IV SAB/Po 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2011 r. sprawy ze skargi D.P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanawia umorzyć postępowanie sądowo-administracyjne IV SAB/Po 49/10 Uzasadnienie Radca prawny G.W, działając w imieniu D.P., na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 i art. 200 ppsa, wniósł o: 1/ zobowiązanie PINB w K. do zakończenia postępowania w sprawie ustalenia legalności zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski, oraz 2/ zasądzenie od PINB w K. na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie [...] zł. W skardze PINB w K. zarzucono naruszenie art. 35 § 1 kpa. Uzasadniając zarzut podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem sygn. akt IV SA/Po 449/09 z dnia 04 listopada 2009 r. uchylił decyzję WWINB w Poznaniu nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w K. znak: [...] z dnia [...] marca 2009 r. Wskazano także, że w odpowiedzi na podanie z dnia 26.01.2010 r., WWINB w Poznaniu pismem znak: [...] z dnia [...].02.2010 r. poinformował skarżącą, iż akta sprawy znak: [...] wraz z kserokopią prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 04.11.2009 r. sygn. akt IV SA/Po 449/09 zostały wysłane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w dniu 12.01.2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w/w akta odebrał w dniu 14.01.2010 r. Pełnomocnik skarżącej wyraził stanowisko, że wydanie powyższego wyroku spowodowało "powrót do sytuacji" sprzed [...] września 2008 r.; tj. data wydania pierwszej - uchylonej decyzji w przedmiotowej sprawie. A zatem w obrocie prawnym pozostało wezwanie do usunięcia prawa z dnia [...].10.2007 r., tj. de facto podanie o wszczęcie postępowania na żądanie strony w sprawie ustalenia legalności zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski. Pełnomocnik skarżącej podał, iż pomimo wezwania PINB w K. do załatwienia sprawy – pismem z dnia 18.02.2010 r. (wpł. do organu 18.02.2010 r.) i wniesienia zażalenia do WWINB w Poznaniu w dniu 19.02.2010 r. oraz wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy do 23.04.2010 r. (30 dni od dnia otrzymania postanowienia WWINB znak: [...] z dnia [...]03.2010 r.), sprawa nie została do tej pory załatwiona. W skardze zauważono, że "sprawa przed wydaniem wyroku była prowadzona w trybie zwyczajnym i w takim też trybie powinna zostać załatwiona. Łączenie trybu zwyczajnego z trybem nadzwyczajnym jest niedopuszczalne, gdyż inny jest zakres i przedmiot postępowania. Pełnomocnik Skarżącej przytoczył treść art. 154 § 1 ppsa, oraz ukształtowany na jego tle pogląd prawny, w myśl którego strona w powyższym przypadku - obok żądania wymierzenia grzywny - może również skorzystać z możliwości wniesienia skargi na bezczynność organu, która w takiej sytuacji ma doprowadzić do określenia czy organ jest zobowiązany do wydania aktu administracyjnego; bowiem skarga o ukaranie zmierza do wymierzenia sankcji za niewykonanie wyroku. W związku z kilkakrotnymi wyjaśnieniami organu, iż nie posiada akt sprawy, z uwagi na kolejne postępowania przed innymi organami, WSA w Poznaniu zwrócił się do NSA o wypożyczenie akt sprawy ze skargi D.P. na decyzję GINB z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Poznaniu z 4 kwietnia 2011 r., skserowano dokumenty, włączając je do akt sprawy IV SA/Po 754/10. Odpowiedź na skargę organ przesłał pismem z dnia 24 maja 2011 r. W piśmie stwierdzono, iż nie ma mowy o bezczynności organu, ponieważ po wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt IV Sa/Po 449/09 PINB w K. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. wznowił postępowanie administracyjne, uznając, iż w tym przypadku zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 145 par. 1 pkt 4 kpa (Pani D.P. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej PINB w K. z [...] marca 2009 r. znak [...] w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski, zlokalizowany w S. przy ul. O. [...] gmina K., ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Tym samym, zdaniem organu, skarga D.P. na bezczynność jest bezzasadna, a żądanie wymierzenia organowi grzywny bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przypadku skargi na bezczynność środkiem zaskarżenia jest zażalenie, o którym mowa w art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r., t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej Kpa), które powinno być skierowane do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W niniejszej sprawie Skarżąca wyczerpała tryb z art. 37 kpa, a tym samym dopełniła warunku dopuszczalności skargi wskazanego w art. 52 § 1 ppsa. W przypadku skarg na bezczynność organów, kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ogranicza się do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. W tym zakresie kwestia bezczynności organu administracji publicznej zdeterminowana jest określoną w art. 12 Kpa zasadą szybkości postępowania, a także terminami załatwiania spraw określonymi w przepisach art. 35 § 3 i § 4 kpa oraz instytucją zawiadamiania stron o przypadkach niezałatwienia spraw w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy – art. 36 kpa (wyrok WSA z 02 lutego 2008 r.; IV SAB/Wr 6/08 – LEX nr 498298). Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (wyrok NSA z 20 stycznia 2009r.; I OSK 812/08 - LEX nr 478295). W przypadku uznania zasadności skargi na bezczynność, sąd administracyjny może orzec jedynie o obowiązku wydania rozstrzygnięcia w sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego (wyrok z 11 sierpnia 2008 r.; VI SAB/Wa 54/08 - LEX nr 516005). W myśl art. 149 §2 ppsa w brzmieniu znowelizowanym ustawą z 20 stycznia 2011 r. (Dz. U. nr 34, poz. 173, weszła w życie 17 maja 2011r.): "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa." Z przepisu tego wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność powiązane jest z zobowiązaniem organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. "Natomiast wydanie przez organ administracji decyzji, w której złożono skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi nawet wówczas, gdy taka decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. W takim przypadku sąd powinien umorzyć postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność jako bezprzedmiotowe." (w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C. H. Beck 2011, s. 536-537; por. także wyrok NSA z 10.07.2007 r., II OSK 132/06, niepubl.). W niniejszej sprawie, skarżący zarzuca bezczynność Państwowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 449/09. Wyrokiem tym (pkt 1) uchylono decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu (dalej WINB) z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. Tą ostatnią decyzją organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne z wniosku D.P. z dnia [...] października 2007 r. wobec uznania, że składająca wniosek nie posiada legitymacji procesowej strony przedmiotowego postępowania, zaś organ II instancji utrzymał ww. decyzję w mocy. WSA w Poznaniu w wyroku z 4 listopada 2009 r. uznał, że wnioskodawczyni posiada legitymację strony postępowania dotyczącego budynku gospodarczego użytkowanego jako inwentarski, znajdującego się w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Zdaniem orzekającego wówczas Sądu, oznacza to jedynie, że "(...) skarżąca będzie mogła skutecznie wszcząć postępowanie, natomiast nie przesądza to o tym, jak się to postępowanie zakończy, czyli czy wniosek zostanie uznany za uzasadniony." Jak wynika z akt sprawy, kserokopie prawomocnego wyroku (wyrok stał się prawomocny z dniem 25 grudnia 2009 r.) wraz z aktami doręczono PINB 14 stycznia 2010 r. (k- 37 akt sprawy o sygnaturze IV SA/Po 754/10). Termin do wykonania przez organ wyroku sądu administracyjnego zaczyna biec od dnia doręczenia organowi tego wyroku (art. 286 ppsa, patrz też wyrok NSA z 26 kwietnia 2006 r., II GSK 35/06. Legalis). Zatem termin do załatwienia sprawy przez PINB po wyroku WSA w Poznaniu z 4 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 449/09, liczy się od 14 stycznia 2010 r. Należy uwzględnić, iż WINB w Poznaniu postanowieniem WINB w Poznaniu z dnia [...].03.2010 r. znak [...], wyznaczył dodatkowy 30-dniowy termin załatwienia sprawy, liczony od dnia otrzymania postanowienia. Ww. postanowienie doręczono organowi w dniu 22 marca 2010 r. (k-39). Tzn., że organ winien załatwić przedmiotową sprawę do dnia 23 kwietnia 2010 r. Skarga w niniejszej sprawie wniesiona została 02 sierpnia 2010 r. Jak już wskazywano, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Zdaniem orzekającego Sądu, w przedmiotowej sprawie decyzja załatwiająca sprawę zapadła przed wniesieniem skargi, tym samym też przed dniem wyrokowania. Decyzją tą jest decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], w której organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej PINB w K. z [...] marca 2009 r. znak [...]. Zdaniem Sądu, nie ma znaczenia dla oceny sprawy ze skargi na bezczynność pod kątem reguł wskanych w art. 149 par. 1 ppsa, że decyzję tę wydano w postępowaniu wznowieniowym, a nie w trybie zwykłym, jak żąda skarżąca. Podjęcie decyzji w tym trybie było następstwem skomplikowania postępowania w sprawie dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na inwentarski przy ulicy O. [...] w S., gmina K., na działce nr [...] przez Państwa O. Jak już wskazywano, organ wydał w dniu [...] marca 2009 r. dwie decyzje: : [...] i [...], umarzające postępowanie. Obie decyzje różnią się numerem decyzji (a konkretnie ostatnia cyfrą rzymską) oraz każda z nich wskazuje na inną przesłankę umorzenia postępowania administracyjnego. I tak decyzją PINB z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. umorzono postępowanie administracyjne w związku z wnioskiem D.P. z dnia 25 października 2007 r. wobec uznania, że składająca wniosek nie posiada legitymacji procesowej strony przedmiotowego postępowania, natomiast decyzją PINB z [...] marca 2009 r. nr [...] umorzono "postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski, zlokalizowany w S. przy ul. O. [...], gmina K., na działce ewidencji geodezyjnej nr [...] przez Państwa O. ze względu na bezprzedmiotowość postępowania." Decyzja, którą Sąd uznaje za załatwiająca sprawę, tj. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...], którą organ odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej PINB w K. z [...] marca 2009 r. znak [...] w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski, zlokalizowany w S. przy ul. O. [...] gmina K., ze względu na bezprzedmiotowość postępowania, została wydana na podstawie postanowienia PINB z [...] kwietnia 2010 r. nr [...]wydanego na żądanie D.P. z 12 czerwca 2009 r. W postanowieniu tym organ wskazał na wyrok WSA w Poznaniu z 4 listopada 2009 r., uznając na jego podstawie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 145 par. 1 pkt 4 kpa. W piśmie z tego samego dnia, co ww. postanowienie, tj. [...] kwietnia 2010 r., PINB wyjaśnił pełnomocnikowi D.P., iż w związku z tym, że "(...) wznowienie powyższego postępowania wiąże się z uznaniem Pani D.P. jako strony postępowania, wcześniejsze postępowanie dotyczące braku przez Panią D.P. przymiotu strony, jest związane z tym postępowaniem. Te postępowania są ze sobą związane, dlatego należało je połączyć i organ będzie je prowadził pod numerem sprawy: [...]" W tym stanie rzeczy, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, która żąda, by sprawa była załatwiona w trybie zwykłym. Sąd nie dopatruje się w tym przypadku naruszenia prawa, poprzez "przejście" z trybu zwykłego postępowania na tryb postępowania nadzwyczajnego, tj. wznowieniowego. Chodzi bowiem o sytuację, gdy wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu postępowania z przyczyny jego bezprzedmiotowości wnosi osoba, wobec której wcześniej wydano decyzję o umorzeniu postępowania w tym samym przedmiocie, ale z powodu braku po jej stronie przymiotu strony. W związku z uznaniem w wyroku z 4 listopada 2009 r., iż D.P. jest stroną postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na inwentarski zlokalizowanego na działce Państwa O., i w związku z jej wnioskiem o wznowienie postępowania w tej sprawie, organ trafnie uznał, iż postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji o umorzeniu postępowania z przyczyny jego bezprzedmiotowości zapewni D.P. udział w postępowaniu jako stronie. Intencje te organ jednoznacznie wyraził w postanowieniu o wznowieniu postępowania z 20 kwietnia 2009 r. oraz w Zawiadomieniu z 20 kwietnia 2010 r. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] w swej istocie stanowi wykonanie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Pop 449/09. Podsumowując, w sytuacji, gdy decyzja załatwiająca sprawę, w której złożono skargę na bezczynność, została wydana przed dniem podjęcia wyroku, to mimo, że decyzja podjęta została z naruszeniem terminów przewidzianych do jej załatwienia, sąd powinien umorzyć postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność jako bezprzedmiotowe. W tym stanie rzecz, działając na podstawie art. 161 § 1pkt 3 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.