II OSK 2681/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-08
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Andrzej Jurkiewicz, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wiata o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m², wzniesiona bez wymaganego pozwolenia na budowę i w warunkach samowoli budowlanej, może zostać zalegalizowana w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, czy też właściwe jest zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego nakazującego rozbiórkę?Ratio decidendi
Wiata o powierzchni zabudowy przekraczającej 25 m², wzniesiona bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 tej ustawy. W przypadku samowoli budowlanej takiej budowli, właściwe jest zastosowanie procedury z art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 50 i 51 tej ustawy, które dotyczą innych sytuacji. Brak skutecznego zgłoszenia zamiaru budowy lub późniejsza sprzedaż nieruchomości nie legalizuje samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki wiaty o powierzchni 47,68 m², wzniesionej bez pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, a decyzję tę utrzymał w mocy Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę inwestora. Inwestor wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ Sędzia NSA del. Janina Kosowska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 295/11 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 295/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z/s w miejscowości N., na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "K.p.a.", nakazał inwestorowi [...] Sp. z o.o. rozbiórkę wiaty wzniesionej na nieruchomości przy ul. G. w N., gmina W., działka nr ewid. [...].
W dniu [...] września 2008 r. podczas oględzin ustalono, że na nieruchomości położonej przy ul. G. w N. w marcu 2008 r. posadowiona została wiata o wymiarach w osiach słupów 6,40 x 7,45 m i wysokości 3,65÷3,85 m, konstrukcji stalowej, a w marcu - kwietniu 2008 r. kabina lakiernicza typu EF 1800 o wymiarach zewnętrznych kontenera: 4,0 x 7,0 m + 1,45 x 2,70 m i wysokości 3,43 m (pod wybudowaną wcześniej wiatą). Obiekty usytuowane zostały w narożniku działki w odległościach od ogrodzenia działki (w granicy działki) 0,30 m w przypadku wiaty oraz 0,75 m i 0,85 m w przypadku kabiny lakierniczej. Oba obiekty powstały w warunkach samowoli budowlanej.
Postępowanie dotyczące wiaty i kabiny zostało rozdzielone na dwa odrębne, a niniejsze postępowanie dotyczy przedmiotowej wiaty.
Zdaniem organu z uwagi na rozmiary wiaty jej posadowienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. W związku z powyższym organ wdrożył procedurę legalizacyjną i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów.
Wobec niewypełnienia przez inwestora obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., jedynym właściwym rozstrzygnięciem w prowadzonym postępowaniu było orzeczenie przez organ powiatowy rozbiórki wiaty - na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Na skutek wniesionego przez inwestora odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2010 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wiata o pow. 47,68 m² posadowiona na działce o nr [...] jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Nadto podzielono ustalenia faktyczne organu stopnia powiatowego wskazując, że dla przedmiotowej działki nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani nie wydano dla niej decyzji o warunkach zabudowy. Co prawda z akt sprawy organu I instancji wynika, że pismem z dnia 4 grudnia 2008 r. Z.H. złożył wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...], jednakże nie na budowę wiaty, lecz na budowę budynku magazynu parterowego. Zatem wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał możliwości zbadania czy legalizacja pobudowanej wiaty jest możliwa. Organ ten postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. wstrzymał więc prowadzenie robót budowlanych przy budowie wiaty oraz nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Inwestor ich jednak nie przedstawił. Dlatego przyjęto, że nakaz rozbiórki został wydany prawidłowo.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 marca 2011 r. inwestor zakwestionował decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2010 r. zarzucając im naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego – art. 48 i następnych ustawy Prawo budowlane oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 79 § 1, 80, 107 i 61 K.p.a. Z uwagi na te uchybienia wniesiono o uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2011 r.
Pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. uczestnik postępowania R.S. zwrócił uwagę na uciążliwości dla mieszkańców związane z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą bez wymaganych prawem zezwoleń. Uczestnik postępowania podniósł nadto, że wyrokiem z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 534/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki na decyzję nakazującą rozbiórkę kabiny lakierniczej. Pomimo tego, że wyrok uprawomocnił się dnia 23 lutego 2010 r., komora lakiernicza nadal jest użytkowana.
Podczas rozprawy odbywającej się dnia 6 lipca 2011 r. prezes zarządu skarżącej Spółki przedłożył kserokopię umowy sprzedaży nieruchomości obejmującej m. in. działkę gruntu nr [...], zawartą w formie aktu notarialnego dnia 1 kwietnia 2010 r., nr rep. [...], pomiędzy Z.H., a M.J. oraz K.J. Do akt sprawy przedłożona została również kserokopia decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], uchylającej decyzję Starosty Szamotulskiego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], wnoszącej sprzeciw w sprawie zgłoszenia przez skarżącą zamiaru budowy wiaty na działce o nr ew. [...] w miejscowości N.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego też oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
W uzasadnieniu wskazano, że w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji trafnie przyjęły, że stalowa wiata wzniesiona przez skarżącą Spółkę jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Stanowi ona jednocześnie obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b tej ustawy. Wskazując na przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane Sąd podniósł, że ustalając, iż wiata wzniesiona przez Spółkę ma 47,68 m² trafnie uznano, że na Spółce spoczywał obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę.
Nadto cytując przepis art. 48 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane wyjaśniono, że w sprawie zasadnie organy uznały, iż dla działki skarżącej nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie została także wydana decyzja o warunkach zabudowy.
Dalej Sąd przypomniał, że na skarżącą został nałożony obowiązek przedstawienia dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o pozwolenie na budowę, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami, wykonanych przez upoważniony do tego podmiot oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dokumentów tych w wyznaczonym terminie skarżąca nie przedłożyła. Dlatego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, stosownie do art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, orzekł o rozbiórce wzniesionej na nieruchomości wiaty.
Odnosząc się do argumentów skarżącej sformułowanych w trakcie toczącego się postępowania, Sąd uznał je za niezasadne. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 48 ustawy Prawo budowlane, gdyż przepis ten obejmuje swoim zakresem normatywnym obiekty budowlane, w skład których w rozumieniu art. 3 pkt 1 tej ustawy wchodzą budowle. Nie został także, w ocenie Sądu, naruszony przepis art. 7 i 77 K.p.a., gdyż zarówno ówczesny właściciel nieruchomości, jak i prezes zarządu skarżącej Spółki brali czynny udział w mających miejsce dnia 16 września 2008 r. oględzinach nieruchomości położonej w N. przy ul. [...]. Natomiast samej Spółce jako stronie postępowania administracyjnego został zapewniony czynny w nim udział przez umożliwienie dostępu do jego akt oraz zawiadamianie o wszystkich czynnościach decyzyjnych mających wpływ na jego przebieg.
Dalej Sąd wskazał, że organy obu instancji trafnie przyjęły, iż dla działki skarżącej nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ani też nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. W tym kontekście dla oceny legalności wydanych decyzji nie ma znaczenia fakt sprzedaży przez Z.H. przedmiotowej nieruchomości M.J. i K.J., ani wydanie przez Wojewodę Wielkopolskiego decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zaś brak złożenia skutecznego sprzeciwu przez Starostę Szamotulskiego od zgłoszenia przez skarżącą zamiaru budowy wiaty na działce o nr [...] w żaden sposób nie przesądza, że wzniesiona na tej nieruchomości wiata, uznana trafnie za samowolę budowlaną, staje się budowlą posadowioną zgodnie z przepisami prawa. Tak samo jak ostateczna decyzja o warunkach zabudowy, wydana po uzyskaniu ostatecznego nakazu rozbiórki, nie może sanować dokonanej samowoli budowlanej, tak samo brak skutecznego złożenia sprzeciwu od zamiaru wzniesienia wiaty nie legalizuje istniejącej już wiaty, na wybudowanie której niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu, dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia przeprowadzenie przez organ stopnia powiatowego oględzin nieruchomości położonej przy ul. [...] w trybie przepisów K.p.a., zamiast w trybie art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Wprawdzie czynności kontrolne przewidziane w ostatnio wskazanym przepisie nie są tożsame z czynnością procesową przewidzianą w art. 79 K.p.a., tym niemniej uchybienie natury procesowej nie miało wpływu na istotę rozstrzygnięcia sprawy.
Nadto, za niezasadny uznano zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 107 K.p.a. Zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób szczegółowy powołały podstawę prawną podjętych decyzji, jak również uzasadnienie odnoszące się do kwestii prawnych oraz faktycznych podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł inwestor, zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości. Zakwestionowanemu wyrokowi zarzucono:
I. w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a.
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, za organami administracji, art. 48 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że wiata mieści się w zakresie definicji obiektu budowlanego, o którym mowa w powyższym przepisie,
II. w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 79 § 1 i 80 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi, mimo że organy administracji zarówno stopnia powiatowego, jak i wojewódzkiego nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim naruszyły procedurę w toku sprawy,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości, pomimo iż ta naruszyła przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady rządzące postępowaniem,
- art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na naruszeniu przez Sąd I instancji zasady oficjalności, mimo braku związania zarzutami i wnioskami samej skargi,
- art. 113 § 1 P.p.s.a. polegające na zamknięciu rozprawy, pomimo iż nie można było uznać sprawy w danym stanie za dostatecznie wyjaśnioną,
- art. 151 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż skarga skarżącego zasługiwała na uwzględnienie w świetle naruszeń przepisów prawa na etapie postępowania administracyjnego.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uznanie skargi skarżącej Spółki za zasadną oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W motywach kasacji zauważono, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 79 § 1 K.p.a., gdyż niezapewniono stronie czynnego udziału w sprawie. Zapewnienie stronie czynnego udziału w czynności, jaką były oględziny nieruchomości ma istotne znaczenie z punktu widzenia prawidłowości tej czynności. W szczególności w trakcie przeprowadzania oględzin inwestor mógł odpowiedzieć na pytania i wątpliwości strony. Nadto, gdyby miało dojść do prawidłowej kontroli zabudowań, to kontrola ta winna zostać wyznaczona w trybie art. 81a ustawy Prawo budowlane. W ocenie Spółki przed wyznaczeniem wizji w terenie organ winien zawiadomić o czynności wszystkie potencjalne strony, czego - wbrew art. 61 § 4 K.p.a. - nie uczynił. Jednak, aby mogło nastąpić takie zawiadomienie, organ winien ustalić zakres podmiotowy i przedmiotowy sprawy w trybie art. 81a ustawy Prawo budowlane, a nie w trybie art. 79 K.p.a. Powyższe, w ocenie skarżącego kasacyjnie, miało również wpływ na ustalenia poczynione w toku postępowania, czym naruszono treść art. 77 § 1 K.p.a.
Dalej wskazano także, że aktualnie inwestor posiada skuteczne "zawiadomienie o zamierzonym przystąpieniu do robót budowlanych dla dwóch wiat w miejsce tej, która była objęta nakazem rozbiórki". Z uwagi na brak sprzeciwu, zdaniem autora skargi kasacyjnej, przyjąć należy, że powstałe obiekty zostały postawione legalnie.
Powyższe miało wpływ na naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na naruszeniu przez Sąd zasady oficjalności, przyjmując poczynione ustalenia organów za prawdziwe i niewymagające dokładniejszego sprawdzenia, mimo braku związania zarzutami i wnioskami samej skargi. Nadto podkreślono, że postępowanie dotyczyło wiaty o wymiarach 6,4 m na 7,45 m i wysokości 3,85 m. Obecnie w miejsce tej wiaty ustawiono dwie mniejsze wiaty, objęte skutecznym zgłoszeniem. W tej sytuacji Sąd I instancji winien ocenić to zgłoszenie i umorzyć postępowanie dotyczące wiaty lub skierować sprawę ponownie do organu, aby ten mógł dokonać właściwych ustaleń.
Wydanemu rozstrzygnięciu zarzucono także brak oceny dowodu w postaci zgłoszenia wykonania wiat.
Nadto skarżący kasacyjnie zaznaczył, że podstawą rozstrzygnięć winny być jedynie okoliczności faktyczne. Naruszenie prawa następuje także wówczas, gdy zastosowano prawidłowo normę prawa, ale do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. W ocenie Spółki w związku z koniecznością prowadzenia postępowania w dalszym ciągu, zamknięcie rozprawy było przedwczesne, co spowodowało naruszenie art. 113 § 1 P.p.s.a., a oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. było niezasadne przy braku całościowej oceny stanu faktycznego.
Ponadto przyjąć należy, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował i niewłaściwie zastosował art. 48 ustawy Prawo budowlane naruszając przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Zdaniem Spółki dla rozpoznania sprawy konieczne było zastosowanie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane do czego Sąd w ogóle się nie odniósł. Nie można się bowiem zgodzić, że przedmiotowa wiata jest obiektem budowlanym z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Wiata ta nie posiadała ścian bocznych, a jedynie stalowe słupki oraz była pokryta blachą, dlatego nie jest możliwe, aby mogła być sklasyfikowana jako budynek czy obiekt budowlany. Definicja pojęcia wiaty nie jest tożsama z definicją budynku, który najkrócej ujmując posiada dach i cztery ściany. Zdaniem inwestora wiatę bez przegród należy zaliczyć do kategorii budowli o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W związku z powyższym właściwe byłoby w tym postępowaniu zastosowanie procedury naprawczej z art. 50 i 51 powyższej ustawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pismem z dnia 2 listopada 2011 r., R. S. wyjaśnił, że - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - przedmiotowa wiata istnieje nadal. Zdaniem uczestnika cyt. "ani jedna rurka, rynna i blacha trapezowa umieszczona na dachu nie została usunięta. Dołożono tylko rurkę i przecięto szlifierką dach. Tak powstały dwie wiaty (...)". Poza tym wskazano na nielegalne działania inwestora w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W rozpoznawanej sprawie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego nie wystąpiła, zatem wniesioną skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka podniosła zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego. Zatem w pierwszej kolejności należało rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bo tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy możliwe jest właściwe zbadanie, czy w sprawie został prawidłowo zastosowany przepis prawa materialnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia przepisów postępowania w rozpoznawanej sprawie nie zasługują na uwzględnienie.
Naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 79 § 1 i 80 K.p.a. Spółka upatruje w nieuwzględnieniu skargi, mimo że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim naruszyły procedurę w toku sprawy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zdaniem Spółki organ uchybił przepisom postępowania nie zawiadamiając wszystkich stron postępowania o zamierzonej kontroli na nieruchomości oraz że, aby można było prawidłowo zawiadomić strony należało ustalić zakres podmiotowy i przedmiotowy w trybie art. 81a ustawy Prawo budowlane, a nie w trybie art. 79 K.p.a.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 16 września 2008 r. przeprowadzono oględziny obiektu budowlanego. Czynność ta została dokonana z udziałem M. J. ówczesnego prezesa [...] Sp. z o.o. będącej inwestorem. W tej sytuacji nie można przyjąć, że uniemożliwiono skarżącej Spółce wzięcie czynnego udziału w czynnościach kontrolnych. Istotnego wpływu na wynik postępowania nie może mieć również fakt, że czynności kontrolnych dokonano na podstawie art. 75 § 1 K.p.a., a nie w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane. Z czynności kontrolnych został bowiem sporządzony protokół odpowiadający wymogom art. 68 K.p.a., zgodnie z którym protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Nadto wskazać należy, że przepis art. 81a ustawy Prawo budowlane jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów K.p.a., w związku z czym do czynności kontrolnych nie mają zastosowania ogólne zasady prowadzenia postępowania dowodowego uregulowane w Kodeksie. Odrębna regulacja w ustawie Prawo budowlane obowiązku zapewnienia udziału określonych osób w czynnościach kontrolnych wynika z tego, że postępowanie kontrolne prowadzone przez organy nie jest równoznaczne z wszczęciem i prowadzeniem postępowania administracyjnego (porównaj: wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1939/09, LEX nr 1251884, wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 458/10, LEX nr 992586, Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. CH Beck Warszawa 2011, str. 722). Mając na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić należy, że uchybienia organu co do trybu przeprowadzonej czynności nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zatem zarzut ten należało uznać za nieusprawiedliwiony. Tym samym także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. nie mógł zostać, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, uznany za usprawiedliwiony.
Za nieuzasadniony należało także uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia tego przepisu Spółka upatruje w tym, że Sąd nie uwzględnił, iż "aktualnie posiada skuteczne zawiadomienie o zamierzonym przystąpieniu do robót budowlanych dla dwóch wiat w miejsce tej, która była objęta nakazem rozbiórki" (cyt. str. 6 skargi kasacyjnej). Zdaniem Spółki Sąd winien ocenić to zgłoszenie, a dalsze postępowanie co do skarżonych decyzji winno skutkować uchyleniem kontrolowanej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Powyższe stanowisko nie zasługuje na aprobatę. W niniejszej sprawie nakazem rozbiórki objęta jest wiata o wymiarach zew. 4,0 x 7,0 x 1,45 x 2,70 m i wysokości 3,43 m posadowiona na nieruchomości nr [...] w N. w marcu 2008 r. Natomiast zgłoszenia zamiaru wykonania wiat zostały dokonane w dniu 30 listopada 2010 r. W związku z powyższym rację ma Sąd I instancji, że kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności kontrolowanej decyzji. Bowiem nawet w sytuacji, gdy nastąpi skuteczne zgłoszenie zamiaru wykonania określonego obiektu, to samowola budowlana nie staje się przez to legalna. Takie działanie, co trafnie zauważył Sąd I instancji, nie ma żadnego wpływu na status obiektu posadowionego nielegalnie. Zatem niewzięcie przez Sąd I instancji pod uwagę dokonanego zgłoszenia nie stanowi o uchybieniu dyspozycji art. 134 § 1 P.p.s.a. Tym samym także przepis art. 113 § 1 P.p.s.a., wskazujący kiedy następuje zamknięcie rozprawy przez przewodniczącego oraz przepis art. 151 P.p.s.a. dotyczący oddalenia skargi, w sytuacji jej nieuwzględnienia, nie zostały naruszone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest także podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył art. 48 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że wiata mieści się w zakresie definicji obiektu budowlanego o którym mowa w tym przepisie. W związku z czym, zdaniem skarżącej Spółki, w sprawie zastosowanie winien mieć przepis art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Z lektury uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przedmiotową wiatę o wymiarach w osiach słupków 6,40 x 7,45 m i wysokości 3,65 – 3,85 m o powierzchni 47,68 m² o konstrukcji stalowej, Sąd I instancji, w ślad za organami administracji, zakwalifikował do kategorii budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Do tej kategorii obiektów wiatę tę zalicza także skarżąca Spółka wskazując, że "wiatę bez przegród (...) należy zaliczyć do kategorii budowli o czym mowa w art. 3 pkt 3 Pb". Według definicji zawartej w tym przepisie budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Bezspornie przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem, ani obiektem małej architektury, zatem należy go zaliczyć do kategorii budowli w rozumieniu tego przepisu. Zaś budowla zdefiniowana w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane stanowi jednocześnie obiekt budowlany o którym mowa w art. 3 pkt 1 tej ustawy, co słusznie wskazał Sąd I instancji.
Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, że wiaty należą do kategorii obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zatem niewątpliwie będą miały do nich zastosowanie reżimy ustawy Prawo budowlane (zobacz: wyroki NSA z dnia 8.01.2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11, npubl. czy z dnia 18.11.2009 r., sygn. akt II OSK 1783/08, LEX nr 587283, z dnia 17.11.2008 r., sygn. akt II OSK 1400/07, LEX nr 526054). Zasadą jest, stosownie do normy art. 28 ust. 1 tej ustawy, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały przewidziane wprost w art. 29, 29a i 30, gdzie wskazano jakie rodzaje robót budowlanych objęte są obowiązkiem zgłoszenia, bądź obowiązkiem sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii mapy zasadniczej lub jednostkowej przyjętej do zasobu geodezyjnego oraz roboty budowlane nieobjęte reglamentacją administracyjną na etapie poprzedzającym rozpoczęcie realizacji inwestycji. W niniejszej sprawie na wiatę objętą kontrolowaną decyzją wymagane jest pozwolenie na budowę, bowiem z uwagi na jej powierzchnię (47,68 m²) nie będzie miał do niej zastosowania tryb z art. 30 ustawy Prawo budowlane. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 2 wprawdzie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę m. in. wiaty o powierzchni zabudowy do 25 m², jednakże na mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy statuuje obowiązek dokonania zgłoszenia. Zatem a contrario do wiat o powierzchni powyżej 25 m² wymagane będzie pozwolenie na budowę. Mając zaś na uwadze, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, czego nie kwestionuje skarżąca Spółka, a nałożony postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. obowiązek przedstawienia dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o pozwolenie na budowę, nie został wykonany, to zasadnie Sąd I instancji przyjął, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Nadto wskazać należy, że - wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - do przedmiotowej wiaty nie będą miały zastosowania przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Skoro bowiem przedmiotowa wiata jest budowlą, na którą wymagane jest pozwolenie na budowę, a została posadowiona w warunkach samowoli budowlanej, to właściwym trybem jest tryb z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Tym samym nie można przyjąć, że jest to inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 (porównaj: wyrok NSA z dnia 7.04.2009 r., sygn. akt II OSK 501/08, LEX nr 535824).
W związku z powyższym także zarzut naruszenia art. 48 ustawy Prawo budowlane okazał się nieuzasadniony.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło