II FSK 1269/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-08-22
Skład orzekający: Grzegorz Krzymień, Stefan Babiarz, Andrzej Jagiełło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu podatkowego może zostać stwierdzona za nieważną na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdy decyzja poprzednia nie posiada waloru decyzji ostatecznej z powodu wadliwego wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Decyzja organu podatkowego nie może być stwierdzona za nieważną na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, jeśli decyzja poprzednia nie posiada waloru decyzji ostatecznej. Wszczęcie postępowania podatkowego musi być prawidłowe, a wadliwe doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania skutkuje brakiem skuteczności decyzji wydanej w tym postępowaniu. Organ odwoławczy nie może na etapie badania dopuszczalności odwołania kontrolować prawidłowości doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Nieważność postanowienia o niedopuszczalności odwołania powoduje, że decyzja poprzednia nie jest decyzją ostateczną, co wyklucza podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji kolejnej z powodu powtórnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 rok, argumentując, że decyzja ta dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organ podatkowy odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując na brak przesłanek z art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, ponieważ wcześniejsza decyzja nie była ostateczna z powodu wadliwego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania. Spółka zaskarżyła tę odmowę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną i zasądził od skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia WSA del. Andrzej Jagiełło (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] D. sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 317/11 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] D. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Przedsiębiorstwa [...] D. sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
U Z A S A D N I E N I E 1.1 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 317/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Przedsiębiorstwa [...] D. Sp. z o.o. (dalej: Spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 25 lutego 2011 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
1.2 Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy: zaskarżaną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. (działającego jako organ pierwszej instancji) z dnia 14 grudnia 2010 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 lutego 2007 r. określającą Spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. w kwocie 86.963 zł. W dniu 12 października 2010r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (dalej: Ord. pod.) uzasadniając go tym, że w przedmiotowej sprawie została już uprzednio wydana inna decyzja ostateczna Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006r. określająca Spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. – jako organ pierwszoinstancyjny – odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia 30 listopada 2007r., wobec braku przesłanek art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod., bowiem jego zdaniem, nie dotyczy ona sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Po rozpoznaniu odwołania Spółki, zaskarżoną do Sądu decyzją, Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję wydana w pierwszej instancji. Po omówieniu przesłanek nieważności decyzji określonych w art. 247 § 1 i 2 Ord. pod. odniósł się do skutków prawnych postępowania podatkowego prowadzonego bez jego skutecznego wszczęcia oraz postanowienia z dnia 29 września 2006 r. o niedopuszczalności odwołania. W jego ocenie czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie wywołują żadnych skutków prawnych. Dopiero od daty skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują takie skutki a prawnie skuteczna decyzja podatkowa może zostać wydana jedynie w odniesieniu do strony wszczętego postępowania podatkowego. Akt który został wydany poza prawidłowo wszczętym i przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie jest jedynie aktem tylko z pozoru będącym decyzją. Taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie, co wyraźnie zostało stwierdzone w postanowieniu z dnia 29 września 2006 r. o niedopuszczalności odwołania , z treści którego wynika, że postępowanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. nie zostało wszczęte, a zatem nie mogło być również zakończone decyzją podatkową. Tym samym, zdaniem organu, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007r. nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Organ podał także, że postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010r. odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2006 r. o niedopuszczalności odwołania z uwagi na fakt, że w sprawie tej nie zaistniały przesłanki z art. 247 § 1 pkt. 3 Ord. pod. W skardze na powyższą decyzję Spółka zarzuciła naruszenie: art. 233 § 1 pkt 1 Ord. pod. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z dnia 14 grudnia 2010 r. wydanej z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 4 tej ustawy; art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 122 i art. 187 § 1 Ord. pod. w związku z art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. poprzez niezbadanie okoliczności poprzedniego rozstrzygnięcia sprawy podatku dochodowego za 2003 r. decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przypomniał, że: 24 kwietnia 2006r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał decyzję określającą zobowiązanie podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2003. Postanowieniem z 29 września 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. – na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod. stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego od tej decyzji a Spółka na to postanowienie nie wniosła skargi do Sądu. Następnie w dniu 27 lutego 2007r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał decyzję określającą Spółce zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z dnia 30 listopada 2007r. utrzymał ją w mocy. Na decyzję organu drugiej instancji Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 79/08 oddalił skargę. Od tego wyroku złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1995/08 ją oddalił. 1.3 Sąd administracyjny pierwszej instancji uznał skargę za bezzasadną. Na wstępie przypomniał, że stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części niesporny a istota sporu pomiędzy stronami sprowadzała się do odmiennej oceny wystąpienia przesłanek z art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod., co w konsekwencji, zdaniem strony skarżącej, skutkowało nieuwzględnieniem jej wniosku o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji wydanej w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Kluczowe znaczenie ma przy tym interpretacja przepisów art. 165 § 1 – 7 Ord. pod. regulujących kwestie wszczęcia postępowania podatkowego. Wszczęcie postępowania z urzędu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, następuje w formie postanowienia. Oznacza to, że przed rozpoczęciem postępowania, organ podatkowy zobowiązany jest wydać a następnie doręczyć podatnikowi postanowienie, a dopiero potem rozpocząć postępowanie i gromadzenie materiału dowodowego w sprawie. O skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu (poza przypadkami przewidzianymi w art. 165 § 5 Ord. pod.) można zatem mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i prawidłowego doręczenia go stronie. Dopiero wówczas organ administracji publicznej może przeprowadzić postępowanie wszczęte z urzędu. Wszczęte z urzędu postępowanie musi zakończyć się decyzją merytoryczną, bądź też zostać umorzone jeśli w jego toku pojawi się przesłanka bezprzedmiotowości. Nie może, natomiast zakończyć się wydaniem prawidłowej i skutecznej decyzji postępowanie, które nie zostało wszczęte, bo w takiej sytuacji nie toczy się postępowanie administracyjne w sprawie, lecz jedynie postępowanie faktyczne. Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji wszczynając postępowanie w zakresie podatku od osób prawnych, zakończone wydaniem decyzji w dniu 24 kwietnia 2006 r., dokonał wadliwego doręczenia postanowienia o jego wszczęciu do rąk osoby błędnie uznanej przez organ za pełnomocnika podatnika. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że strona, przez rażące naruszenie art. 165 § 4 Ord. pod., została pozbawienia czynnego udziału w postępowaniu i postanowieniem z dnia 29 września 2006r. stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006 r. W tym przedmiocie stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2011r., sygn. akt I SA/Gl 319/11. Zdaniem Sądu, organ zasadnie uznał, że w sprawie wystąpiła przeszkoda materialna uniemożliwiająca przyjęcie , iż wydana w jego toku decyzja ma przymiot decyzji prawidłowej, rozstrzygającej co do istoty konkretną sprawę. Wniesione odwołanie od doręczonej, nawet skutecznie, decyzji wydanej w postępowaniu, w którym organ podatkowo nieprawidłowo wszczął postępowanie z urzędu , nie może być rozpatrzone, gdyż w istocie w obrocie prawnym nie pojawiła się decyzja będąca przedmiotem odwołania. Nie można bowiem zakończyć prawidłowo postępowania, które nie zostało prawidłowo wszczęte. Toteż w wyniku wniesienia zwyczajnego środka zaskarżenia organ odwoławczy zobowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania z powodów przedmiotowych. Ta okoliczność zdaniem Sądu uzasadniała odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2007 r. określającej Spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r., bowiem nie dotyczyła ona sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Sąd przypomniał, że organ rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia w trybie art. 247 Ord. pod. bada wyłącznie zaistnienie enumeratywnie wymienionych w nim przesłanek. Skarżąca swój wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji oparła o przesłankę przewidzianą w art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. wywodząc, iż decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006r. określająca zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2003, stała się ostateczna a postanowienie o niedopuszczalności odwołania jest dla jej mocy prawnie obojętne. W ocenie Sądu decyzja ta nie miała i nie ma waloru ostateczności a tym samym decyzją z dnia 30 listopada 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie rozstrzygał w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ podatkowy wskazanych przez skarżącą przepisów uznając, że dokonał on wyjątkowo dogłębnej i dokładnej analizy stanu faktycznego i prawnego . Poczynione ustalenia poddał wszechstronnej ocenie a kierując się nadto zasadami logiki i doświadczenia życiowego, ustalił istnienie okoliczności faktycznych, mających wpływ na wynik sprawy. To zaś , że organ podatkowy doszedł do odmiennych wniosków niż te, przedstawiane przez skarżącą, nie oznacza naruszeniu reguł postępowania podatkowego. Podniesiona przez niego argumentacja świadczy, w ocenie Sądu, o rzetelnym zrealizowaniu obowiązków określonych w treści 208, 249 czy 210 Ord. pod. a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 210 § 4 Ord. pod.
2.1 Powyższy wyrok w całości zaskarżyła Spółka i w skardze kasacyjnej, wskazując jako podstawę prawną art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. zarzuciła: 1) naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie w sprawie i bezpodstawne oddalenie skargi, na podstawie art. 151 ustawy, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 lutego 2011 r., która wydana została z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod., poprzez jego niezastosowanie w sprawie, wskutek czego w obiegu prawnym pozostaje wydane po raz drugi rozstrzygnięcie w przedmiocie podatku dochodowego [...] D. Sp. z o. o. za 2003 r.: tj. decyzja z dnia 30 listopada 2007 r. (utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 lutego 2007 r.), co do której, mocą zaskarżonej decyzji, odmówiono stwierdzenia nieważności w trybie nadzwyczajnym, podczas gdy pierwsza decyzja w tożsamej sprawie wydana została przez organ I instancji w dniu 24 kwietnia 2006 r. w odniesieniu do której stwierdzono niedopuszczalność odwołania;
2) rażące naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a w zakresie w jakim niekonsekwentnie Sąd pierwszej instancji wywodzi, iż w postępowaniu zakończonym postanowieniem o niedopuszczalności odwołania orzeczono o braku skutków prawnych wszystkich czynności procesowych podjętych w jego toku, a umyka jego uwadze, że w postępowaniu zakończonym wydaną po raz drugi ostateczną i prawomocną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007 r. orzekano na podstawie całości dowodów zgromadzonych w toku tychże pozbawionych mocy prawnej czynności procesowych; 3) naruszenie art. 170 p.p.s.a. , poprzez bezpodstawne odwoływanie przez Sąd pierwszej instancji, a uprzednio przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., do orzeczeń sądów administracyjnych obu instancji zapadłych w podjętym ponownie w tej samej sprawie postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007 r. utrzymującą w mocy powtórną decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 27 lutego 2007 r., podczas gdy przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne, nie stanowiło przedmiotu rozpatrzonych skarg, wobec czego nie mogą być wiążące w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi kasacyjnej;
4) rażące naruszenie przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i odmowne rozpatrzenie, postanowieniem z dnia 27 czerwca 2011 r., wniosku o zawieszenie postępowania przed Sądem pierwszej instancji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2006 r. w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Przy tak sformułowanych zarzutach skarżąca Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że podważenie faktu doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania w trybie instytucji niedopuszczalności odwołania było nieuprawnione i nie upoważnia do wyprowadzenia wniosku, iż tym samym zarówno wszystkie czynności procesowe jak i decyzja kończąca to postępowanie nie wywoływały żadnych skutków prawnych, i uprawniały organ odwoławczy do zastosowania w sprawie art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że jego zastosowanie może wywoływać skutki jedynie na gruncie postępowania odwoławczego i nie może rozciągać się na ocenę skutków prawnych wszystkich czynności podejmowanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Przedmiot orzekania w tym trybie winien ograniczać się wyłącznie do oceny przesłanki skuteczności odwołania od decyzji kończącej postępowanie podatkowe, a nie do oceny skutków prawnych wszystkich czynności podejmowanych w toku postępowania. Jeżeli jednak organ odwoławczy podjął się takiej oceny, to winien orzec w sprawie w sposób wykraczający poza postępowanie odwoławcze, czemu na pewno nie służy przepis art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod. Zdaniem Spółki, stwierdzenie braku skutków prawnych wszystkich czynności procesowych oraz wydanej decyzji ex tunc dopuszczalne jest wyłącznie w trybie stwierdzenia nieważności. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania nie wywołuje, natomiast skutków tożsamych z przewidzianymi dla instytucji stwierdzenia nieważności. W tej sytuacji odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2007 r. należy uznać za rażąco naruszającą przepis art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. gdyż decyzja ta dotyczyła sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji winien na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję. Zdaniem skarżącej, niekonsekwencją Sądu pierwszej instancji, uzasadniającą postawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., jest obszerne uzasadnienie co do braku skutków prawnych czynności procesowych podjętych w postępowaniu, w którym wydane zostało postanowienie o niedopuszczalności odwołania, a następnie odwoływanie się do postępowania zakończonego powtórną w sprawie ostateczną decyzją i prawomocną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 listopada 2007 r., w którym dowody zostały całościowo zebrane w drodze czynności procesowych pozbawionych mocy prawnej. Czynności te nie zostały bowiem powtórzone a mocy prawnej nabrały przez włączenie ich do odrębnie założonych akt ponownie wszczętego postępowania w tej samej sprawie. W nawiązaniu do przywołanych przez Sąd pierwszej instancji okoliczności zakończenia ponownie przeprowadzonej sprawy podatkowej ostateczną i prawomocną decyzją organu odwoławczego, zarzucono naruszenie art. 170 p.p.s.a. Zdaniem Spółki, w sprawie będącej przedmiotem zaskarżenia o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 30 listopada 2007 r. organy podatkowe orzekają na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 i art. 249 §1 pkt 2 Ord. pod. i wykluczona jest odmowa wszczęcia postępowania w takiej sprawie, nawet jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję. Nadto zdaniem autora skargi kasacyjnej rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione było od uprzedniego rozstrzygnięcia toczącej się przed Sądem sprawy o stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. Z tego względu odmowa zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie stanowi rażące naruszenia przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
2.2 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
3.1 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W pierwszym rzędzie należy przypomnieć, że kwestią sporną w sprawie jest to, czy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007 r. określająca skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Zdaniem skarżącej, która domagała się stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod. dotyczy ona sprawy rozstrzygniętej uprzednio inną decyzją ostateczną tj. decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006 r. określającą Spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną. W tym stanie przesądzające znaczenie ma to, czy ta ostania decyzja nosi znamiona decyzji ostatecznej. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii w przedstawionym wyżej stanie sprawy konieczne jest odniesienie się do poprawności oraz skutków postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2009 r. o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Spółkę od tejże decyzji. Należy zatem wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 1271/12, uchylił przywołany w niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 319/11, oddalający skargę na wspomniane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stwierdzające niedopuszczalność odwołania Spółki. Jak wskazał w uzasadnieniu tego wyroku zasadniczą kwestią w tym względzie jest zweryfikowanie, czy stwierdzając niedopuszczalność odwołania organ ten nie naruszył art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod. Odnosząc się do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w pierwszym stadium postępowania odwoławczego organ drugiej instancji poddaje odwołanie kontroli wstępnej pod względem formalnym badając, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymogi formalne. Zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie i piśmiennictwie niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak również podmiotowych, które w analizowanym przypadku nie maja znaczenia. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji Na etapie badania okoliczności, o których mowa w art. 228 Ord. pod. nie może podlegać ocenie zgodność z prawem decyzji, od której zostało wniesione odwołanie bo jest to już wkraczanie w merytoryczne rozpoznanie sprawy, w kontrolę instancyjną decyzji organu pierwszej instancji. Gdyby Dyrektor Izby Skarbowej mógł na etapie badania dopuszczalności odwołania weryfikować decyzję organu pierwszej instancji, to wynikałoby to wprost z przepisów Ordynacji podatkowej, jak przewiduje to wprost np. art. 135 p.p.s.a. , zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Ordynacja podatkowa nie zawiera jednakże takiej regulacji. W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia 29 września 2006 r. naruszył art. 228 § 1 pkt 1 Ord. pod., skoro na etapie badania dopuszczalności odwołania jako organ drugiej instancji nie był uprawniony do kontrolowania prawidłowości doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. Wydając postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania organ odwoławczy w istocie ocenił całe postępowanie przeprowadzone przez organ pierwszej instancji, jako prowadzone nieprawidłowo, ale z tego postępowania wyeliminował jedynie możliwość rozpoznania odwołania, pozostawiając pozostałe czynności. W konsekwencji tego Naczelny Sąd Administracyjny dopatrzył się w omawianej kwestii naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ord. pod. poprzez niewyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia z dnia 29 września 2006 r. dotkniętego wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Niezależnie od tego, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości powyższą wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku, to zgodnie z art. 170 p.p.s.a. jest związany tym wyrokiem w omawianym zakresie, podobnie jak inne sądy i organy państwowe. Nieważność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 września 2009 r. o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Spółkę oznacza, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 24 kwietnia 2006r. określająca jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2003 r. nie jest decyzją ostateczną. Tym samym nie zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione przesłanki z art. 247 § 1 pkt 4 Ord. pod, którego naruszenie w pierwszej kolejności zarzucała skarżąca. Warunkiem sine qua non stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o tę przesłankę jest to, by poprzednio wydana decyzja i decyzja, której stwierdzenia nieważności się żąda - były decyzjami ostatecznymi. W przedstawionym stanie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 listopada 2007r., której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, jakkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez organ podatkowy i Sąd pierwszej instancji. Poprzednio rozstrzygnięta sprawa została, bowiem zakończona decyzją organu pierwszej instancji, od której wniesiono odwołanie i to odwołanie aktualnie podlegać będzie rozpoznaniu. Skoro zatem brak było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącą w niniejszej sprawie decyzji, to zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Skoro nieuzasadniony jest zarzut naruszenia najistotniejszych przepisów, na których oparto skargę kasacyjną - to tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia pozostałych przepisów nią objętych, a więc art. 170 i art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy jedynie zauważyć, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przywołane przez skarżącą wyroki: WSA w Gliwicach w sprawie I SA/Gl 79/08 i NSA w sprawie II FSK 1995/08, są orzeczeniami prawomocnymi i do czasu ich wzruszenia w którymkolwiek z trybów nadzwyczajnych wiążą podmioty wskazane w powołanym przepisie. Nadto w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, organ podatkowy nie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji lecz odmówił stwierdzenia jej nieważności. Z kolei wymieniona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a przesłanka zawieszenia postępowania ma charakter fakultatywny a rozstrzygnięcie tej kwestii przez Sąd pierwszej instancji nie miało w konsekwencji istotnego wpływu na wynik sprawy. 3.2 W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego – na podstawie art. 209 , art. 204 pkt 1, 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło