II FSK 1414/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1239/10 wydanego w sprawie ze skargi K. B. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2010 r. (I SA/Gd 137/10) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1239/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. B. (dalej jako: skarżący) o wznowienia postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 137/10) ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Wyrokiem z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 137/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 grudnia 2009 r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Orzeczenie jest prawomocne od dnia 12 czerwca 2010 r. Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym powyżej wyrokiem. Jako ustawową podstawę wznowienia skarżący wskazał art. 271 § 1 w zw. z art. 18 § 1 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie o sygn. I SA/Gd 137/10 orzekali sędziowie, którzy brali również udział w rozpoznaniu innych jego lub małżonki – D. B. skarg, a mianowicie w sprawach zakończonych: – wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 852/09) w sprawie ze skargi skarżącego w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r., – wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r. (sygn. akt I SA/Gd 676/09) w sprawie ze skargi D. B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2004 r., – wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 853/09) w sprawie ze skargi D. B. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. Ponadto, zdaniem skarżącego w sprawie pojawiły się okoliczności faktyczne i środki dowodowe mogące mieć wpływ na wynik sprawy, z których nie mógł skorzystać we wcześniejszym postępowaniu, przejawiające się w zaniechaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G., a następnie Dyrektora Izby Skarbowej w G. przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność przeznaczenia środków ze sprzedaży oraz charakteru uzyskanego przez skarżącego wynagrodzenia. W wydanych w sprawie decyzjach organy podatkowe zdaniem strony nietrafnie i w krzywdzący sposób przyjęły, że skarżący "przechwycił" nadwyżkę środków pieniężnych uzyskanych na skutek sprzedaży samochodów na warunkach korzystniejszych. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 281 zd. 1 p.p.s.a. po przeprowadzeniu rozprawy odrzucił skargę o wznowienie postępowania . Sąd wyjaśnił, że rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje etapowo. W pierwszej kolejności zgodnie z art.280 zd. 1 p.p.s.a sąd bada, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek (skargę o wznowienie) odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W kolejnym etapie na rozprawie sąd rozstrzyga w pierwszej kolejności o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej przesłanki wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Wymóg oparcia żądania dotyczącego wznowienia postępowania oznacza nie tylko obowiązek powołania przez skarżącego określonego przepisu, lecz również wymóg przytoczenia przez niego okoliczności uprawdopodobniających faktyczne istnienie podstawy wznowienia. Brak ustawowej podstawy zachodzi bowiem nie tylko wówczas, gdy powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. Badając skargę o wznowienie postępowania zgodnie z tymi kryteriami Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom organu skarżący zachował trzymiesięczny termin do jej wniesienia. W piśmie z dnia 10 stycznia 2011 r. skarżący wyjaśnił bowiem, że o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia dowiedział się dopiero z dniem 16 listopada 2010 r. na skutek doręczenia mu przez Sąd Okręgowy w Gdańsku, w związku z toczącym się przed tym sądem postępowaniem (I C 402/10) stanowiących załączniki do pisma procesowego kopii wyroków wydanych w sprawach o sygn. akt: I SA/Gd 852/09, I SA/Gd 323/10, I SA/Gd 219/10, I SA/Gd 137/10 oraz I SA/Gd 263/10. Tym samym przyjąć należało, że wspomniany termin upłynął z dniem 16 lutego 2011 r., a zatem wniesiona 26 listopada 2010 r. (data stempla pocztowego) skarga zmieściła się w ustawowym terminie i nie może podlegać odrzuceniu z powodu uchybienia terminowi. Inaczej zdaniem Sądu wyglądała kwestia wystąpienia ustawowej podstawy wznowienia. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że pomimo wskazania przez skarżącego aż dwóch przesłanek ustawowych wznowienia, żadna z nich nie koresponduje z przytoczonymi na ich poparcie okolicznościami. Po pierwsze, skarżący żądał wznowienia postępowania z powodu jego nieważności, ponieważ w składzie Sądu, na rozprawie w dniu 13 maja 2010 r., orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 p.p.s.a. (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd przytoczył treść art. 18 § 1 p.p.s.a. i stwierdził, że w sprawach wskazanych w skardze o wznowienie i sprawie , której wniosek dotyczy nie istnieje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, nie są to zatem te same sprawy. Nie zachodziła zatem żadna z przesłanek wyłączenia któregokolwiek z sędziów orzekających w sprawie, której wniosek dotyczy. Po wtóre, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut skargi, odnośnie późniejszego wykrycia przez skarżącego takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący ograniczył się bowiem wyłącznie do przytoczenia tej podstawy oraz wskazania dowodu, z którego jak twierdzi wcześniej nie mógł skorzystać. Natomiast, pomimo spoczywającego na nim ciężaru dowodu nie wyjaśnił przyczyn, dla których wcześniejsze się nim posłużenie nie było w sprawie możliwe. Tymczasem ze sformułowania użytego w art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu i wówczas nieujawnialnych z tego powodu, że nie były znane stronom. Jednakże strona znała zarówno dane osób, z którymi zawierała przywołanie przez nią umowy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz ich postanowienia, dlatego mogła we wcześniejszym okresie zgłosić wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych osób. Zgłaszany zarzut jest zatem w pełni niezasadny. Skarżący wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2011 r., zarzucając niewyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy przez naruszenie art. 276 p.p.s.a. w zw. z art. 281 p.p.s.a., ponieważ po rozważeniu stanu sprawy Sąd nie połączył badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczył informacje dotyczące ustaleń dokonanych w toku kontroli podatkowej, które w jego ocenie nie doprowadziły do wyjaśnienia w tym postępowaniu stanu faktycznego sprawy. W tych okolicznościach Sąd, jego zdaniem, winien był połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy, co mogłoby skutkować wznowieniem postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której w tej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że Sąd ten ocenia wyłącznie zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej, nie może z urzędu poszukiwać innych niż wskazane w środku odwoławczym naruszeń prawa, jakich ewentualnie mógł dopuścić się sąd pierwszej instancji, nie może także precyzować za stronę zarzutów skargi kasacyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2011 r. II OSK 142/10, opubl. w Lex pod nr 746528, z dnia 10 czerwca 2009 r., II FSK 241/08, opubl. w Lex pod nr 511302, z dnia 8 kwietnia 2009, II FSK 1951/07, opubl. w Lex pod nr 497211). Z uwagi na to bardzo istotne jest dokładne i precyzyjne sformułowanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie w sposób, który pozwoli na powiązanie fragmentów uzasadnienia z konkretnym zarzutem skargi kasacyjnej i wyjaśnienie, w czym strona upatruje naruszenia konkretnego przepisu przez sąd pierwszej instancji (art. 176 p.p.s.a., por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., II FSK 719/09, opubl. w Lex pod nr 745823, z dnia 22 września 2009 r., I GSK 946/08, opubl. w Lex pod nr 594762). W przypadku postawienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona winna również wykazać, co wynika z art. 74 pkt 2 p.p.s.a., że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (a więc, że gdyby do niego nie doszło, to wynik zapadłoby odmienne rozstrzygnięcie). W tym przypadku strona oparła skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuciła naruszenie art. 276 w zw. z art. 282 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających znaczenie dla sprawy w wyniku niepołączenia badania dopuszczalności skargi z rozpoznaniem sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej, choć formalnie stanowiące jej część, nie rozwija tego zarzutu. Nie wiadomo zatem, ani jakich okoliczności Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, nie wskazano też, jaki wpływ mogło to mieć na wynik sprawy. Już z uwagi na te braki skargi kasacyjnej nie zasługuje ona na uwzględnienie. Dodatkowo należy wskazać, że powołany jako pierwszy przepis stanowi, że do postępowania ze skargi o wznowienie stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Jednakże, gdy do wznowienia właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. Drugi z przepisów stanowi, że na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.. Ze wskazanych przepisów wynika zatem, że obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności, także na rozprawie, zbadanie skargi o wznowienie postępowania pod kątem jej dopuszczalności i zachowania terminu do jej złożenia. Jeżeli sąd uzna skargę o wznowienie za niedopuszczalną, to zgodnie z art. 281 zd. 1 p.p.s.a. ma obowiązek wniosek odrzucić. Taki nakaz wynika bowiem wprost z powołanego przepisu. Ustawodawca stwierdził bowiem kategorycznie, iż w takim wypadku sąd "odrzuca wniosek", a nie ,że "może go odrzucić". Połączenie badania dopuszczalności skargi z rozpoznaniem sprawy możliwe jest zatem jedynie wówczas, gdy sąd uzna skargę za dopuszczalną. Skoro Sąd w badanej sprawie stwierdził niedopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, a tego twierdzenia strona nie podważyła skutecznie, to tym samym nie mógł rozpoznać sprawy. Z tych względów skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a.