III SA/Gd 598/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie WSA Alina Dominiak, WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2010 r. Wójt Gminy działając na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz. 473 ze zm.) cofnął G. T., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą F.H. [...] zezwolenia: - nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz na piwo; - nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa; - nr [...] – na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Komendy Powiatowej Policji w S. G. w związku z dokonaniem przez ekspedientkę w dniu 30 października 2009 r. w sklepie spożywczo – przemysłowym [...] położonym w O. przy ul. [...] i należącym do G. T. sprzedaży piwa osobie nieletniej. W prowadzonej o w/w czyn sprawie karnej zapadł wyrok Sądu Rejonowego w S. G. warunkowo umarzający postępowanie karne wobec ekspedientki na okres próby wynoszący rok. Co istotne, w świetle art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. W związku z zaistnieniem sprzedaży alkoholu osobie nieletniej i wydaniem wyroku sądu karnego organ zobligowany był cofnąć wydane zezwolenia. W odwołaniu od w/w decyzji G. T. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji jako wydanej z naruszeniem przepisów art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i "art. 107 i k.p.k.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 października 2010 r. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Wójta Gminy. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy przywołując dotychczasowy przebieg postępowania wskazał, że fakt sprzedaży alkoholu w sklepie odwołującego osobie nieletniej był bezsporny. Ekspedientka dokonująca sprzedaży została bowiem uznana winną zarzuconego jej czynu, a warunkowe umorzenie postępowania podyktowane było wyłącznie tym, że wina i społeczna szkodliwość przypisanego czynu nie były znaczne. Organ odwoławczy analizując zaś stan prawny i najnowsze orzecznictwo sądowe uznał, że nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobom nieletnim determinuje cofnięcie zezwolenia. Nadto, na cofnięcie zezwolenia nie ma wpływu nieświadomość naruszenia prawa i brak złej woli ze strony sprzedawczyni czy właściciela sklepu. Na cofnięcie zezwolenia nie ma również wpływu fakt, że ekspedientka została zwolniona z pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. T. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć wskazując, że organy błędnie przyjęły, iż nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie 17 – letniej powodować musi cofniecie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący odnosząc się do orzecznictwa sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest uzasadniona jedynie w przypadku powtarzających się zdarzeń polegających na sprzedaży alkoholu osobom nieletnim. W ocenie skarżącego "nieprzestrzeganie" ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych zakłada bowiem pewną powtarzalność tego rodzaju naruszeń. W przypadku jednorazowego zdarzenia przewidziana przez ustawę sankcja byłaby nieproporcjonalna do zaistniałego naruszenia prawa, co kłóci się z ideą państwa prawa. Jednocześnie nie ma możliwości aby tak zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych (stanowiącej niejednokrotnie podstawę działalności gospodarczej danego podmiotu) aby wykluczyć wszelkie przypadki naruszenia ustawowych zakazów i nakazów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia 6 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów: zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, zawierających powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu z wyjątkiem piwa oraz zawierających powyżej 18 % alkoholu wydanych dla G. T., uprawniających do sprzedaży napojów alkoholowych sklepie spożywczo-przemysłowym [...] w O. ul. [...]. Dla dokonania prawidłowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art.15 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1, 3 i ust. 10 pkt 1 lit. a z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tj. z 2007 r. Dz. U. Nr 70, poz. 473 ze zm.). Zgodnie z art. 18 ust. 1 w/w aktu normatywnego sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Stosownie do ust. 3 powołanego przepisu zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych: 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo, 2) powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa), 3) powyżej 18% zawartości alkoholu. Z kolei w świetle art. 15 ust. 1 przedmiotowej ustawy zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości, osobom do lat 18 oraz na kredyt lub pod zastaw. W przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest zaś do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy ( art. 15 ust. 2 ustawy). W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku: nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż artykuł 18 ust. 10 w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zakończyć swój byt przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Zakończenie owego bytu następuje również w drodze decyzji administracyjnej, z tym że wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego nastąpi ustalenie, czy wystąpiła któraś z określonych w w/w przepisie przyczyn, skutkująca cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży. Co bezsporne, nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, zawartych w ustawie, stanowi podstawę do pozbawienia podmiotu uprawnień do sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w jej stanie faktycznym nie budzi wątpliwości fakt, że w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez G. T. doszło do sprzedaży nieletniemu alkoholu w postaci piwa. Za taką konstatacją przemawiają dokonane w toku postępowania administracyjnego ustalenia, nie przeczy im również sam skarżący. Powyższy fakt przesądził zaś w sposób oczywisty o spełnieniu przesłanek zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy i obligował organ do cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w nich wymienionych. Nakaz ten wynika wprost z powołanego przepisu, który w art. 18 ust. 10 odwołuje się do zezwolenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy, a które wydaje się oddzielnie na poszczególne rodzaje napoi alkoholowych objętych ust. 3 omawianego przepisu. Stanowisko takie potwierdza uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. II GPS 2/07, w której to stwierdzono, iż w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu. Odnosząc się do twierdzeń skargi Sąd nie podziela wyrażonego tam poglądu, że skarżąca nie może ponosić ujemnych konsekwencji za działanie pracownika, którego przeszkolił i który został pouczony o zasadach sprzedaży alkoholu i z własnej woli popełnił czyn zabroniony przez ustawę. Należy bowiem wskazać, że to podmiot, który uzyskał zezwolenie zobligowany jest - co wynika z przepisów ustawy i o czym został pouczony w związku z uzyskaniem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych – zorganizować sprzedaż napojów alkoholowych w sposób, który będzie zapobiegać przypadkom nieprzestrzegania zasad sprzedaży. W wyroku z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 139/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości akceptuje, że: "Nie można uniknąć zastosowania sankcji wynikającej z cyt. przepisu ( art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy – przypis autora) poprzez wykazanie, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą dochował należytej staranności przy doborze pracowników i ich przeszkoleniu oraz przy sprawowaniu nad nimi nadzoru." ( opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z kolei odnosząc się do wskazanej w skardze rozbieżności orzecznictwa sądów administracyjnych i różnej interpretacji przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dotyczących cofania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sytuacji jednorazowego naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych, Sąd pragnie zauważyć, że jakkolwiek rozbieżność taka w przeszłości miała miejsce, to w chwili obecnej orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do tej kwestii jest jednoznaczne i ugruntowane. Przyjęto pogląd, że jeżeli zostanie stwierdzony tylko raz przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych, to obowiązkiem organu jest cofnięcie zezwolenia na ich sprzedaż ( por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II GSK 160/06, niepubl., wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, LEX nr 276721). Sąd pragnie się również odnieść do twierdzenia skarżącego, że cofnięcie zezwoleń w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, jest sankcją zbyt dotkliwą i nieproporcjonalną do zaistniałych naruszeń, co narusza podstawowe zasady państwa prawa. Należy zauważyć, że z przyjętej przez ustawodawcę konstrukcji przepisów ustawy o wychowaniu w wynika, że przeciwdziałanie zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega, co do zasady, wartościowaniu w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, iż decyzja organu I instancji jak i rozstrzygnięcie organu odwoławczego, rozpoznającego sprawę ponownie w myśl wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania były w pełni prawidłowe. Ustalenie z kolei, iż skarga nie zawiera argumentów prowadzących do jej uwzględnienia prowadzić musi do jej oddalenia, o czym Sąd orzekł mając za podstawę art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.