I SA/Wa 1863/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [....] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Miasta G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę [...] obwodnicy Miasta G. w ciągu drogi krajowej nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w G. oznaczona w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr [...], [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], obręb [...], powiat g. , nr [...] i nr [...], obręb [...], powiat g. oraz nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] położona w gminie P. , obręb [...] powiat g. stanowiące własność Miasta G., decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostały przeznaczone pod budowę [...] obwodnicy Miasta G., na odcinku [...] do włączenia do istniejącej drogi krajowej nr [...] w miejscowości K. Wojewoda [...] pismem z dnia 18 listopada 2009 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt przejęty z mocy prawa przez Skarb Państwa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] ustalił odszkodowanie z tytułu nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa przedmiotowych nieruchomości w łącznej wysokości [...] zł oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Gmina Miasto G. podnosząc zarzut, iż wartość nieruchomości ustalona została w kwocie netto, tj. bez uwzględnienia należnego podatku od towarów i usług (VAT). W ocenie odwołującej się strony odszkodowanie powinno być powiększone przez Wojewodę [...] o kwotę odpowiadającą wartości podatku VAT według właściwej stawki. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ powołał w szczególności treść art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 września 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), wskazując, ze podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości. Zdaniem Ministra przyjęte przez rzeczoznawcę majątkowego podejście porównawcze i metoda korygowania ceny średniej było prawidłowe. Do porównania biegły przyjął zbiór od 21 do 36 nieruchomości drogowych z obrębu 124 i 134 Gminy Miasta G., a także miejscowości okolicznych w zależności od położenia wycenianej działki w okresie od kwietnia 2008 r. do września 2009 r. Ustalono, że na wartość rynkową szacowanej nieruchomości mają wpływ takie cech jak: lokalizacja, dojazd do działki, powierzchnia i kształt, przeznaczenie w planie terenów przyległych, rodzaj użytków i stan ich zagospodarowania oraz otoczenie. Wartość składników budowlanych określono na podstawie publikacji "Scalone normatywy do wyceny budynków i budowli" zeszyt nr 89 według cen z 2009 r. W. Sp. z o.o. w podejściu kosztowym, metodą odtworzeniową, techniką scalonych wskaźników. Do wyceny pozostałych budowli i małej architektury przyjęta została wycena według kosztów odtworzenia z uwzględnieniem stopnia zużycia. W związku z powyższym Minister stwierdził, że 11 operatów szacunkowych o wartości przedmiotowych nieruchomości sporządzonych zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naliczania podatku VAT, Minister wskazał, iż podatek VAT, związany m.in. z transakcją kupna – sprzedaży nieruchomości, oraz inne podatki i opłaty nakładane przez państwo, stanowią jedno z narzędzi polityki fiskalnej państwa i powinny być traktowane wyłącznie jako element wpływu państwa na wolny rynek. Podatki, jak również inne opłaty nie są efektem gry rynkowej między nabywcą a zbywcą, nie stanowią także efektu wzajemnego oddziaływania na siebie popytu i podaży, a tym samym nie mogą być traktowane jako element wykreowany przez wolny rynek, lecz jak to określa sama teoria wyceny, jako element warunków sprzedaży. Z uwagi na powyższe, zdaniem Ministra podatek VAT, jak również inne podatki czy opłaty powinny być traktowane jako jeden z kosztów zawarcia transakcji, który odliczany jest od ceny transakcyjnej, a nie jako integralny element tej ceny. Tym samym określona przez rzeczoznawcę majątkowego wartość rynkowa przedmiotu wyceny może być traktowana tylko i wyłącznie jako wartość nie obejmująca podatków i opłat lokalnych oraz innych obciążeń związanych z realizacją umowy. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasto G. zarzucając jej naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez określenie odszkodowania w niewłaściwej wysokości, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż odszkodowanie nie może przewyższać wartości rynkowej nieruchomości, ustalonej w kwocie netto (bez podatku od towarów i usług), art. 107 § 3 k.p.a. przez wydanie decyzji zawierającej sprzeczności w uzasadnieniu, art. 77 § 1 k.p.a. przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie, art. 6 k.p.a. przez wydanie decyzji nie znajdującej oparcia w przepisach prawa i art. 7. k.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o nieprecyzyjnie ustalony stan faktyczny sprawy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż ustalenie wysokości odszkodowania bez uwzględnienia podatku VAT narusza konstytucyjną zasadę słusznego odszkodowania za wywłaszczenie. Zarzucając powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem sporu jest wyłącznie kwestia nieuwzględnienia w kwocie ustalonego odszkodowania podatku od towarów i usług. Strona skarżąca nie kwestionuje wprawdzie ustalenie wartości nieruchomości. jednak Sąd kontrolując legalność decyzji Ministra Infrastruktury we wszystkich aspektach stwierdza, że w zakresie ustalenia wartości nieruchomości nie ma podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji Wojewody [...] . Prawidłowo jako podstawę ustalenia odszkodowania przyjęto operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego K. M. Wydanie decyzji zostało poprzedzone wszechstronnym postępowaniem, w trakcie którego strona skarżąca zapoznała się z całym materiałem dowodowym. Sąd nie podziela zarzutu skargi, iż wysokość odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości powinna być powiększona o podatek VAT w wysokości wartości utraconego prawa, z tego powodu, że obowiązek odprowadzenia takiego podatku przez skarżącego spowoduje spadek jego wartości. Sąd podziela stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2010 r. I SA/Wa 1028/09, z dnia 27 października 2010 r. I SA/Wa 477/10 i z dnia 10 lutego 2011 r. I SA/Wa 49/11, zgodnie z którym brak jest jakichkolwiek podstaw do takiej interpretacji norm zawartych ustawie o gospodarce nieruchomościami, które na etapie ustalania odszkodowania nakazywałyby powiększenie odszkodowania o podatek VAT. Taka interpretacja nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą słusznego odszkodowania w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). podstawę ustalenia odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 w/w ustawy, wartość rynkowa nieruchomości. W myśl art. 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami wartość rynkową nieruchomości, stanowi najbardziej prawdopodobna cena możliwa do uzyskania na rynku. We wskazanych przepisach, ani w żadnych innych nie ma mowy o tym, że do kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia (przejęcia z mocy prawa) dodaje się kwotę należnych podatków oraz danin. W tym zakresie powołana regulacja jest jednoznaczna. Potwierdzenie takiego stanowiska można znaleźć m. in. w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, który przesądza o tym, iż przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości w podejściu dochodowym nie uwzględnia się amortyzacji, kredytu i jego kosztów, podatku dochodowego oraz innych opłat i podatków związanych ze sprzedażą nieruchomości. Nie ma tu znaczenia, że przepis ten dotyczy podejścia dochodowego, bowiem zarówno podejście dochodowe jak i porównawcze (które ma zastosowanie w niniejszej sprawie) ma na celu określenie wartości rynkowej nieruchomości, a zatem podstawowe zasady ich stosowania muszą być jednakowe. Zresztą również w sytuacji, kiedy odszkodowanie jest wypłacane osobie prawnej jest to przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, ponieważ ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych z dnia 15 lutego 1992 r. (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 54 poz. 654 ze zm.) nie przewiduje zwolnienia w tym zakresie. Inaczej reguluję tę kwestię art. 21 ust. 1 pkt 29 ww. ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) zwalniając od podatku dochodowego są przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami, nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu (wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 49/11). Z powyższych względów Sąd nie podziela zarzutu skargi, że wysokość odszkodowania powinna być powiększona o podatek VAT. Organ administracji działa na podstawie przepisów prawa, a te takiej możliwości powiększenia odszkodowania na etapie wydawania decyzji nie przewidują. Wtórne w stosunku do odszkodowania obowiązki publiczno-prawne skarżącego związane z podatkiem nie mogą przekładać się na ocenę odszkodowania w kategoriach słuszności, jeśli jego wysokość odzwierciedla wartość rynkową utraconego prawa. Pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, również uznać należy za niezasadne, gdyż w ocenie Sądu organ II instancji przeprowadził w sposób wnikliwy i wyczerpujący postępowanie dowodowe, prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i uzasadnił swoje racje decyzyjne zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.