I OSK 1886/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-27
Skład orzekający: Joanna Runge-Lissowska, Małgorzata Masternak-Kubiak, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające trwałą niezdolność do służby w Policji może stanowić dowód zaprzestania służby z powodu choroby w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, a tym samym czy policjant może zostać zwolniony ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, jeśli nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do służby?Ratio decidendi
Orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające trwałą niezdolność do służby w Policji dowodzi braku niezbędnej sprawności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby, co wyklucza możliwość jej dalszego pełnienia. Stanowi ono dowód choroby w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, a tym samym policjant nie może zostać zwolniony ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, nawet jeśli nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do służby.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwolnienia ze służby w Policji funkcjonariusza T.G. z powodu orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby. Organ pierwszej instancji zwolnił policjanta ze służby, uznając, że orzeczenie komisji lekarskiej jest podstawą do obligatoryjnego zwolnienia. Policjant zarzucił naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, twierdząc, że nie mógł być zwolniony przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, uznając, że orzeczenie komisji lekarskiej stanowi dowód choroby i należy zastosować 12-miesięczny okres ochronny. Lubelski Komendant Wojewódzki Policji wniósł skargę kasacyjną, kwestionując tę interpretację.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie. Zasądzono od Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie na rzecz T.G. kwotę 137 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 196/11 w sprawie ze skargi T.G. na rozkaz personalny Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie na rzecz T.G. kwotę 137 /sto trzydzieści siedem/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 19 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 196/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę T. G. na rozkaz personalny Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji i uchylił zaskarżony rozkaz oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Rykach z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. G. od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Rykach z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Policji z dniem 14 stycznia 2011 r., na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm., dalej jako ustawa), Lubelski Komendant Wojewódzki Policji zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący w dniu 10 grudnia 2010 r. raportem poinformował Komendanta Powiatowego Policji w Rykach, iż w oparciu o nieprawomocne orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie, lekarz Poradni Badań Profilaktycznych MSWiA w Lublinie w dniu 9 grudnia 2010 r. orzekł, iż policjant niezdolny jest do pracy na zajmowanym stanowisku. W związku z tym, Komendant Powiatowy Policji w Rykach, działając na podstawie § 23 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151 poz. 1261), zwolnił skarżącego od zajęć służbowych od dnia 13 grudnia 2010 r. Orzeczenie nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie z dnia 24 listopada 2010 r., zostało zatwierdzone przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w Krakowie orzeczeniem z dnia 17 grudnia 2010 r., które wpłynęło do Komendy Powiatowej Policji w Rykach w dniu 10 stycznia 2011 r. Powyższym orzeczeniem uznano skarżącego za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i zdolnego do pracy zarobkowej. Ponadto Komisja Lekarska zaliczyła skarżącego do trzeciej grupy inwalidów od dnia 24 listopada 2010 r. Z uzasadnienia Komisji Lekarskiej jednoznacznie wynika, iż stan zdrowia badanego całkowicie wyklucza zdolność do dalszej służby w Policji, toteż Komendant Powiatowy Policji w Rykach rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., działając na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby z dniem 14 stycznia 2011 r. Rozkazowi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Skarżący złożył odwołanie do Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, zarzucając mu naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie. W ocenie skarżącego, winien być zwolniony ze służby w Policji po upływie okresu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, liczonego od dnia 13 grudnia 2010 r., tj. od dnia zwolnienia go od zajęć służbowych przez Komendanta Powiatowego Policji w Rykach.
Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji wyjaśnił, że treść art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy nie pozostawia organom Policji swobody w podejmowaniu decyzji o zwolnieniu, lecz nakłada obowiązek zwolnienia ze służby policjanta, w stosunku do którego komisja lekarska orzekła trwałą niezdolność do służby. Zwolnienie funkcjonariusza w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby Policji przez komisję lekarską następuje, gdy orzeczenie ma charakter ostateczny. W niniejszej sprawie orzeczenie stało się ostateczne w dniu 17 grudnia 2010 r., jednakże do wiadomości przełożonego właściwego w sprawach osobowych policjanta doszło w dniu 10 stycznia 2011 r.
Odnosząc się do zarzutów organ wskazał, że 12-miesięczny "okres chroniący przed zwolnieniem" nie mógł być zastosowany, ponieważ skarżący do dnia zwolnienia z Policji nie zaprzestał służby z powodu choroby, a jedynie został przez przełożonego w sprawach osobowych zwolniony od zajęć służbowych z uwagi na orzeczenie komisji lekarskiej o trwałej niezdolności na okres do dnia zwolnienia ze służby. Organ byłby zobligowany do zastosowania w niniejszej sprawie art. 43 ust. 1 ustawy, gdyby przed wydaniem rozkazu personalnego o zwolnieniu, czy też przed wydaniem orzeczenia przez komisję lekarską, policjant korzystał ze zwolnienia lekarskiego i zaprzestał służby z powodu choroby. Skoro w analizowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 43 ust. 1 ustawy, nie można również przyjąć, iż datą początkową okresu ochronnego jest data 13 grudnia 2010 r. – dzień zwolnienia policjanta od zajęć służbowych w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej oraz zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza profilaktyka stosownie do przepisów art. 43 pkt 2 oraz art. 229 § 4 Kodeksu pracy. Zaprzestanie służby z powodu choroby następuje z dniem wskazanym w stosownym zaświadczeniu lekarskim (zwalniającym od służby). Natomiast stan trwałej niezdolności do służby, stwierdzony orzeczeniem Komisji Lekarskiej nie jest jednoznaczny z zaprzestaniem służby z powodu choroby. Orzeczenie komisji lekarskiej rozstrzyga bowiem o przydatności do służby, nie zaś o występowaniu choroby w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
Od powyższego rozkazu personalnego Lubelskiego Komendanta Policji w Lublinie T. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 43 ust. 1 ustawy – poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż nie ma podstaw do tego, aby w stosunku do niego zastosować 12-miesięczny okres chroniący przed zwolnieniem ze służby przewidziany w tym przepisie.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, iż podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską.
Analizując akta administracyjne i treść zaskarżonej decyzji, Sąd ustalił, że pismem z dnia 11 października 2010 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Rykach o skierowanie go na resortową komisję lekarską w celu określenia jego stanu zdrowia pod kątem dalszej służby w Policji. W dniu 18 października 2010 r. skierowano skarżącego do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie z wnioskiem o przeprowadzenie komisyjnych badań i wydanie orzeczenia o przydatności funkcjonariusza do dalszej służby w Policji lub na zajmowanym stanowisku.
W dniu 10 grudnia 2010 r. skarżący skierował do Komendanta Powiatowego Policji w Rykach raport z przebiegu badań wraz z zaświadczeniem lekarskim z dnia 9 grudnia 2010 r., z którego wynika, że skarżący jest niezdolny do pracy na zajmowanym stanowisku oraz orzeczenie z dnia 24 listopada 2010 r. nr [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie o jego całkowitej niezdolności do służby.
W związku z powyższymi pismami, Komendant Powiatowy Policji w Rykach pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. zwolnił z tym dniem skarżącego z zajęć służbowych na okres do dnia zwolnienia ze służby z Policji, a po otrzymaniu prawomocnego orzeczenia Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie, rozkazem personalnym z dnia 12 stycznia 2011 r., zwolnił go ze służby w Policji z dniem 14 stycznia 2011 r. z rygorem natychmiastowej wykonalności. Rozkaz ten został utrzymany w mocy przez organ drugiej instancji.
Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny, WSA w Lublinie stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez organy Policji art. 43 ust. 1 ustawy o Policji są zasadne.
Jakkolwiek Sąd I instancji, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2001 r. (sygn. akt II SA 704/01), wskazał, że przepis art. 43 ust. 1 ustawy o Policji nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, to jednocześnie zauważył, że w żadnym razie nie powinna być także stosowana jego interpretacja zawężająca, a taka właśnie sytuacja, w ocenie Sądu I instancji, miała miejsce w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym.
Toteż jako wadliwą, WSA w Lublinie uznał przyjętą przez organy Policji interpretację, wedle której przepis art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w przypadku przebywania policjanta na zwolnieniu lekarskim. WSA w Lublinie zaznaczył przy tym, że tego rodzaju wykładnia jest niezgodna z samą treścią tego przepisu, w którym mowa jest jedynie o "zaprzestaniu służby z powodu choroby".
I tak, Sąd I instancji przypomniał, że w rozpatrywanej sprawie, skarżący został uznany w dniu 24 listopada 2010 r. przez Komisję Lekarską MSWiA za całkowicie niezdolnego do służby z powodu choroby. Niezdolność do pracy skarżącego z powodu choroby potwierdziło także zaświadczenie lekarskie z dnia 9 grudnia 2010 r. Tym samym przedłożenie przez skarżącego dodatkowo zwolnienia lekarskiego na druku ZUS ZLA, w świetle art. 43 ust. 1 ustawy o Policji i okoliczności faktycznych sprawy, nie było konieczne.
W ocenie Sądu I instancji, niesporne jest, że orzeczenie komisji lekarskiej stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Jednak stosując ten przepis, należy mieć jednak na uwadze treść art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemnie wystąpienie ze służby. Zdaniem Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący takiego wystąpienia nie zgłosił.
Według WSA w Lublinie, z przywołanych powyżej przepisów wynika zatem, że w związku z treścią art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, policjant nie może zostać zwolniony ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, jeżeli podstawę jego zwolnienia stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Zestawiając powyższe stanowisko z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, tj. z faktem, iż skarżący zaprzestał faktycznie służby z powodu choroby w dniu 13 grudnia 2010 r. (k. 21 akt administracyjnych), Sąd I instancji wyprowadził wniosek, że to od tego momentu należało obliczyć 12 miesięcy, w czasie których policjant nie mógł być, zgodnie z prawem, zwolniony na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy.
Nadto, Sąd I instancji uznał, że wobec treści powołanego przepisu dla jego zastosowania nie ma znaczenia okoliczność, czy policjant legitymuje się zwolnieniami lekarskimi. W tej części uzasadnienia Sąd I instancji podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki NSA: z dnia 5 lipca 2006 r., I OSK 1338/05, z dnia 3 lutego 2006 r., I OSK 836/05 oraz z dnia 27 kwietnia 2011 r, I OSK 2015/10, publ. strony internetowe: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w myśl którego fakt nieotrzymywania zwolnień lekarskich nie dowodzi, że funkcjonariusz nie jest niezdolny do służby z powodu choroby.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Lubelski Komendant Wojewódzki Policji, reprezentowany przez radcę prawnego.
W skardze kasacyjnej, jej autor, postawił dwa zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Po pierwsze, zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zwolnienie policjanta ze służby w przypadku orzeczenia jego trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, mimo że policjant nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego jego niezdolność do służby z powodu choroby.
Po drugie, zarzut naruszenia § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261) w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika (Dz. U. Nr 65, poz. 741 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że dokumentem usprawiedliwiającym nieobecność w służbie z powodu choroby jest ostateczne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie, stwierdzające trwałą niezdolność do służby, a nie zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby wydane na stosownym formularzu.
Sformułował również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów wyrażające się w błędnym przyjęciu, że ostateczne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie, stwierdzające trwałą niezdolność do służby stanowi dowód choroby w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
Lubelski Komendant Wojewódzki Policji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Alternatywnie, w razie niestwierdzenia przez Sąd II instancji naruszenia przepisów postępowania wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi. Wystąpił również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Lubelski Komendant Wojewódzki Policji podniósł, że, wbrew twierdzeniom Sądu, w okresie bezpośrednio poprzedzającym zwolnienie skarżącego ze służby faktycznie nie zaprzestał służby z powodu choroby, a z dniem 13 grudnia 2010 r. został jedynie zwolniony od zajęć służbowych, co nie jest równoznaczne z zaprzestaniem służby z powodu choroby. W tej zaś sytuacji, zgodnie z powołanymi w podstawie kasacyjnej przepisami dwóch rozporządzeń, nieobecność w służbie z powodu choroby winna być usprawiedliwiona przez policjanta poprzez przedłożenie bezpośredniemu przełożonemu zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby na druku ZUS ZLA.
Wnoszący skargę kasacyjną zaznaczył, że zwolnienie lekarskie i orzeczenie komisji lekarskiej są to dwa odmienne dokumenty wydawane w zupełnie innych celach, przy czym celem komisji lekarskich MSWiA nie jest leczenie (a więc także wystawianie czasowych zaświadczeń o niezdolności do służby), a jedynie określanie, czy z uwagi na stan zdrowia dana osoba może pełnić służbę w szczególnej formacji, jaką niewątpliwie jest Policja.
Co więcej, jak zaznaczył dalej, orzeczenie takiej komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby w licznych przypadkach nie zakazuje podjęcia pracy poza służbą. Rozstrzyga zatem o braku przydatności do służby, a nie o występowaniu choroby. Taka też sytuacja miała miejsce w przypadku skarżącego.
Toteż, skarżący kasacyjnie uznał, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, w sposób sprzeczny z jego celem, objęłaby zakazem zwolnienia ze służby, przed upływem roku od stwierdzenia trwałej niezdolności do pełnienia służby, każdego policjanta, który legitymowałby się tego rodzaju orzeczeniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy rozpatrzeć podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, wyrażającej się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że ostateczne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w Lublinie stwierdzające trwałą niezdolność funkcjonariusza do służby stanowi dowód choroby w rozumieniu art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
Odnosząc się do tego zarzutu, przypomnieć należy, iż w myśl art. 43 ust. 1 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby. Kwestią sporną, w niniejszej sprawie, jest to, czy ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej, stwierdzające trwałą niezdolność do służby może stanowić dowód zaprzestania służby z powodu choroby, czy też jedynym dowodem potwierdzającym chorobę funkcjonariusza jest zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby wydane na stosownym formularzu (zwolnienie lekarskie). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzenie całkowitej niezdolności do służby w Policji wydane przez właściwą komisję lekarską dowodzi braku niezbędnej sprawności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby oraz wyklucza możliwość jej dalszego pełnienia. Oznacza to, iż nie tylko zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy wydane na stosownym formularzu, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, może stanowić dowód choroby, o jakiej mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
Z tych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa procesowego nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych samych powodów nie jest również zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów w związku z § 5 ust. 1 przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że dokumentem usprawiedliwiającym nieobecność w służbie z powodu choroby jest ostateczne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w Lublinie a nie zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby wydane na stosownym formularzu. Przepis § 17 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, nakazujący usprawiedliwianie nieobecności policjanta w służbie z powodu choroby poprzez przedstawienie bezpośredniemu przełożonemu zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby nie może być interpretowany w ten sposób, iż wyklucza on możliwość usprawiedliwienia nieobecności z powodu choroby za pomocą orzeczenia właściwej komisji lekarskiej stwierdzającej całkowitą niezdolność do służby w Policji, tym bardziej, że w myśl § 23 tego rozporządzenia przełożony właściwy w sprawach osobowych po otrzymaniu orzeczenia komisji lekarskiej o trwałej niezdolności do służby policjanta niezwłocznie zwalnia go od zajęć służbowych na okres od dnia zwolnienia ze służby.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia prawa materialnego a mianowicie art. 43 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji poprzez ich błędną wykładnię Naczelny Sąd Administracyjny także uznał go za nieuzasadniony. Wykładnia bowiem wskazanych przepisów ustawy o Policji dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jest, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, prawidłowa.
Podstawę prawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Zwolnienie policjanta ze służby na tej podstawie nie może jednak nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, o czym wyraźnie stanowi art. 43 ust. 1 wspomnianej ustawy.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż przepis art. 43 ust. 1 ustawy o Policji nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Jednakże w żadnym razie nie powinna być także stosowana jego interpretacja zawężająca (wyroki NSA z: 16 maja 2001 r., II SA 704/01; 3 lutego 2006 r., I OSK 836/05; 5 lipca 2006 r., I OSK 1338/05; 23 października 2009 r., I OSK 257/09).
Przedstawiony w skardze kasacyjnej pogląd, iż przepis art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy ma zastosowanie wyłącznie w przypadku przebywania policjanta na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby nie znajduje uzasadnienia w świetle regulacji zawartej w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, w którym mowa jest o orzeczeniu przez komisję lekarską trwałej niezdolności do służby.
W rozpatrywanej sprawie skarżący został uznany przez Komisje Lekarskie MSWiA za całkowicie niezdolnego do służby z powodu choroby i z tego powodu, po poinformowaniu przełożonego o nieprawomocnym orzeczeniu lekarskim, został zwolniony od zajęć służbowych od dnia 13 grudnia 2010 r.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, takie orzeczenie komisji lekarskiej stanowi podstawę do obligatoryjnego zwolnienia ze służby. Słusznie Sąd I instancji przyjął też, iż zastosowanie musi w tym wypadku znaleźć przepis art. 43 ust. 1 ustawy o Policji.
Pozbawione racji jest natomiast twierdzenie autora skargi kasacyjnej, iż nie można zwolnić ze służby policjanta, jeżeli nie upłynęło jeszcze 12 miesięcy od zaprzestania służby z powodu choroby, tylko i wyłącznie wtedy, gdy przebywa on na zwolnieniu lekarskim. Interpretacja taka niesłusznie zawęża rozumienie art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, wpływając jednocześnie w sposób niekorzystny na sytuację prawną skarżącego.
Przepis art. 41 ust. 1 ustawy o Policji enumeratywnie wymienia przypadki obligatoryjnego zwolnienia policjanta ze służby w Policji. Podstawą do zwolnienia skarżącego był art. 41 ust. 1 pkt 1, który stanowi, iż następuje ono w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Z kolei art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy wymieniając podstawy zwolnienia policjanta ze służby, w tym między innymi art. 41 ust. 1 pkt 1, wskazuje, kiedy zwolnienie policjanta ze służby nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
Konkludując, stwierdzić należy, że w związku z treścią art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, policjant nie może zostać zwolniony ze służby przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby jeżeli podstawę jego zwolnienia stanowił art. 41 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2006 r., I OSK 836/05, CBOSA).
Zasadnie też Sąd I instancji przyjął, iż faktyczne zaprzestanie służby przez skarżącego z powodu choroby, o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy o Policji nastąpiło w dniu 13 grudnia 2010 r. Od tego momentu należało zatem obliczyć 12 miesięcy, w czasie których policjant nie mógł być, zgodnie z prawem, zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło