I SA/Bd 29/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Liberda-Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz K. S. kwotę 116 zł (słownie: sto szesnaście złotych) tytułem zwrotu koszów postępowania. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta T. wymierzył stronie podatek od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest bardzo lakoniczne i nie wyjaśnia, dlaczego ma płacić ww. podatek za trzy lata wstecz. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent Miasta T. prawidłowo określił wymiar podatku od nieruchomości za 2008 r. w kwocie [...] zł, rozkładając go na 4 raty płatne w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że podatnik jest właścicielem nieruchomości położonej w T. przy ul. [...]. Zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych będących właścicielami nieruchomości. Obowiązek ten powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Na podatniku ciąży obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomości i obiektach budowlanych na formularzu wg wzoru określonego w terminie 14 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie tego obowiązku. Z informacji przekazanej przez organ I instancji wynika, że skarżący stał się właścicielem nieruchomości w 2004 r. poprzez zmianę współwłasności. W dniu 03 września 2010 r. podatnik złożył informację oraz podatek od nieruchomości, w związku z czym organ podatkowy wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2008, 2009, 2010. Organ wyjaśnił, że na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej ma możliwość ustalania wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości nie tylko za rok bieżący, ale także za 5 lat wstecz. Korzystając zatem z przyznanego przez ustawodawcę uprawnienia organ I instancji wymierzył podatek za lata 2008-2010. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący podniósł, że nie kwestionował prawidłowości i obliczenia wymiaru podatku od nieruchomości, nie negował konieczności uiszczenia tego podatku oraz nie uchylał się od terminowego i w ustalonych wielkościach regulowania podatku od nieruchomości. Zaznaczył, że przedmiotowy podatek płaci na bieżąco i w wymiarze określonym w corocznych decyzjach podatkowych. Wskazał, że kwestionował jedynie lakoniczność zaskarżonych decyzji nakładających na niego obowiązek ponownego uregulowania podatku od nieruchomości. W tym zakresie podniósł, że Prezydent Miasta T. w piśmie kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wyraźnie stwierdził, że podatnik nie ma żadnych zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Skoro zatem podatek był płacony przez właściciela terminowo, w wielkościach określonych przez organ podatkowy, a na nieruchomości nie ciążą żadne zaległości to, zdaniem strony, decyzje podatkowe powinny wyjaśnić, dlaczego podatek od nieruchomości ma być ponownie uiszczony. Tego jednak zaskarżone decyzje nie wyjaśniały. Odnosząc się do stwierdzenia organu, że postępowanie podatkowe w zakresie nieruchomości położonej w T. przy ulicy [...] zostało wszczęte w wyniku złożenia przez podatnika w dniu 03 września 2010 r. informacji oraz podatku od nieruchomości, skarżący podkreślił, że w tym dniu żadnego podatku nie składał. Nie wie również, dlaczego organ podatkowy wszczął kolejne postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2008-2010 skoro na mocy postanowienia z dnia 12 maja 2009 r. ten sam organ wszczął i dotąd nie zakończył postępowania w sprawie wymiaru podatku od tej samej nieruchomości za lata 2004-2009. Skarżący zaznaczył również, że nie została wyjaśniona kwestia, czy można było wydać decyzję wymiarową mimo, że aktualne były wcześniej wydane decyzje dotyczące tej samej nieruchomości na podstawie, których corocznie regulowany był przez stronę podatek od nieruchomości. Podatnik podniósł, że doszło do sytuacji, iż w obrocie prawnym funkcjonowały, a może i nadal funkcjonują dwie decyzje odmiennie regulujące ten sam stan prawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 17 marca 2011 r. skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest wymiar podatku od nieruchomości, położonej w T. przy ul. [...], za 2008 r. W skardze do Sądu strona zarzuciła, że decyzja wydana przez organ podatkowy jest lakoniczna. Twierdzi, że na wskazanej nieruchomości nie ciążą żadne zaległości i nie wie dlaczego ponownie ma uiścić podatek od tej samej nieruchomości. Skarżący podniósł, że były już wcześniej wydawane decyzje dotyczące tej samej nieruchomości i doszło do sytuacji, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje odmiennie regulujące ten sam stan faktyczny. Ponadto strona zauważyła, ze organ podatkowy wszczął kolejne postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2010, w sytuacji gdy już wcześniej wszczął i dotąd nie zakończył postępowania w sprawie podatku od tej samej nieruchomości za lata 2004-2009. Podkreślenia wymaga, że podobne zarzuty strona podnosiła w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w piśmie z dnia 5 listopada 2010 r. W kontekście powyższych zarzutów należy zauważyć, że zgodnie z art. 124 Ordynacji podatkowej organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada ta powinna być stosowana przez organy podatkowe zarówno w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak też w pisemnym uzasadnieniu decyzji podatkowej. Tym samym reguła ta powinna obowiązywać przez cały czas prowadzonej przed organem sprawy podatkowej (por. S. Presnarowicz, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, art. 124, LEX, 2009, wyd. III). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym art. 124 Ordynacji podatkowej w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania podatkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1380/08). Obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07). W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wyjaśnił stronie dlaczego mimo, że na nieruchomości nie ciążą żadne zaległości, ponownie ma uiścić podatek od tej samej nieruchomości. Organ nie odniósł się także do zarzutu, że były już wcześniej wydawane decyzje dotyczące tej samej nieruchomości i doszło do sytuacji, że w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje dotyczące wymiaru podatku od tej samej nieruchomości. Nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za organ odwoławczy odpowiedzi na postawione przez stronę zarzuty, w sytuacji gdy zostały one sformułowane w postępowaniu przed tym organem i organ ten zarzuty te przemilczał. Rację na także skarżący, że uzasadnienie decyzji organu II instancji jest zbyt lakoniczne. Należy wskazać, że zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji służy także realizacji zasad zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. W rozpatrywanej sprawie ani z decyzji organu I instancji, ani organu II instancji w ogóle nie wynika na tle jakiego stanu faktycznego zapadły rozstrzygnięcia organów podatkowych. W sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy organ I instancji przedstawił dopiero w stanowisku z dnia 27 października 2010 r., sporządzonym w trybie art. 227 § 2 Ordynacji. Próba jednak uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest stanowisko organu I instancji, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym tej decyzji. W stanowisku organ winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Trafnie także skarżący zwrócił uwagę, że w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2004 – 2009 w odniesieniu do nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] organ wszczął postępowanie podatkowe postanowieniem z dnia 12 maja 2009 r. Tymczasem z decyzji organu odwoławczego wynika, że po złożeniu przez podatnika w dniu 3 września 2010 r. informacji w sprawie podatku od nieruchomości, nastąpiło ponowne wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2010. W aktach sprawy brak jest tego drugiego postanowienia. Postanowienie to byłoby zbędne gdyby w sprawie zachodziły okoliczności wyłączające wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania określone w art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji. W decyzji organu odwoławczego nie ma jednak na ten temat jakichkolwiek rozważań. Brak jest także jakiejkolwiek informacji co do zakończenia postępowania wszczętego na mocy postanowienia z dnia 12 maja 2009 r. Kwestie te wymagają dokładnego wyjaśnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jeżeli okazałoby się, że wbrew obowiązkowi ustalenie podatku od nieruchomości za lata 2008-2010 nie zostało poprzedzone wszczęciem postępowania z urzędu w formie postanowienia, to stanowi to istotne naruszenia prawa. Data wszczęcia postępowania podatkowego wyznacza bowiem początek tego postępowania, co powoduje, że od tego momentu wszelkie działania organu skierowane do strony są dokonywane w ramach tego postępowania i podlegają regułom określonym przepisami o postępowaniu podatkowym. W orzecznictwie sądowym i w doktrynie podkreśla się, że czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania nie toczy się żadne postępowanie. Dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120 -129 Ordynacji podatkowej (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2005 r., FSK 2113/04; wyrok WSA z dnia 3 marca 2008 r., III SA/Wa 2019/07; por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, t. II, Toruń 2007, s. 207-208 ). Niewyjaśnienie przez organ powyższych kwestii narusza art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepisy te zobowiązują organ do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Mając powyższe uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzona kwota obejmuje także zwrot kosztów dojazdu strony do Sądu. D. Dudra E. Kruppik – Świetlicka L. Kleczkowski