IV SA/Gl 781/10
WyrokWSA w Gliwicach2011-06-09
Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy otrzymanie przez osobę uprawnioną zaległych alimentów za pośrednictwem komornika, w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stanowi podstawę do uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane i umożliwia zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej te świadczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że otrzymanie zaległych alimentów za pośrednictwem komornika, które nie zaspokoiły w pełni wierzytelności, nie czyni świadczeń z funduszu alimentacyjnego nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Kluczowe jest, aby świadczenia były pobierane jednocześnie i za ten sam okres. Brak jest podstawy prawnej do modyfikacji wysokości świadczenia z funduszu alimentacyjnego w zależności od otrzymanych zaległości, jeśli nie zachodzą przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej określone w art. 24 ust. 1 ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji zmieniającej decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, poprzez skrócenie okresu ich przyznania. Organ I instancji uznał, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia, ponieważ otrzymała od komornika zaległe alimenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenia w niższej wysokości, uznając, że otrzymanie zaległych alimentów stanowi podstawę do uznania świadczeń z funduszu za nienależnie pobrane. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zaliczanie zaległości alimentacyjnych do dochodu i sposób interpretacji przepisów przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że nie może być ona wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Ż. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...]., nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. zmienił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] r. w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego w części dotyczącej okresu przyznania świadczeń z tego funduszu na D. W. W miejsce dotychczasowego rozstrzygnięcia, w którym organ przyznał stronie świadczenie począwszy od [...]r. do [...] r. przyznano je z datą początkową od dnia [...]r.
Jako podstawę prawną decyzji wymieniono art. 104 K.p.a., art. 12 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r., nr 136, poz. 885).
Rozstrzygnięcie oparto na ustaleniu, że Ż. W. , matka uprawnionej D. W., w miesiącu [...]r. uzyskała alimenty do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. w kwocie [...]zł, a wynikało to z zaświadczenia tego Komornika z dnia [...].
Powołując się na brzmienie art. 2 pkt 7d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty organ wskazał, iż w okresie od [...]do [...]. matka małoletniej D. uprawnionej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymywała alimenty. Organ był zatem uprawniony do zmiany decyzji własnej z dnia [...]r. po myśli art. 24 ust. 1 w/w ustawy. W przypadku nienależnie pobranych świadczeń, organ właściwy wierzyciela może bowiem bez zgody osoby uprawnionej zmienić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Uznano nadto, iż nie ma możliwości przyznania stronie świadczenia alimentacyjnego na D. W. w okresie od [...]r. do [...]r w wysokości stanowiącej różnicę między alimentami osądzonymi sądownie, tj. 350 zł a alimentami otrzymywanymi od Komornika Sądowego w G. ponieważ nie ma przepisu pozwalającego na powyższą możliwość.
Stwierdzono równocześnie, że skarżąca składając wniosek w dniu [...]. została pouczona oraz podpisała oświadczenie, iż w przypadku każdej zmiany mającej wpływ na prawo do świadczeń alimentacyjnych jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji Ż. W. wskazała, że nie pobrała świadomie kwoty alimentów od Komornika, ponieważ nie wiedziała, że wpłata ta, dokonana na jej konto jako zaległa cześć alimentów, jest wpłatą dokonaną wbrew przepisom.
Dodała, że ojciec dziecka ma zaległości alimentacyjne i otrzymana kwota powinna być zaliczona na poczet długu alimentacyjnego. Komornik wysłał jej alimenty, gdyż nie dostał od Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. decyzji z dnia [...]. o przyznaniu jej świadczenia alimentacyjnego na córkę. Organ egzekucyjny wpłacił jej pieniądze w dniu [...]r., zaś decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymał dopiero ostatniego dnia [...]r.
Ż. W. podkreśliła, że otrzymane alimenty są alimentami zaległymi, a nie bieżącymi. W jej ocenie zaległość alimentacyjna nie stanowi kwoty nienależnie pobranej, gdyż została zasądzona wyrokiem sądowym. Odwołująca wskazała, iż błędy popełnione zostały przez właściwe organy, a z tytułu powodu tych błędów nie powinna ponosić odpowiedzialności ani ona ani jej córka.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na mocy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o zmianie decyzji nr [...] z dnia [...] r., w ten sposób, że w okresie od [...]. do [...]r. przyznano na D. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...]zł na D. W.
Po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Jednocześnie pojęcie nienależnie pobranego świadczenia zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 7 powołanej ustawy i oznacza świadczenie z funduszu alimentacyjnego:
a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,
b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,
c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,
d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty,
e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, że skoro strona otrzymała za pośrednictwem Komornika w [...]r. łączną kwotę [...]zł alimentów zaległych, należy stwierdzić, że w tym miesiącu winny jej przysługiwać świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy wysokością należnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego a wysokością otrzymanych za ten miesiąc alimentów.
Zdaniem Kolegium nie tylko otrzymanie alimentów bieżących w czasie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozwala na uznanie, że staje się ono świadczeniem nienależnym i w ten sam sposób należy traktować wpłaty z tytułu zaległości alimentacyjnych. Nie jest więc możliwe, by w czasie, w którym odwołująca otrzymała alimenty mogłyby jej przysługiwać świadczenia alimentacyjne z funduszu w pełnej wysokości. Ustawodawca definiując świadczenia nienależnie pobrane stwierdził bowiem, że są to takie m.inn. sytuacje, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymywała alimenty, bez rozróżnienia, czy chodzi o alimenty bieżące, czy zaległe, a zatem otrzymanie jakichkolwiek kwot z tytułu alimentów daje podstawy do uznania, ze strona nienależnie pobrała świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Jednocześnie Kolegium odnosząc się do sytuacji otrzymania od dłużnika alimentacyjnego, czy to bezpośrednio, czy też za pośrednictwem Komornika tytułem alimentów kwoty nie pokrywającej zasądzonych alimentów, uznało za niezasadny pogląd organu I instancji, co do tego, że nie ma możliwości przyznania stronie za ten okres świadczenia alimentacyjnego, które stanowiłoby różnicę między zasądzonymi alimentami, a alimentami otrzymywanymi przez stronę od dłużnika alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego takie stanowisko byłoby dla strony krzywdzące, zwłaszcza w sytuacji otrzymywania przez wierzycielkę w każdym miesiącu znikomych kwot alimentów, gdyż pozbawiłoby to stronę definitywnie uprawnienia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mimo, iż otrzymane alimenty nie są w stanie zaspokoić prawie żadnej potrzeby dziecka. Natomiast przyznanie wierzycielce świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stanowiących różnicę między alimentami zasądzonymi, a alimentami otrzymywanymi od dłużnika alimentacyjnego nie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Ż. W. wyraziła swoją dezaprobatę wobec działania organów administracji.
Stwierdziła, że Komornik zaległość alimentacyjną w kwocie [...] zł wpłacił jej dopiero [...]r. Wyraziła pogląd, iż zaległość alimentacyjna nie jest świadczeniem nienależnie pobranym, a jest kwotą zasądzoną wyrokiem sądowym na rzecz jej córki D. W.
Zakwestionowała nadto zaliczanie przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. uzyskanych alimentów do dochodu krytykując wyznaczone w ustawie progi dochodowe. Oświadczyła, że w sytuacji bezskutecznej egzekucji od dłużnika alimentacyjnego państwo powinno płacić alimenty bez względu na dochód, jaki uprawniona osoba posiada.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu przywołanych przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art.134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie przyjąć należy, że zaskarżona decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Ma ona charakter reformatoryjny bowiem uchylono nią decyzję organu I instancji i w to miejsce orzeczono merytorycznie. Brak jest jednakże wskazania na jakiej podstawie prawnomaterialnej organ odwoławczy uznał za prawnie dopuszczalne zastosowane w swoim rozstrzygnięciu rozwiązanie.
Nie czyni tego z całą pewnością również uzasadnienie decyzji, w którym organ zapominając o treści art. 6 k.p.a stwierdza, że krzywdzącym byłby brak możliwości przyznania stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy alimentami zasądzonymi, a alimentami otrzymanymi od dłużnika alimentacyjnego, jeśli alimenty te wypłacone zostaną wierzycielowi w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Oceniając zatem zapisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pod kątem możliwości zmiany lub uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której osoba uprawniona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyjdzie stwierdzić, iż taką podstawę stanowi art. 24 ust. 1 tego aktu. Jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia organ jest legitymowany do dokonania uchylenia lub zmian w decyzji, mimo nabycia przez nią cech ostateczności.
Analiza uzasadnienia kontrolowanej decyzji pozwala na domniemanie, iż jako przesłankę pozwalającą organowi dokonać zmian w dotychczasowo wydanej decyzji ostatecznej traktuje on pobranie przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które było jej nienależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w pełni podzielając stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1073/10 nie publ. stwierdza, że w treści przywołanego wyżej przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanka zmiany decyzji ostatecznej połączona została nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z instytucją "świadczenia nienależnie pobranego", przy czym pojęcia te nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Oceny, czy taka sytuacja w kontrolowanej sprawie miała miejsce posłużyć mogą zawarte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów definicje użytych w niej wyrażeń, a w tym definicji "osoby uprawnionej" i "bezskuteczności egzekucji".
Art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera legalną definicję osoby uprawnionej wskazując, że termin ten oznacza osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Pojęcie "egzekucja bezskuteczna" wyjaśnione zostało natomiast w art. 2 pkt 2 ustawy poprzez wskazanie dwóch zdarzeń – egzekucji, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; oraz niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika lub braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
Przechodząc do stanu faktycznego sprawy stwierdzić trzeba, iż córka skarżącej pozostawała, mimo przekazania jej przez komornika kwoty [...]zł, osobą uprawnioną w rozumieniu definicji legalnej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także egzekucja, jaka toczyła się na podstawie tytuły wykonawczego przyznającego jej uprawnienie do alimentów nie stała się w toku prowadzonego postępowania skuteczna. Nie wyegzekwowano bowiem całości wierzytelności, a zatem nadal istnieje zadłużenie z tytułu zaległych i bieżących alimentów przekraczające dwumiesięczną należność. Konsekwentnie do powyższego przyjąć trzeba, że wypłata części z egzekwowanych należności na jej konto nie zniweczyła posiadanej przez córkę skarżącej legitymacji do uzyskiwania w dalszym ciągu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc istniała i nie odpadła podstawa prawna do realizacji jej uprawnień.
W kontrolowanej sprawie istotne jest jednak, że ustawodawca uznał za stosowne zdefiniować dla celów ustawy określenie "nienależne świadczenie" także poprzez wskazanie na przesłankę opisaną w art. 2 pkt 7 lit d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z zawartym tam zapisem, gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.
Wskutek stosowania ustawy z dnia [...]r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów doszło do utrwalonej już interpretacji przytoczonego brzmienia jej art. 2pkt 7 lit. d. Sądy administracyjne uznały, że sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł, a obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Odmienna interpretacja niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2010r. sygn. akt I OSK 597/10, z dnia 3 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1073/10, z dnia 21 października 2010r. sygn. akt I OSK 899/10 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 maja 2010 r. sygn. II SA/Łd 325/10 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2011r. sygn. akt IV SA/Gl 676/10 publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA).
Stanowisko takie znajduje także potwierdzenie w zapisie art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w którym ustawodawca przewidział kolejność zaspokajania z wyegzekwowanych czasie wypłacania świadczenia z funduszu alimentacyjnego sum wskazują, iż sumy te pokrywać będą również należności alimentacyjne wierzyciela do ich zaspokojenia w całości.
Odmienny pogląd zaprezentowano, co prawda w dwóch wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający obecnie sprawę nie podziela przedstawionej tam argumentacji ( por. wyrok Wojewódzkiego Śądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 416/09 i w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 923/09).
Z zaświadczenia znajdującego się na karcie 26 akt administracyjnych wynika bezspornie, iż organ egzekucyjny w okresie od dnia [...]do dnia [...]. nie przekazał wierzycielce żadnych kwot tytułem alimentów. Kwota [...] zł przekazana w [...]. określona została natomiast jako "zaległość".
Przechodząc natomiast do użytego w treści art. 24 ust. 1 wyrażenia "świadczenie nienależnie pobrane" przyjąć trzeba, że to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010r. sygn. akt I OSK 1073/10).
Odnosząc się w tym miejscu do zgromadzonego w sprawie materiału trudno uznać, by zachowanie skarżącej odpowiadało któremukolwiek z wymienionych elementów świadczących o złej wierze lub bezprawności działania strony. Wypłata zaległości alimentacyjnych do jej rąk nastąpiła bez jej udziału, z tytułu braku niezwłocznego przepływu informacji pomiędzy organem wierzyciela a organem egzekucyjnym. Niewątpliwie są to okoliczności ocenne, wymagające przeprowadzenia postępowania dowodowego, zaniechane w kontrolowanej sprawie.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmuje, iż błędna interpretacja użytego w omawianej ustawie pojęcia "pobrała nienależne świadczenie", a więc naruszenie prawa materialnego na podstawie którego wydano zaskarżony akt doprowadziła do wadliwości stanowisko organów administracji, co do tego, że zaistniała w badanej sprawie podstawa do zastosowania przepisu art. 24 § 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W sytuacji gdy skarżąca otrzymała zaległe należności alimentacyjne, które nie pozwoliły na zaspokojenie w pełni wierzytelności, wypłacone jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie nabrało cech świadczenia nienależnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien rozważyć zasadność wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji nr [...]z dnia [...]r. w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz D. W. uwzględniając przedstawione przez Wojewódzki Sad Administracyjny stanowisko, co do interpretacji przesłanek wymienionych w art. 24 ust. 1 ustawy, a nadto braku normy prawnej pozwalającej na modyfikację wysokości przyznanego stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w zależności od otrzymanych w trakcie jego pobierania zaległości alimentacyjnych w przypadku, gdy brak przesłanek do zmiany decyzji ostatecznej określonych w wymienionym przepisie.
Mając na względzie powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a.
O wykonalności uchylonego aktu orzeczono na mocy art. 151 P.P.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło