VI SAB/Wa 76/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę Pan R. S. (dalej: skarżący) w dniu [...] czerwca 2009 r. złożył do Ministra Sprawiedliwości wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym - [...] w [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż we wrześniu 1999 r. ukończył wyższe studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w [...]. W latach 1996-1998 był zatrudniony w Powszechnej Kasie Oszczędności Banku Państwowym Oddział w N. na stanowisku inspektora do spraw windykacji, wymagającym dużej wiedzy z zakresu prawa cywilnego, procedury cywilnej, zagadnień z prawa czekowego i wekslowego oraz ubezpieczeń, prawa upadłościowego i prawa karnego. W trakcie tej pracy odbył dwa szkolenia w zakresie windykacji należności banku i sposobach prawnego zabezpieczania kredytów. Następnie od [...] września 1998 r. rozpoczął pracę w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] rewiru [...] z siedzibą w [...] na stanowisku aplikanta komorniczego. W dniach [...] października i [...] listopada 2000 r. złożył egzamin komorniczy. Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], gdzie pracował do dnia [...] stycznia 2002 r. Następnie w dniu [...] marca 2002 r. zawarł umowę o pracę z Komornikiem Sądowym rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...] (aktualnie Komornik Sądowy przy Sądzie - [...] w [...]). Decyzją Prezesa Sądu Apelacyjnego z dnia [...] kwietnia 2002 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego w kancelarii Komornika Sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...], gdzie pracował do chwili złożenia przedmiotowego wniosku. W trakcie pełnienia funkcji asesora komorniczego wielokrotnie był powoływany na stanowisko zastępcy Komornika i samodzielnie wykonywał czynności egzekucyjne m.in. dotyczące eksmisji, odbioru nieruchomości czy sprzedaży nieruchomości. Ponadto w okresie od [...] lipca 2003 r. do [...] września 2003 r. pełnił obowiązki zastępcy Komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...], a jakość jego pracy została pozytywnie oceniona w rocznej sądowej kontroli z działalności rewiru. Celem poszerzenia wiedzy uczestniczył również w konferencji i serii wykładów z zakresu problematyki dotyczącej europejskiego tytułu wykonawczego oraz odbył szkolenie w zakresie archiwizacji akt komorniczych i innych urządzeń ewidencyjnych. Wskazał na swoje bogate doświadczenie zdobyte zarówno podczas pracy w banku, jak również na stanowisku aplikanta komorniczego i asesora komorniczego. Zdaniem skarżącego jego doświadczenie, posiadana wiedza oraz predyspozycje takie jak dobra organizacja pracy, staranność, dokładność, odpowiedzialność, samodzielność w podejmowaniu decyzji pozwoliły mu uzyskać zaufanie pracodawcy. Za dodatkowy swój atut uznał również znajomość rewiru, w którym znajduje się wolne stanowisko komornika, z uwagi na fakt, iż 7 lat pracował na terenie Poznania, zna zatem topografię miasta i jego okolic. Zdaniem skarżącego przyczyni się to sprawnego i szybkiego wykonywania jego obowiązków. Do wniosku skarżący załączył dokumenty potwierdzające powołane wyżej okoliczności dotyczące wykształcenia oraz kariery zawodowej. Przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r. skarżący nadesłał ponadto opinie Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., opinię Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz opinię Wiceprezesa Sądu Rejonowego - [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Sprawiedliwości powołując się na art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych jego wniosku poprzez nadesłanie dyplomu ukończenia studiów administracyjnych ukończonych przed 1 września 1998 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, która weszła w życie 30 listopada 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 133, poz. 882) aplikantem komorniczym mogła zostać osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze lub administracyjne. Natomiast z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania wynika, iż skarżący ukończył studia prawnicze 14 września 1999 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, pismem z dnia [...] września 2009 r. wyjaśnił, iż nie posiada dyplomu ukończenia studiów administracyjnych, oraz, iż nigdy nie powoływał się na powyższy fakt. W ocenie skarżącego przywołany przepis art. 64 § 2 k.p.a. pozwala na pozostawienie wniosku bez rozpoznania jedynie w sytuacji, gdy nie czyni on zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. A zatem oceniając jego wniosek organ powinien sprawdzić, czy spełnia on wymagania ustawowe wskazane w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, wśród których znajdują się m.in. ukończenie wyższych studiów prawniczych i uzyskanie tytułu magistra prawa, odbycie aplikacji komorniczej i złożenie egzaminu komorniczego. W ocenie skarżącego spełnia on powyższe wymogi, gdyż ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa, na dowód czego przedstawił odpis dyplomu, odbył aplikację komorniczą, na co przedłożył stosowne zaświadczenie Rady Izby Komorniczej w [...] oraz po odbyciu aplikacji komorniczej komisja egzaminacyjna dopuściła go do egzaminu komorniczego, który zdał, co komisja potwierdziła wystawiając stosowne świadectwo. Zdaniem skarżącego Minister Sprawiedliwości rozpoznając wniosek o powołanie na stanowisko komornika nie jest uprawniony do kwestionowania świadectwa komisji. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ nie wskazał podstawy prawnej żądania załączenia dyplomu ukończenia wyższych studiów administracyjnych. Artykuł 10 ustawy o komornika sądowych i egzekucji wskazuje na wymogi, jakie winien spełniać komornik sądowy, lecz zdaniem skarżącego wymogi te podlegają ocenie merytorycznej przy rozpoznaniu wniosku o powołanie na stanowisko komornika, a nie przed jego rozpoznaniem. Skarżący podkreślił również, iż powyższy artykuł w obecnym brzmieniu w punkcie 6 wskazuje, iż na stanowisko komornika może być powołana osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra prawa. Natomiast tekst tego artykułu w brzemieniu obowiązującym do dnia 18 września 2006 r. w punkcie 3 wskazywał, iż komornikiem sądowym może zostać osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze lub administracyjne. A zatem nie było wymogu uzyskania tytułu magistra, lecz wystarczyło, w ocenie skarżącego, samo ukończenie studiów prawniczych. Skarżący wskazał, iż na dzień rozpoczęcia aplikacji miał ukończone 10 semestrów wyższych studiów prawniczych, a jedynie tytuł magistra prawa uzyskał w terminie późniejszym. Jednakże na dzień złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego spełniał wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych i uzyskania tytułu magistra. Dlatego też, w jego ocenie wezwanie do przedłożenia dyplomu ukończenia wyższych studiów administracyjnych nie znajduje uzasadnienia. Pismem z dnia [...] września 2009 r. Minister Sprawiedliwości zawiadomił skarżącego, iż z uwagi na nieuzupełnienie przez niego w wyznaczonym terminie braków wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wniosek powyższy pozostawiono bez rozpoznania. Dnia [...] października 2009 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości wnosząc o zobowiązanie organu do przyjęcia jego wniosku i zakończenia tego postępowania wydaniem decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu ponownie wskazał, iż art. 64 § 2 k.p.a. pozwala na pozostawienie wniosku bez rozpoznania jedynie, gdy nie czyni on zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, zaś Minister Sprawiedliwości powinien jedynie oceniać, czy skarżący spełnia wymagania ustawowe wskazane w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. A zatem tylko gdy przepis obowiązującego prawa ustanawia wprost wymogi składanego wniosku organ rozpoznający wniosek może skutecznie żądać jego spełnienia. Artykuł 10 ww. ustawy wskazuje natomiast jedynie wymogi, jakie winien spełniać komornik sądowych, a wymogi te podlegają ocenie merytorycznej przy rozpoznaniu wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego a nie przed jego rozpoznaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż z treści art. 10 ust 1 pkt 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wynika, iż na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która odbyła aplikację komorniczą. Jest to przepis o charakterze materialnym i powszechnie obowiązującym. Natomiast art. 12 ww. ustawy stanowi wprost, iż do wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust.1 pkt 1 i 6-11 ww. ustawy. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 i art. 10 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, która weszła w życie dnia 30 listopada 1997 r. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowy i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., Nr 112, poz. 769) aplikantem komorniczym mogła zostać osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze lub administracyjne. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynikało, iż rozpoczął aplikację komorniczą dnia 1 września 1998 r., natomiast studia prawnicze ukończył 14 września 1999 r. A zatem, w ocenie organu należy uznać, iż skoro skarżący nie dysponował dyplomem ukończenia studiów wyższych w momencie rozpoczęcia aplikacji, nie mógł na gruncie obowiązujących przepisów zostać aplikantem komorniczym. Dlatego też został wezwany do usunięcia braków formalnych swojego wniosku poprzez złożenie dyplomu studiów wyższych ukończonych przed 1 września 1998 r. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie uzupełnił braków wniosku, przez co nie wykazał, iż spełnia wymóg formalny odbycia aplikacji komorniczej, jego wniosek został pozostawiony bez rozpoznania. Zdaniem organu nie można przyjąć, iż uczestnictwo w zajęciach szkoleniowych w ramach aplikacji komorniczej, bez spełnienia ustawowego wymogu ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych oznacza odbycie aplikacji komorniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego artykułu. W niniejszej sprawie skarżący złożył skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości kwestionując w ten sposób pozostawienie bez rozpoznania jego wniosku w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. W ocenie Sądu zarzuty przedstawione przez skarżącego nie są zasadne. Na wstępie należy wskazać, że w świetle uchwały Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2000 r. (sygn. III ZP 11/00, OSN 2000, NR 19 poz. 706) forma obrony skarżącego poprzez złożenie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalna, jednakże, zdaniem Sądu, stanowisko organu pozostawiające jego wniosek bez rozpoznania jest zgodne z prawem. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął stosownej czynności (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 97). Skarga na bezczynność dotyczy więc niepodejmowania przez organy administracji publicznej aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Należy zauważyć, iż przy skardze na bezczynność konieczne jest zbadanie, czy pozostawienie przez organ wniosku skarżącego bez rozpoznania było uzasadnione i dopuszczalne. Innymi słowy Sąd w drodze skargi na bezczynność organu dokonuje kontroli zgodności z prawem pozostawienia przez organ podania bez rozpoznania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SAB/Go 9/08). Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowił art. 64 § 2 k.p.a. zgodnie z którym jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Pozostawienie z tego powodu podania bez rozpoznania jest czynnością materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, iż czynność ta nie wymaga wydania ani decyzji, ani postanowienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 76/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/07). Należy również zauważyć, iż wezwanie w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II SAB/Go 9/08). A zatem tryb określony w tym artykule służy zatem do usuwania braków formalnych podania, zaś nie mogą być w tym trybie ustalane okoliczności, które organ uzna za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 53/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Bk 1/08). Wezwanie wystosowane w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno zatem służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1996 r., sygn. II SA 1473/94, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2006 r., sygn. I OSK 869/05). Tylko zatem gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia wprost określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia. Powołanie się przez organ na art. 64 powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku. Przyjęcie, że braki co do wymagań formalnych nie zostały usunięte powoduje pozostawienie żądania bez rozpoznania – bezskuteczność podania, co oznacza, że nie wywołuje ono skutku prawnego wszczęcia postępowania, zatem postępowanie w jego przedmiocie nie jest prowadzone. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191 ze zm.) na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która m.in. odbyła aplikację komorniczą. Natomiast art. 12 ust. 1 ww. ustawy wskazuje enumeratywnie jakie dokumenty należy załączyć do wniosku o powołanie na stanowisko komornika. Wśród nich znajdują się m.in. dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11 ustawy o komornikach. A zatem należy wskazać, iż przepis ten stanowi wykaz wymogów formalnych jakie powinien udokumentować kandydat składający wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego wynika, iż rozpoczął aplikację komorniczą dnia 1 września 1998 r., natomiast studia prawnicze ukończył dnia 14 września 1999 r. Zgodnie zaś z art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornika sądowych i egzekucji obowiązującej na dzień 1 września 1998 r. aplikantem komorniczym mogła zostać osoba, która odpowiadała wymaganiom określonym w art. 10 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy zawierającej m.in. wymóg ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych. Z tego też względu, w ocenie Sądu, organ prawidłowo wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych jego wniosku przez złożenie brakującego dokumentu wskazującego na ukończenie studiów administracyjnych, gdyż, na co wskazuje załączony do wniosku dyplom, skarżący ukończył studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa dnia 14 września 1999 r. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie przedstawił wymaganego dokumentu, należy uznać, iż organ prawidłowo pozostawił jego wniosek bez rozpoznania, zaś przedstawienie stanowiska w sprawie nie oznaczało, że zastosował się do wezwania. Wobec tego, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku, działania organu należy uznać w pełni za uzasadnione. Tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ nie jest w bezczynności pozostawiając jego wniosek bez rozpoznania zgodnie z przepisami prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.