II OSK 1097/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Agnieszka Miernik /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1648/10 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1648/10 oddalił skargę R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny: Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] cofnął R. K. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Kaliszu [...] Wydział Karny uznał R. K. winnym popełnienia wielokrotnie od 2002 do 2005 r. przestępstw z art. 297 § 1 kk i art. 270 § 1 kk, polegających na przedkładaniu sfałszowanych dokumentów w celu zapewnienia sobie udziału i wygranej w przetargach organizowanych przez Urząd Miasta w Kaliszu. Za powyższe czyny Sąd wymierzył łączną karę 200 stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość każdej stawki na kwotę 125 zł oraz zasądził od ww. kwotę 2554,44 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Na skutek odwołania R. K., Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy ww. decyzję i podkreślił, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Obawa taka istnieje w szczególności w stosunku do osób, które zostały skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Obawa użycia broni niezgodnie z prawem może być związana również z innymi okolicznościami. Jak przyjęto w orzecznictwie sądów administracyjnych, o tym czy zachodzi obawa, o której mowa w ww. przepisie, powinna decydować ocena dotychczasowego zachowania danej osoby oraz jej cech charakterologicznych. Z kolei R. K. w okresie od 2002 r. do 2005 r. popełnił wielokrotnie przestępstwo z art. 297 § 1 kk (przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu) oraz z art. 270 § 1 kk (przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów), za co został skazany prawomocnym wyrokiem m.in. na karę grzywny. Poza tym od 2005 r. do 2009 r. popełnił on 7 wykroczeń w ruchu drogowym, za co w 6 przypadkach ukarano go mandatami karnymi. Co prawda niektóre ukarania za wykroczenia - zgodnie z art. 46 § 1 kw - należy uznać za niebyłe, ponieważ upłynęły 2 lata od ich wykonania, jednak zatarcie skazania (i odpowiednio uznanie ukarania za wykroczenie za niebyłe) nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 kpa, że osoba posiadająca pozwolenie na broń (lub ubiegająca się o takie uprawnienie) popełniła czyny, które same w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzą obawę, że osoba ta może użyć broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego. Powyższe pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt skazania/ukarania bądź niekarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania. Notoryczne łamanie prawa i naruszanie przepisów ruchu drogowego stawia stronę w negatywnym świetle i świadczy o jej lekceważącym podejściu do porządku prawnego. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że przestępstwo popełnione przez skarżącego stanowi obligatoryjną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń. Podkreślił również, że organ nie wziął pod uwagę posiadanej przez niego dobrej opinii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę R. K. wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji właściwy organ cofa pozwolenie na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ocenie Sądu katalog przypadków opisanych w powyższym przepisie można jednak poszerzyć, gdy materiał dowodowy wskazuje na bezpośredni związek między niektórymi rodzajami przestępstw niewymienionych w ustawie, a uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny. Sąd wskazał, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem. W niniejszej sprawie skarżący wielokrotnie od 2002 r. do 2005 r. dopuścił się przestępstw z art. 297 § 1 kk i art. 270 § 1 kk, polegających na przedstawianiu sfałszowanych dokumentów w celu zapewnienia sobie udziału i wygranej w przetargach organizowanych przez Urząd Miasta w Kaliszu. Niewątpliwie jest to kategoria przestępstw zbliżona do przestępstw przeciwko mieniu. Ponadto w okresie od 2005 r. do 2009 r. siedmiokrotnie dopuścił się wykroczeń w ruchu drogowym. Sąd zgodził się z oceną organu, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący wykazuje negatywną postawę wobec porządku prawnego, o czym świadczą popełnione przez niego przestępstwa i wykroczenia. W tej sytuacji mniejsze znaczenie ma dobra opinia z miejsca zamieszkania skarżącego i koła łowieckiego. Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniona obawa niezgodnego z prawem użycia broni, a skarżący swoim zachowaniem nie daje rękojmi, iż jako posiadacz broni nie zagrozi takim dobrom jak porządek publiczny lub bezpieczeństwo. Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. wniósł R. K., reprezentowany przez r. pr. T. Z., zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego, tj.: 1) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż prawomocne skazanie za jakiekolwiek przestępstwo pozwala na odstąpienie od wymogu badania uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa publicznego, co stanowi przesłankę do cofnięcia uprawnień na posiadanie broni palnej, podczas gdy okoliczności sprawy, w tym cechy osobiste i sposób życia skarżącego, oceniane według zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie uzasadniają takiej obawy; 2) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący należy do osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem publicznym lub porządkiem publicznym, podczas gdy materiał dowodowy w sposób oczywisty wskazuje, iż obawa taka w stosunku do skarżącego nie zachodzi; 3) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż jakiekolwiek naruszenie porządku prawnego skutkuje cofnięciem pozwolenia na broń niezależnie od charakteru przestępstwa (wykroczenia) karnego, uznania go za niebyłe, cech osobowościowych i dotychczasowego postępowania osoby, której cofa się pozwolenie na broń, a w efekcie przyjęcie, że skazanie skarżącego za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów oraz obrotowi gospodarczemu, a także popełnianie przez niego wykroczeń drogowych daje podstawę do pozbawienia go uprawnień na posiadanie broni palnej myśliwskiej; 4) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez ich niezastosowanie polegające na braku wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy popełnionym przez skarżącego przestępstwem z art. 279 § 1 kk i art. 270 § 1 kk, czasem jaki upłynął od jego skazania, dotychczasowym jego postępowaniem – sposobem, życia i zachowania, cechami charakteru, opinią środowiska, koła łowieckiego, a istnieniem uzasadnionej obawy użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego; 5) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", polegające na niewyjaśnieniu przez Sąd, jaki wpływ na zastosowanie art. 151 P.p.s.a. miał fakt, iż organ cofnął skarżącemu uprawnienie do posiadania broni palnej po dwóch latach od uprawomocnienia się wyroku, w trakcie których skarżący nie naruszył porządku prawnego, a organ nie znalazł podstaw, aby wszcząć przeciwko niemu takiego postępowania, a przestępstwa i wykroczenia na które się powołuje zostały popełnione w latach 2002-2009, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 6) art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń poprzez jego niezastosowanie, czego efektem było powołanie się na wykroczenia w ruchu drogowym, które winny być uznane za niebyłe; 7) art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na wydaniu rozstrzygnięcia bez należytej oceny opinii wyrażonych na temat skarżącego, w oderwaniu od cech jego charakteru, sposobu życia i dotychczasowego postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przestępstwa, za które skazany został skarżący nie są przestępstwami przeciwko życiu i zdrowiu, czy przeciwko mieniu. Zakwalifikowane one zostały przez Kodeks karny do przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu i wiarygodności dokumentów. Przestępstwa te popełnione zostały ponadto sześć lat temu i w ich wyniku skarżący po raz pierwszy w życiu skazany został wyrokiem karnym, przy czym złożył również wniosek o dobrowolne poddanie się karze, który Sąd uznał za zasadny. Zdaniem skarżącego samo zatem dopuszczenie się takiego przestępstwa, choć godne potępienia, nie jest wystarczające do uznania, że stwarza on uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie jest w szczególności równoznaczne z utratą przez niego wiarygodności co do przestrzegania przepisów o broni i amunicji, w tym w zakresie bezpiecznego posiadania i używania broni myśliwskiej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący stanął pod zarzutem wielokrotnego popełnienia przestępstw z art. 297 § 1 kk i art. 270 § 1 kk, które mają charakter umyślny. Znaczne skumulowanie zarzutów oraz umyślny charakter popełnionych przestępstw wskazują natomiast jednoznacznie na istnienie uzasadnionej obawy o zgodne z prawem użycie broni palnej. Od posiadacza broni palnej wymagać bowiem należy nieskazitelnej postawy. W takiej sytuacji kwestia kilkukrotnego ukarania skarżącego mandatami karnymi jest jedynie dodatkową (ale nie zasadniczą) okolicznością przemawiającą za trafnością rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza natomiast związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia oraz wnioskiem. Dokonując takiej oceny Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób należyty dokonał kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie, zgodnie z przepisami art. 3 P.p.s.a. i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz oceny, czy skarżącego można zaliczyć do grona osób wymienionych w tym przepisie. Zaskarżone decyzje podjęte zostały bowiem na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i zarzut błędnej wykładni tych przepisów wskazano w skardze kasacyjnej R.K. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Z kolei z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wynika, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazać w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09, stwierdził, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie jej pozwolenia na broń na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano jednak, że co do innych osób niż wymienione w ww. przepisie, w szczególności co do osób, które nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, organ musi szczegółowo analizować i uzasadniać istnienie takiej obawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceny takiej w niniejszej sprawie dokonał i wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie przyjął, że prawomocne skazanie za jakiekolwiek przestępstwo pozwala na odstąpienie od wymogu badania uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wręcz przeciwnie, Sąd dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zauważył (str. 7 uzasadnienia), że powołany przepis określa dwie grupy osób, którym cofa się pozwolenie na broń. Do pierwszej należą osoby, co do których, z woli ustawodawcy, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, tym samym w stosunku do tych osób nie ma już potrzeby dokonywania dodatkowej oceny. Z kolei do drugiej grupy należą osoby, co do których należy dokonać oceny, czy istnieje uzasadniona obawa i czy dają rękojmię, iż swoim zachowaniem, jako posiadacze broni, nie zagrożą takim dobrom jak porządek publiczny lub bezpieczeństwo. Każdy taki przypadek wymaga zatem indywidualnej oceny. Mając na uwadze wyżej wskazane kryteria Sąd zgodził się z oceną organu, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący wykazuje negatywną postawę wobec porządku prawnego, o czym świadczą wielokrotnie popełnione przestępstwa z art. 297 § 1 kk i art. 270 § 1 kk, polegające na posługiwaniu się sfałszowanymi dokumentami, za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...], jak również wykroczenia w ruchu drogowym. Sąd nie powołał się przy tym wyłącznie na fakt skazania wyrokiem, ale uwzględnił jednocześnie przewidywane zachowanie posiadacza broni, które uzasadnia dotychczasowe postępowanie skarżącego. Ocena ta dotyczyła bowiem wielokrotnego popełniania przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu i dokumentom oraz dopuszczenia się wykroczeń w ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze zgodzić należy się z oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że osoba, która wielokrotnie łamie przepisy prawa nie daje gwarancji właściwego obchodzenia się z bronią i wobec takiej osoby można zasadnie podnieść istnienie obawy użycia przez nią broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wskazać przy tym należy, że zatarcie skazania pozwala wprawdzie daną osobę uznać za niekaraną, jednakże przy ocenie osobowości posiadacza broni ważny jest nie tyle fakt ukarania, ale dotychczasowe życie i sposób postępowania tej osoby (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 maja 1999 r. sygn. akt III SA 7339/98, Lex nr 45099 oraz WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1879/04 i z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1788/09). Tym samy zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 kpa, że osoba, która posiada broń, a która popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego. Uznać zatem należy, że prawidłowo organ odniósł się do wszystkich popełnionych przez skarżącego wykroczeń i zasadnie Sąd I instancji tego nie zakwestionował. Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu upływu czasu pomiędzy popełnionymi przez skarżącego przestępstwami, a wszczęciem postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń wskazać należy, że przedmiotowe postępowanie faktycznie wszczęte zostało dopiero w dniu 23 października 2009 r., a zatem rok po skazaniu, jednakże z akt sprawy wynika, że do chwili wszczęcia tego postępowania organ czynił starania o uzyskanie wyroku skazującego. W odniesieniu z kolei do zarzutu naruszenia przez Sąd przepisu art. 134 P.p.s.a. poprzez pominięcie i niedokonanie oceny przedstawionych opinii na temat skarżącego wskazać należy, że Sąd takiej oceny dokonał, jednakże jest ona odmienna od oceny strony skarżącej. Sąd wskazał bowiem, że wobec dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, a wskazujących na brak poszanowania przez R. K. prawa, mniejsze znaczenie mają przedstawione przez niego dobre opinie z miejsca zamieszkania i koła łowieckiego. Z taką oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji należy się zgodzić. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale z dnia 18 listopada 2009 r. prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozwolenie na broń jest zatem uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dająca rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W związku z tym osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizje z prawem (tak również WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 1781/05). Mając powyższe na uwadze nie można Sądowi I instancji zarzucić błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Ustalenia dokonane przez Sąd są prawidłowe, wynikają z całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyczerpują podstawowe wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku w myśl art. 141 § 4 P.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.