I OSK 1312/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 256/11 o odrzuceniu skargi T. P. i J. P. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) grudnia 2010 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 256/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę T. P. i J. P. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) grudnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości i zwrócił skarżącym uiszczony wpis od skargi w wysokości 200 złotych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lutego 2011 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Natomiast zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 lutego 2011 r. skarżący zostali wezwani, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 200 złotych. Pisma zawierały pouczenia, że nieuzupełnienie braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania skutkować będzie odrzuceniem skargi oraz że uzupełnienie ich przez jednego ze skarżących zwalnia z tego obowiązku drugiego skarżącego. Wezwania doręczono skarżącym w dniu 21 lutego 2011 r. Skarżący wykonali wezwanie Sądu w dniu 4 marca 2011 r., a zatem po upływie zakreślonego 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków skargi. W związku z tym, że skarżący nie uzupełnili w zakreślonym przez Sąd terminie braków formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. art. 220 § 3 P.p.s.a. skargę odrzucił. Natomiast na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis od odrzuconego pisma. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożył J. P., reprezentowany przez adwokata. Postanowienie zaskarżył w całości zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 168 § 1 w zw. z art. 227 § 1 oraz 220 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. przez mylenie "zarządzenia przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych" z czynnością wezwania do uiszczenia wpisu na podstawie nieprawomocnego zarządzenia przewodniczącego; - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez przedwczesne odrzucenie skargi, od której uiszczono wpis w terminie 7 dni liczonym od daty stwierdzenia prawomocności zarządzenia przewodniczącego ustalającego wpis od skargi; - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez niewłaściwe pojmowanie "wyznaczonego terminu" o którym mowa w tym przepisie; - art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. w związku z obowiązkiem zawieszenia postępowania z powodu śmierci strony skarżącej T. P.; - art. 49 § 1 w zw. z art. 87 § 4 P.p.s.a. przez brak wezwania strony do uzupełnienia czynności przez złożenie pisma zwierającego wniosek o przywrócenie terminu. Skarżący argumentując naruszenie art. 168 § 1 w zw. z art. 227 § 1 oraz art. 220 § 1 zd. 2 P.p.s.a. podniósł, że Sąd nie rozróżnia zarządzenia przewodniczącego o ustaleniu wysokości opłaty sądowej od zarządzenia wzywającego "wnoszącego pismo, aby pod rygorem ... uiścił opłatę". Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd uznaje obie te czynności za tożsame, a jeśli nawet respektuje ich odrębność, to dokonuje tych czynności równocześnie. Tymczasem wezwanie do uiszczenia wpisu powinno nastąpić na podstawie prawomocnego zarządzenia o ustaleniu jego wysokości. Zatem końcowy termin do uiszczenia wpisu od skargi nie powinien uprzedzać terminu i prawomocności zarządzenia ustalającego wysokość tego wpisu. W kontekście niniejszej sprawy prawomocność zarządzenia przewodniczącego z dnia 14 lutego 2011 r. ustalającego wysokość wpisu od skargi, nastąpiła po upływie terminu do jego zaskarżenia, tj. z dniem 1 marca 2011 r. Dopiero wówczas prawomocne zarządzenie mogło być podstawą następczej czynności, podejmowanej przez przewodniczącego, tj. wezwania do uiszczenia wpisu. Zatem wezwanie do uiszczenia wpisu mogło odnieść skutek dopiero po uprawomocnieniu zarządzenia ustalającego wpis, tj. po 1 marca 2011 r. W konsekwencji wpis uiszczony przez skarżącego 4 marca 2011 r. został uiszczony w terminie. Zdaniem skarżącego zwrot "w wyznaczonym terminie" użyty w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie może, w kontekście terminu do uiszczenia wpisu od skargi, być rozumiany jako termin zbiegający się z terminem do wniesienia zażalenia na nieprawomocne zarządzenie przewodniczącego ustalające wpis od skargi. Skarżący dodatkowo podniósł, że Sąd wydając postanowienie w dniu 29 marca 2011 r. naruszył art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a., bowiem w tym dniu 29 marca 2011 r. istniała przesłanka do zawieszenia postępowania z powodu śmierci (w dniu 5 marca 2011 r.) strony skarżącej – T. P. mimo, iż ta okoliczność nie była Sądowi znana. Zdaniem skarżącego, strona powinna mieć proceduralną szansę uzupełnienia niekompletnej czynności przez nią dokonanej i taką możliwość daje jej art. 49 § 1 w zw. z art. 87 § 4 P.p.s.a., przez co powinna być wezwana przez Sąd do usunięcia braku formalnego pisma poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę z powodu nieuzupełninia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi przez skarżącego pomimo prawidłowego wezwania go do ich usunięcia. Przy czym chodzi tutaj wyłącznie o tzw. brak istotny, tzn. taki, którego występowanie uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Do desygnatów pojęcia "istotny brak formalny skargi" jest sytuacja, gdy pomimo wezwania nie uiszczono należnego wpisu. Kwestię dotyczącą wpisu od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym reguluje art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, od tego typu pism, w danej instancji, pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to zatem: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Kategoryczna treść przepisu praktycznie uniemożliwia w takim przypadku, podejmowanie jakichkolwiek działań, poza możliwością wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu. Prerogatywa w tym zakresie należy do przewodniczącego, który wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym rygor pozostawienia pisma bez rozpoznania nie dotyczy skargi, która należy do katalogu pism kwalifikowanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do odrzucenia takiej skargi. Jak wynika z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skutecznie doręczone skarżącym w dniu 21 lutego 2011 r. Ustawowy termin do uiszczenia wpisu upłynął zatem z końcem dnia 28 lutego 2011 r. Nie ulega wątpliwości, że we wskazanym terminie skarżący nie uiścili wpisu od skargi. Czynności tej dokonali dopiero w dniu 4 marca 2011 r. Dokonanie czynności po tym terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Stan taki wypełnia przesłankę z art. 220 § 3 P.p.s.a. Nie ma racji strona skarżąca zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 168 § 1 w zw. z art. 227 § 1 oraz art. 220 § 1 zdanie drugie P.p.s.a. przez "mylenie zarządzenia przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych z czynnością wezwania (...) do uiszczenia wpisu na podstawie nieprawomocnego zarządzenia przewodniczącego". Wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej aktem podlegającym zaskarżeniu w drodze zażalenia jest zarządzenie przewodniczącego z dnia 14 lutego 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, solidarnie przez skarżących w osobach T. P. i J. P., a nie pismo Sądu z dnia 17 lutego 2011 r. wzywające do wykonania tego zarządzenia. Pismo to ma charakter wyłącznie porządkowy (wykonawczy) i stanowi informację o wysokości wpisu, do uiszczenia którego strona została zobowiązana powołanym wyżej zarządzeniem Przewodniczącego. Pismo z dnia 17 lutego 2011 r. stanowi realizację zasady wyrażonej w art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którą sąd administracyjny powinien udzielać stronom, występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, niezbędnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Pisma przesyłane na tej podstawie nie podlegają zaskarżeniu (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II GZ 14/06). Nie znajduje także uzasadnienienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 124 § 1 pkt 1 i § 2 P.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony, a zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały. Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Sąd wydaje bowiem orzeczenie biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili orzekania. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o śmierci strony postępowania – T. P. zostało przesłane przez syna zmarłego – A. P. w dniu 9 maja 2011 r., a więc już po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Nie ma również żadnej podstawy do uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie obowiązany był do pouczenia skarżącego o potrzebie wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Obowiązek taki wykracza bowiem poza zakres wskazówek co do czynności procesowych, do jakich zobligowany jest sąd na podstawie art. 6 P.p.s.a. Poza tym o okolicznościach uniemożliwiających dotrzymanie terminu uzupełnienia braków formalnych, na które powołuje się wnoszący skargę kasacyjną, Sąd nie był poinformowany przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Ujawnione one zostały bowiem dopiero w piśmie skarżącego z dnia 5 maja 2011 r. Istotnym brakiem formalnym nie jest natomiast brak skargi polegający na nienadesłaniu jej odpisu celem doręczenia uczestnikom postępowania (art. 47 P.p.s.a.); brak taki nie uniemożliwia bowiem nadania sprawie sądowoadministracyjnej biegu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 1623/09 i z dnia 16 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 559/10). Wobec tego brak formalny skargi w postaci niezałączenia odpisów skargi pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.