I FZ 226/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 246/11 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej przez J.D. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 246/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił J. D. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 14 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. Uzasadniając motywy swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że w złożonym wniosku o wstrzymanie nie wskazano okoliczności, które wskazywałyby na zaistnienie w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania aktu. W uzasadnieniu zażalenia wskazał na swoją sytuację materialną i rodzinną oraz zły stan zdrowia jego córki, o czym Sąd pierwszej instancji został poinformowany w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżący powołał się zresztą na postanowienie referendarza sądowego tego Sądu przyznające mu prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że wniesienie skargi ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia na nią skargi. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (vide postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, niepubl.). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednak sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 p.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi. W niniejszej sprawie skarżący rzeczywiście powołał się jedynie na art. 61 § 3 p.p.s.a., jednak z uzasadnienia postanowienia WSA nie wynika, czy Sąd ten oprócz analizy wniosku badał także pozostałe akta sprawy. Znajduje się w nich m.in. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, który został uwzględniony. Co prawda wniosek ten podlega ocenie według innych kryteriów, jednak niewątpliwie zawiera pewne dane obrazujące sytuację finansową podatnika. Oczywiście nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uczynił, a w każdym razie z uzasadnienia jego postanowienia nie wynika, czy Sąd ten poza oceną wniosku baczył w ogóle na akta sprawy. Na konieczność uwzględniania całości akt sprawy również w postępowaniu incydentalnym zwraca się uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide postanowienia z 26 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 112/09, z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 9/10, z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 467/10 i II FZ 417/10 (orzeczenia są dostępne w serwisie internetowym Sądu pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien ocenić przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, nie wyłączając okoliczności powołanych w rozpatrywanym zażaleniu. Brak rozważań w takim zakresie oznacza bowiem, że nie została dokonana całościowa ocena możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.