III SA/Wa 412/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. (dalej “NUS") decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., określił J. S. (dalej “Skarżący") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 32.007 zł. Prawidłowe doręczenie Skarżącemu przedmiotowej decyzji nastąpiło zgodnie z art. 144 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm. dalej "O.p.") w dniu 12 lipca 2010 r., do rąk osoby upoważnionej. Skarżący złożył w dniu 4 sierpnia 2010 r. odwołanie od decyzji NUS. Jednocześnie, wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej “DIS") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. Decyzji NUS. W uzasadnieniu wskazał, że podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w sprawie jest ustalenie, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa miało miejsce niezawinione przez Stronę uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ze złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynikało, że pełnomocnik Skarżacego powołał się na okoliczności niedyspozycji zdrowotnej i załączył oryginał kopii "1" zaświadczenia lekarskiego ZUS nr [...] potwierdzającego niezdolność świadczenia pracy. Po przeprowadzeniu analizy podniesionych przez Skarżącego okoliczności i dołączonej dokumentacji, Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie przyznał racji Skarżącemu, wskazując, że nie został uprawdopodobniony jego brak winy. Pełnomocnik Skarżącego, który składał odwołanie od decyzji NUS wskazał jedynie że był chory, nie uprawdopodobnił natomiast, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności, do której był zobowiązany. Nie wykazał też, że nie istniała mozliwość skorzystania z pomocy domowników przy dopełnieniu tej czynnosci w terminie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, który wniósł o jego uchylenie. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 162 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, iż argumenty podniesione przez Skarżącego nie uprawdopodabniają, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy Strony oraz bezpodstawne zakwestionowanie zwolnienia lekarskiego, dołączonego przez Pełnomocnika Strony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienie odwołania. Ponadto w postępowaniu został naruszony przepis art. 122 O.p., który stanowi, iż w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DIS stawia zarzut Pełnomocnikowi Strony, iż "mimo wystawienia zaświadczenia - z niego nie skorzystał". Zdaniem Skarżącego, ze zwolnienia się "nie korzysta", zwolnienie dokumentuje chorobę osoby, w odniesieniu do której jest wystawione. Sprawę tę należało wyjaśnić z Pełnomocnikiem, poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania go w charakterze świadka. Następnie Skarżący wyjaśnił dlaczego rozliczenie zwolnienia z ZUS nie było możliwe. Otóż oryginał zwolnienia lekarskiego ZUS ZLA nr [...] potwierdzającego niezdolność świadczenia pracy przez Pełnomocnika Skarżącego w dniach 26-28 lipca 2010 r. został przedłożony DIS wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Do rozliczenia z ZUS nie doszło zatem dlatego, ze ww. dokument został przedłożony organowi. Zdaniem Skarżącego organ podatkowy błędnie przyjął, iż okoliczności uchybienia terminowi nie zostały uprawdopodobnione, chociaż w przekonaniu Skarżącego nie tylko zostały uprawdopodobnione, lecz dowiedzione. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak w zaskarżonym postanowieniu. W uzupełnieniu skargi z 29 lipca 2011 r., Skarżący wskazał, że bezspornym jest, że w dniu, w którym upływał termin do złożenia odwołania od decyzji NUS pełnomocnik był niezdolny do pracy. Jednocześnie skarżący wskazał na naruszenie art. 32 Konstytucji RP. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Podstawową kwestią podnoszoną przez Skarżącego jest to, że choroba jego pełnomocnika w okresie od 26 lipca 2010 r. do 28 lipca 2010 r. i potwierdzające ją zaświadczenie lekarskie, w sposób wystarczający uprawdopodobniają (a wręcz w jego ocenie udowadniają) brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Ze stanowiskiem autora skargi w tym zakresie nie można się w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodzić. Błędem Skarżącego jest nierozróżnianie "przyczyny uchybienia terminowi" i "braku winy w uchybieniu terminu". Tymczasem zauważyć należy, że istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, iż automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza w przypadku pełnomocnika, który powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczyć interesy swoich klientów również w przypadku choroby czy innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie tych interesów (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., I FSK 184/07, CBOSA). Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem, do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w istocie wskazał jedynie na istnienie przeszkody (potwierdzona zaświadczeniem lekarskim choroba), w żaden sposób natomiast nie próbował uprawdopodobnić, iż przeszkody tej, przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć. Bez żadnych bliższych informacji na temat sposobu, w jaki choroba pełnomocnika uniemożliwiła złożenie odwołania w sprawie organ słusznie doszedł do wniosku, że brak jest danych wskazujących na to, iż termin uchybiony został bez winy zainteresowanego. Jeszcze raz podkreślić należy, że ogólnikowość wyjaśnień Skarżącego, w zasadzie ograniczająca się do przedłożenia zaświadczenia od lekarza, nie jest wystarczająca dla stwierdzenia, iż uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu – przepis obciąża w tym zakresie wnioskodawcę, zatem to on powinien dołożyć wysiłku, by wykazać spełnienie przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Zwrócić przy tym należy uwagę na to, że pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie sądów powszechnych i administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II FSK 1145/07, postanowienie SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 5 września 2002 r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Łodzi z 26 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 1441/07). Podkreślić bowiem należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kryteria te są nawet wyższe w przypadku pełnomocnika, który powinien należycie dbać o interesy swoich klientów. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego starannością taką pełnomocnik Skarżącego się nie wykazał i nawet nie próbował uprawdopodobnić jej istnienia, stąd też słuszny był pogląd organu odwoławczego o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślenia wymaga to, że choroba pełnomocnika nie była kwestionowana przez organ. Skarżący wskazuje, że choroba jest zdarzeniem losowym, którego nie da się przewidzieć wcześniej, a fakt choroby poświadczony zwolnieniem lekarskim uprawdopodobnia brak winy. Zdaniem Sądu zauważyć należy, iż nieuprawdopodobnienie braku winy nie jest związane z faktem choroby, tylko z niepodjęciem działań zmierzających do przezwyciężenia tej przeszkody w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania (a więc z niedochowaniem należytej staranności w prowadzeniu sprawy). Stąd też wskazana argumentacja Skarżącego nie może świadczyć o naruszeniu w toku postępowania art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Należy zauważyć, że organ nie podważał tego, iż pełnomocnik Skarżącego był chory, ani nie kwestionował złożonego przez wnioskodawcę zaświadczenia lekarskiego, a uznanie, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, nie wynikało z samej choroby lecz z niedochowania przez zainteresowanego należytej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. W konsekwencji niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej. Podkreślenia bowiem wymaga fakt, że z treści art. 162 § 1 O.p. wynika jednoznacznie, iż uprawdopodobnienie, o którym mowa, należy do wnioskującego o przywrócenie terminu i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Nie można się również zgodzić z tym, że zaskarżone postanowienie narusza konstytucyjne prawo równości (art. 32 Konstytucji RP). Negatywne konsekwencje na gruncie procedury podatkowej nie zostały wyciągnięte z faktu przebywania pełnomocnika Skarżącego na zwolnieniu lekarskim, lecz z tego, że nie wykazano, iż została dochowana staranność przy dokonywaniu czynności procesowej, a dopiero dochowanie takiej staranności wskazywałoby na to, że mamy do czynienia z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.