów nakładających obowiązek pobrania zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu, a także ich sprzeczność z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Organ ustosunkował się do tego wezwania w piśmie z dnia 28 lipca 2010 r., ponownie odmawiając zwrotu kwoty 425 zł. W. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na akt Starosty [...] odmawiający zwrotu części opłaty za kartę pojazdu. Skarżący przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, że organ działał w sprzeczności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. U 6/04, stwierdzającym niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a także w sprzeczności z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Skarżący powołał się również na orzecznictwo sądowoadministracyjne - wyrok WSA w Bydgoszczy z 29.01.2009 r. I SA/Bd 346/08, w którym Sąd uznał, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., będący podstawą pobrania opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł, był niekonstytucyjny od samego początku swego obowiązywania, pomimo odroczenia przez Trybunał utraty jego mocy obowiązującej. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że utrata mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. oznaczała, ze nakładanie i pobieranie do tej daty opłat za kartę pojazdu w wysokości 500 zł było zgodne z prawem. Odsunięcie w czasie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego miało na celu ochronę przed skutkami finansowymi dla powiatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a jedynym jej kryterium, o ile ustawy nie stanowią inaczej, jest legalność czyli zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące określonego uprawnienia lub obowiązku. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest akt Starosty [...] wydany na skutek wniosku W. B., odmawiający zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w wysokości 425 zł. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, głównie za sprawą uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt IOPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21, przesądzony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Uzasadniając takie stanowisko NSA wskazał, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego , który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dalej NSA wskazał, że odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które jednak przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.. Wniesienie skargi w oparciu o ten przepis wymaga zachowania trybu określonego w art. 52 § 3 P.p.s.a., tj. uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sposób liczenia 30 – dniowego terminu do wniesienia takiej skargi został wskazany w art. 53 § 2 P.p.s.a. Skarżący terminu tego dochował, wzywając Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa pismem złożonym 8 lipca 2010 r., po wydaniu w dniu [...] lipca 2010 r. aktu odmawiającego zwrotu części opłaty, a następnie składając w dniu 3.08.2010 r. skargę. Przechodząc do oceny merytorycznej tego aktu, stwierdzić należy, że uprawnienie skarżącego do zwrotu nadpłaconej części opłaty za wydanie karty pojazdu zostało de facto przesądzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04. Trybunał stwierdził niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 cyt. ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Skoro zatem przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to mimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy i w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. uchwały NSA z dnia 30.10.2000r., sygn. OPK 13/00, ONSA 2001/2/ 63, z dnia 15.12.2000r., sygn. OPK 20-22/00, ONSA 2001/3/104, z dnia 22.05.2000r., sygn. OPS 3/00, ONSA 2000/4/136, wyrok NSA z dnia 16.01.2006r., sygn. I OPS 4/05, niepublikowany). Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddany kontroli sądowej akt polegający na odmowie zwrotu kwoty 425 zł wydany został bez podstawy prawnej. Pogląd ten jest powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (m. in. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 11.07.2008 r., sygn. akt II SA/Po 831/08 i WSA w Kielcach z dnia 30.09.2008 r., II SA/Ke 364/08, nie publ.), także w wyrokach tut. Sądu z dnia 7.01.2009 r., akt II SA/Rz 450/08 oraz z dnia 18.03.2009 r., II SA/Rz 671/08, od którego to wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną, wyrokiem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09. W wyroku tym NSA stwierdził zasadność odmowy zastosowania przez Sąd I instancji § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w związku z omawianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, podkreślając, że odmowa zastosowania dotyczy wyłącznie wysokości opłaty należnej za kartę pojazdu, a nie podstawy prawnej do pobrania tej opłaty w ramach odpłatności za czynności powiatów. Odroczenie przez Trybunał utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. do dnia 1 maja 2006 r. celem umożliwienia wprowadzenie do tego czasu nowej regulacji, zgodnej z Konstytucją , nie oznacza, że do czasu utraty mocy obowiązującej niniejszego przepisu należało pobierać opłatę w wysokości 500 zł, a jedynie w wysokości odpowiadającej kosztom druku i dystrybucji kart pojazdów. Sąd w pełni podziela zaprezentowane stanowisko, zgadzając się tym samym z argumentacją skarżącego. Za słuszne należy też uznać zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Od daty przystąpienia Polski do Unii Europejskiej- tj. od 1.05.2004 r., normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z uregulowaniami Traktatu oraz Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, normy prawa wspólnotowego mają pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa. Z treści powołanego art. 90 Traktatu wynika, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007 r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna orzekł, że sporna opłata za wydanie karty pojazdu objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Z tego również względu, skoro §1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest sprzeczny z art. 90 TWE, zasadna jest odmowa jego zastosowania w niniejszej sprawie. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i § 2 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt Starosty [...] z dnia [...] lipca 2010 r. i stwierdził, że skarżącemu W. B. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu osobowego marki Ford Escort nr rejestracyjny [...], w kwocie 425 zł. Sąd odstąpił od stosowania art. 152 P.p.s.a., bowiem charakter aktu odmawiającego przyznania uprawnienia wskazuje, że nie nadaje się on do wykonania. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek zawarty w skardze.