II SA/Wr 166/11

WyrokWSA we Wrocławiu2011-06-09

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mieczysław Górkiewicz, Halina Kremis

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, może odmówić jego wznowienia, badając merytorycznie przesłankę wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) już na pierwszym etapie postępowania, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania, nie może badać merytorycznie przesłanki wznowienia (np. braku udziału strony w postępowaniu) na pierwszym etapie postępowania. Kompetencje organu na tym etapie ograniczają się do zbadania formalnych przesłanek wniosku, takich jak legitymacja procesowa wnioskodawcy i zachowanie terminów. Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ przechodzi do badania przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Przedwczesne badanie merytoryczne przesłanki wznowienia stanowi naruszenie przepisów postępowania, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Organ I instancji wydał decyzję o wygaszeniu pozwolenia wodnoprawnego dla A. S.A. i wydaniu nowego pozwolenia dla B. W. Sp. z o.o. Następnie odmówiono wznowienia postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o odmowie wznowienia. Strona skarżąca (C. Sp. z o.o.) zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie, że nie była stroną postępowania i że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję organu I i II instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. z dnia 10 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w zakresie szczególnego korzystania z wód I. uchyla decyzję organu I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł ( słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. U Z A S A D N I E.N I E Dnia 7.11.2007 r. Prezydent W. wydał decyzję administracyjną, znak [...], w której zawarł dwa rozstrzygnięcia: wygaszenie z urzędu decyzji Wojewody D. z dnia 16.07.2003 roku, znak [...] , o wydaniu pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód na rzecz A. S.A. z siedzibą we W., I wydanie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz B. W. Sp. z o.o. z siedzibą w W., na szczególne korzystanie z wód – odprowadzania z terenu B. Sp. z o.o. we W. przy ul. B. wód opadowych i roztopowych wylotem w km 19 +100 do rzeki W.. Jako podstawy swego rozstrzygnięcia organ podał art. 9 ust. 1 pkt 14c, art. 37 pkt 2, art. 42 ust. 1, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 123 ust. 2, art. 127 ust. 3, art. 128 ust. 1, art. 131 ust. 1,2, art. 132 art. 138 ust. 1 art. 139 ust. 4, art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), art. 147 ust. 1, 6, art. 180 pkt 2, art. 181 ust. 1 pkt 3, ust. 2, art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129 poz. 902, ze zm.) Z kolei decyzją Prezydenta W. z dnia 6 kwietnia 2010 r. (nr [...]), odmówiono wznowienia postępowania w sprawie opisanej decyzji Prezydenta W. z dnia 7 listopada 2007 r. (nr [...]) pozwolenia wodnoprawnego w zakresie szczególnego korzystania z wód, tj. z terenu B. Sp. z o.o. we W. przy ul. B. wód opadowych wylotem w km 19+100 do rzeki W.. Odwołanie od tej decyzji złożył M. M. w imieniu C. Sp. z o.o. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2010 r. strona się podniosła obrazę materialnego poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni przepisu ustawy z dnia z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. 239. poz. 2019 ze zm.), a mianowicie nie uznanie spółki C. za stronę w prowadzonym przez Prezydenta W. postępowaniu administracyjnym, mimo że spółka jest władającym powierzchnią ziemi (nieruchomościami), znajdującej się w zasięgu zamierzonego korzystania z wód; przepisów postępowania w związku z brakiem możliwości wypowiedzenia się decyzji co do zebranych i przeprowadzonych dowodów w toczącym się postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 81 i art. 10 k.p.a. przepisów postępowania, tj. art. 79 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez przez przeprowadzenie przez organ administracyjny "wizji terenowej" bez poinformowania o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu; przepisów postępowania, a dokładniej art. 67 § 2 k.p.a., w związku z art. 10 .2 przez przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji dowodu z oględzin ("wizji lokalnej") i nie sporządzenie z przeprowadzonego dowodu protokołu, co pozbawiło skarżącego prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowaniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. decyzją z dnia 10 lutego 2011 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania M. M. od opisanej decyzji utrzymał ją w mocy . W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że opisaną decyzją Prezydent W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie wydanej decyzji Prezydenta W. nr [...] organ odwoławczy po analizie całości materiału pod względem merytorycznym oraz prawnym zważył, ze Prezydent W. wydał pozwolenie wodnoprawne dla firmy B. W. Sp. z o.o. decyzją z dnia 7 listopada 2007 r. i jednocześnie wygasił z urzędu decyzję Wojewody D. z dnia 16 lipca 2003 r. (znak: [...]udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, tj. odprowadzanie z terenu zakładu A. S.A. we W., przy ul. B. wód opadowych do rzeki W.. Wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego dla firmy A. S.A. nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska .W myśl art. 193 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli podmiot, na rzecz którego zostało wydane, przestał być prowadzącym instalację. W rozumieniu przepisów art. 3 pkt 31 ustawy, prowadzącym instalację jest podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska. Przez tytuł prawny natomiast rozumie się prawo własności, użytkowanie wieczyste, trwały zarząd, ograniczone prawo rzeczowe albo stosunek zobowiązaniowy (art. 3 pkt 41 ustawy Prawo ochrony środowiska). A. S.A na podstawie umów sprzedaży zbył na rzecz Spółki C. prawo użytkowania wieczystego oraz prawo własności budynków i urządzeń na nieruchomościach oznaczonych jako działki nr [...] (w dniu 19.04.2004 r. na podstawie umowy sprzedaży (Rep nr A [...]), [...] i [...] (na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 30.09.2004 r., Rep [...]). Ponadto w dniu 28.06.2007 r. na podstawie umowy Rep A nr [...] zostało przeniesione prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, położonej we W. przy ul. B. [...] i K. [...], obejmującej następujące działki: [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] oraz udział w działce [...] na rzecz firmy B. W. Sp. z o.o. Przywołane przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska nie mają zastosowania w sytuacji, gdy zainteresowany nabyciem tytułu prawnego do instalacji złoży wniosek o przeniesienie na niego praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. W tym przypadku taki wniosek nie został złożony ani przez firmę C., ani przez B. W. Sp. z o.o. W konsekwencji zbycia instalacji pozwolenie wodnoprawne wygasło, a dotychczasowy użytkownik wieczysty przestał być prowadzącym instalację. Zgodnie z art. 193 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska Prezydent W., jako organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego, wydanego decyzją Wojewody D. z dnia 16.07.2003 r., Zakłady C. i B. W. w związku z brakiem przeniesienia praw i obowiązków, wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, wydanego dla A. S.A., nie mogły korzystać z tego pozwolenia. Odpowiadając na zarzuty strony odwołującej się dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni przepisu art. 127 ust. 7, a mianowicie nie uznanie spółki C. za stronę w prowadzonym przez Prezydenta W. postępowaniu administracyjnym, organ odwoławczy wyjaśnia, że zgodnie z art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne: "stroną postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego jest ubiegający się o nie wnioskodawca, właściciel wody, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, a także właściciel urządzenia wodnego, władający powierzchnią ziemi oraz uprawniony do rybactwa znajdujący się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych". Spółka C. nie znajduje się w zasięgu zamierzonego oddziaływania, a więc nie mogła być uznana za stronę w powyższym postępowaniu administracyjnym. Sieć kanalizacyjna przebiegająca przez działki, będące w wieczystym użytkowaniu tego zakładu, nie stanowi części naturalnych stosunków wodnych, jest "sztucznym" system odprowadzania wód lub ścieków, powstałym na skutek działań człowieka. Jednocześnie nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. Instalacja przebiega poniżej powierzchni terenu i nie stwarza żadnej uciążliwości w korzystaniu z nieruchomości. Można by mówić o oddziaływaniu na grunty, będące w użytkowaniu wieczystym firmy C., gdybyśmy mieli do czynienia z kanalizacją otwartą, a więc np. istnieniem systemu rowów melioracyjnych, do których byłyby odprowadzane wody opadowe w pobliżu lub na tych nieruchomościach. Szczególne korzystanie z wód odbywa się w miejscu odprowadzania wód opadowych wylotem, będącym urządzeniem wodnym, do rzeki W., położonym w znacznej odległości od nieruchomości, należących do zakładu C.. Interpretacja zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, przedstawiona w piśmie przez pełnomocnika C. jest błędna. Zasięg zamierzonego korzystania z wód ustawodawca rozumiał jako obszar, na który ma wpływ zamierzone korzystanie z wód lub planowane do wykonania urządzenia wodne. Wskazuje na to m.in. art. 132 ust. 2 ustawy Prawo wodne, który stanowi, co powinien zawierać operat wodnoprawny, na podstawie którego wydawane jest pozwolenie wodnoprawne. W pkt 2c) zapisano: stan prawny nieruchomości usytuowanych w zasięgu zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych...; w pkt 7): informacja o formach ochrony przyrody (...) występujących w zasięgu oddziaływania.... Ponadto ust. 3 określa, co zawiera część graficzna operatu. Wymieniono tu m.in.: plan urządzeń wodnych i zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych, z oznaczeniem nieruchomości wraz z ich powierzchnia, naniesiony na mapę sytuacyjno-wysokościową terenu; zasadnicze przekroje podłużne i poprzeczne urządzeń wodnych oraz koryt wody płynącej w zasięgu oddziaływania tych urządzeń. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 28 także określa pojęcie strony. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Treścią pojęcia interesu prawnego jest publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznane przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej, a taki bez wątpienia posiada spółka C.. W orzecznictwie dominuje zdecydowanie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodnego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. Akt II GSK 4/07; LEX nr 351055)" - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30.01.2009 r., syg. II SA/Op 15/08; LEX nr 519812. W wyroku z dnia 24.04.2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (sygn. II SA/Bk 143/08; LEX nr 505843) wskazał, cyt: "Nie każde, bowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skutkuje uchyleniem zaskarżonego aktu administracyjnego, a tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.)". Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. przed wydaniem niniejszej decyzji powiadomił strony o możliwości zapoznani się z aktami, a także umożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przez organ I i II instancji. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, iż spółka C. w świetle art. 127 ust. 7 ustawy Prawo wodne oraz art. 28 k.p.a. nie jest stroną w postępowaniu, rozstrzygniętym decyzją Prezydenta W. z dnia 7 listopada 2007 r. (znak: [...]), tym samym nie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do wznowienia postępowania. W związku z powyższym organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W.. Na ostateczną decyzję w sprawie skargę do sądu administracyjnego złożył wnioskodawca. W piśmie zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na błędnym uznaniu, że nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, oraz błędną wykładnię art. 28 k.p.a., poprzez przyjęcie, że skarżąca spółka nie była stroną postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego wydanego dla A. S.A. przez Wojewodę D., pomimo tego, że wykładnia przepisów wskazanych powyżej prowadzi do wniosków przeciwnych; naruszenie prawa materialnego tj. art. 127 ust. 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca spółka nie znajduje się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, którego dotyczyła decyzja Prezydenta W. z dnia 7 listopada 2007 r., pomimo tego, że z wykładni wskazanego przepisu wynika wniosek przeciwny, Strona skarżąca wniosła o jej uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja, a także decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć, jednakże nie ze względów przedstawionych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny orzeka wprawdzie w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany ani zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."). Wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co – w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony – oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a. a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca – mimo stosownego wezwania przez organ administracji – nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z przywołanych unormowań wynika niedwuznacznie, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, daje się zauważyć, że organy procedujące w pierwszym etapie postępowania, o którym mowa w art. 149 k.p.a., przedwcześnie podjęły się badania (analizy) przyczyny wznowienia postępowania wskazanej przez wnioskodawcę i ujętej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., czym naruszyły art. 149 § 2 w zw. z § 1 k.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie podkreślano, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a. Jeżeli wskazaną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, jako że kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, Lex Nr 47857; z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, Lex 54724; z 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, Lex Nr 437529). Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) nie może opierać się na ocenie, że wnoszący podanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W takim, jedynym zresztą przypadku, ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, jednakże kwestia ta podlega badaniu po wznowieniu postępowania, w więc w drugim etapie postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 czerwca 2008 r., II SA/Gd 79/08, Lex Nr 424799). Gdy zaś chodzi o odmowę wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) z tej przyczyny, że wnioskodawca nie jest stroną w sprawie, to wydanie takiego rozstrzygnięcia staje się możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Jeśli istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca jest stroną, badanie tego przymiotu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) następuje po wznowieniu postępowania (por. wyrok WSA w W. z 9 listopada 2005 r., VII SA/Wa 402/05, Lex Nr 198867). W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu okoliczność, czy wnioskodawca jest podmiotem legitymowanym do skutecznego uruchomienia postępowania wznowieniowego nie jest oczywista, o czym świadczą istotne rozbieżności między stanowiskiem organów oraz skarżącego w zakresie wykładni zastosowanych przez organ w ostatecznej decyzji przepisów. W rozpoznawanej sprawie jest to dodatkowo istotne także z tej przyczyny, że jak prawidłowo skazuje to organ odwoławczy kwestionowana decyzja rozstrzyga w zakresie dwóch odmiennych spraw, do wydania których organ powołał dwie inne podstawy prawne. W konsekwencji krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony, dla każdego z rozstrzygnięć nie musi być identyczny. Jeżeli w rozpoznawanej sprawie istniały zasygnalizowane wątpliwości co do statusu skarżącego w kontekście przesłanki ujętej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ właściwy do wznowienia postępowania powinien – po stwierdzeniu dopuszczalności wniosku o wznowienie – wydać postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., by następnie móc przystąpić do badania istnienia lub nieistnienia przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponieważ w ocenianym przypadku organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego podjął się badania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. już w pierwszym etapie procedury wznowieniowej, przeto uchybił unormowaniu zawartemu w art. 149 § 2 k.p.a., co – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a. – musiało prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć obu instancji. Orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje umocowanie w art. 152 u.p.p.s.a., zaś pkt III ma swoją postawę w art. 200 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło